UtshovSarga 61
61.1
ततः तत् दारुणम् कर्म दुष्करम् साहसात् कृतम् ।
आचचक्षे मुनेः सर्वम् सूर्य अनुगमनम् तथा ॥४-६१-१॥
Tatah tat darunam karma dushkaram sahasat kritam
Achachakshe muneh sarvam surya anugamanam tatha
61.2
भगवन् व्रण युक्तत्वात् लज्जया च अकुल इन्द्रियः ।
परिश्रान्तो न शक्नोमि वचनम् परिभाषितुम् ॥४-६१-२॥
Bhagavan vrana yuktatvat lajjaya cha akula indriyah
Parishranto na shaknomi vachanam paribhashitum
61.3
अहम् चैव जटायुः च संघर्षात् दर्प मोहितौ ।
आकाशम् पतितौ दूरात् जिज्ञासन्तौ पराक्रमम् ॥४-६१-३॥
Aham chaiva jatayuh cha sangharshat darpa mohitau
Akasham patitau durat jigyasantau parakramam
61.4
कैलास शिखरे बद्ध्वा मुनीनाम् अग्रतः पणम् ।
रविः स्यात् अनुयातव्यो यावत् अस्तम् महागिरिम् ॥४-६१-४॥
Kailasa shikhare baddhva muninam agratah panam
Ravih syat anuyatavyo yavat astam mahagirim
61.5
अपि आवाम् युगपत् प्राप्तौ अपश्याव मही तले ।
रथ चक्र प्रमाणानि नगराणि पृथक् पृथक् ॥४-६१-५॥
Api avam yugapat praptau apashyava mahi tale
Ratha chakra pramanani nagarani prithak prithak
61.6
क्वचित् वादित्र घोषः च क्वचित् भूषण निःस्वनः ।
गायन्तीः स्म अंगना बह्वीः पश्यावो रक्त वाससः ॥४-६१-६॥
Kvachit vaditra ghoshah cha kvachit bhushana nihsvanah
Gayantih sma angana bahvih pashyavo rakta vasasah
61.7
तूर्णम् उत्पत्य च आकाशम् आदित्य पथम् आस्थितौ ।
आवाम् आलोकयावः तत् वनम् शाद्वल संस्थितम् ॥४-६१-७॥
Turnam utpatya cha akasham aditya patham asthitau
Avam alokayavah tat vanam shadvala sansthitam
61.8
उपलैः इव संछन्ना दृश्यते भूः शिल उच्चयैः ।
आपगाभिः च संवीता सूत्रैः इव वसुंधरा ॥४-६१-८॥
Upalaih iva sanchhanna drishyate bhuh shila uchchayaih
Apagabhih cha sanvita sutraih iva vasundhara
61.9
हिमवान् चैव विन्ध्यः च मेरुः च सुमहान् गिरिः ।
भू तले संप्रकाशन्ते नागा इव जल आशये ॥४-६१-९॥
Himavan chaiva vindhyah cha meruh cha sumahan girih
Bhu tale samprakashante naga iva jala ashaye
61.10
तीव्रः स्वेदः च खेदः च भयम् च आसीत् तदा अवयोः ।
समाविशत मोहः च ततो मूर्च्छा च दारुणा ॥४-६१-१०॥
Tivrah svedah cha khedah cha bhayam cha asit tada avayoh
Samavishata mohah cha tato murchchha cha daruna
61.11
न च दिक् ज्ञायते याम्या न आग्नेयी न च वारुणी ।
युग अन्ते नियतो लोको हतो दग्ध इव अग्निना ॥४-६१-११॥
Na cha dik gyayate yamya na agneyi na cha varuni
Yuga ante niyato loko hato dagdha iva agnina
61.12
मनः च मे हतम् भूयः चक्षुः प्राप्य तु संश्रयम् ।
यत्नेन महता हि अस्मिन् मनः संधाय चक्षुषी ॥४-६१-१२॥
Manah cha me hatam bhuyah chakshuh prapya tu sanshrayam
Yatnena mahata hi asmin manah sandhaya chakshushi
61.13
यत्नेन महता भूयो भास्करः प्रतिलोकितः ।
तुल्यः पृथ्वी प्रमाणेन भास्करः प्रतिभाति नौ ॥४-६१-१३॥
Yatnena mahata bhuyo bhaskarah pratilokitah
Tulyah prithvi pramanena bhaskarah pratibhati nau
61.14
जटायुः माम् अनापृच्छ्य निपपात महीम् ततः ।
तम् दृष्ट्वा तूर्णम् आकाशात् आत्मानम् मुक्तवान् अहम् ॥४-६१-१४॥
Jatayuh mam anaprichchhya nipapata mahim tatah
Tam drishtva turnam akashat atmanam muktavan aham
61.15
पक्षभ्याम् च मया गुप्तो जटायुः न प्रदह्यत ।
प्रमादात् तत्र निर्दग्धः पतन् वायु पथात् अहम् ॥४-६१-१५॥
Pakshabhyam cha maya gupto jatayuh na pradahyata
Pramadat tatra nirdagdhah patan vayu pathat aham
61.16
आशन्के तम् निपतितम् जनस्थाने जटायुषम् ।
अहम् तु पतितो विन्ध्ये दग्ध पक्षो जडी कृतः ॥४-६१-१६॥
Ashanke tam nipatitam janasthane jatayusham
Aham tu patito vindhye dagdha paksho jadi kritah
61.17
राज्यात् हीनो भ्रात्रा च पक्षाभ्याम् विक्रमेण च ।
सर्वथा मर्तुम् एव इच्छन् पतिष्ये शिखरात् गिरेः ॥४-६१-१७॥
Rajyat hino bhratra cha pakshabhyam vikramena cha
Sarvatha martum eva ichchhan patishye shikharat gireh