सर्ग 61

61.1

ततः तत् दारुणम् कर्म दुष्करम् साहसात् कृतम् ।
आचचक्षे मुनेः सर्वम् सूर्य अनुगमनम् तथा ॥४-६१-१॥

भगवन् व्रण युक्तत्वात् लज्जया च अकुल इन्द्रियः ।
परिश्रान्तो न शक्नोमि वचनम् परिभाषितुम् ॥४-६१-२॥

अहम् चैव जटायुः च संघर्षात् दर्प मोहितौ ।
आकाशम् पतितौ दूरात् जिज्ञासन्तौ पराक्रमम् ॥४-६१-३॥

कैलास शिखरे बद्ध्वा मुनीनाम् अग्रतः पणम् ।
रविः स्यात् अनुयातव्यो यावत् अस्तम् महागिरिम् ॥४-६१-४॥

अपि आवाम् युगपत् प्राप्तौ अपश्याव मही तले ।
रथ चक्र प्रमाणानि नगराणि पृथक् पृथक् ॥४-६१-५॥

क्वचित् वादित्र घोषः च क्वचित् भूषण निःस्वनः ।
गायन्तीः स्म अंगना बह्वीः पश्यावो रक्त वाससः ॥४-६१-६॥

तूर्णम् उत्पत्य च आकाशम् आदित्य पथम् आस्थितौ ।
आवाम् आलोकयावः तत् वनम् शाद्वल संस्थितम् ॥४-६१-७॥

उपलैः इव संछन्ना दृश्यते भूः शिल उच्चयैः ।
आपगाभिः च संवीता सूत्रैः इव वसुंधरा ॥४-६१-८॥

हिमवान् चैव विन्ध्यः च मेरुः च सुमहान् गिरिः ।
भू तले संप्रकाशन्ते नागा इव जल आशये ॥४-६१-९॥

तीव्रः स्वेदः च खेदः च भयम् च आसीत् तदा अवयोः ।
समाविशत मोहः च ततो मूर्च्छा च दारुणा ॥४-६१-१०॥

न च दिक् ज्ञायते याम्या न आग्नेयी न च वारुणी ।
युग अन्ते नियतो लोको हतो दग्ध इव अग्निना ॥४-६१-११॥

मनः च मे हतम् भूयः चक्षुः प्राप्य तु संश्रयम् ।
यत्नेन महता हि अस्मिन् मनः संधाय चक्षुषी ॥४-६१-१२॥

यत्नेन महता भूयो भास्करः प्रतिलोकितः ।
तुल्यः पृथ्वी प्रमाणेन भास्करः प्रतिभाति नौ ॥४-६१-१३॥

जटायुः माम् अनापृच्छ्य निपपात महीम् ततः ।
तम् दृष्ट्वा तूर्णम् आकाशात् आत्मानम् मुक्तवान् अहम् ॥४-६१-१४॥

पक्षभ्याम् च मया गुप्तो जटायुः न प्रदह्यत ।
प्रमादात् तत्र निर्दग्धः पतन् वायु पथात् अहम् ॥४-६१-१५॥

आशन्के तम् निपतितम् जनस्थाने जटायुषम् ।
अहम् तु पतितो विन्ध्ये दग्ध पक्षो जडी कृतः ॥४-६१-१६॥

राज्यात् हीनो भ्रात्रा च पक्षाभ्याम् विक्रमेण च ।
सर्वथा मर्तुम् एव इच्छन् पतिष्ये शिखरात् गिरेः ॥४-६१-१७॥