UtshovChapter 58
58.1
संजय उवाच
राजन्कुरूणां प्रवरैर्बलैर्भीममभिद्रुतम्
मज्जन्तमिव कौन्तेयमुज्जिहीर्षुर्धनंजयः
Sanjaya uvacha
Rajankurunam pravarairbalairbhimamabhidrutam
Majjantamiva kaunteyamujjihirshurdhananjayah
58.2
विमृद्य सूतपुत्रस्य सेनां भारत सायकैः
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय परवीरान्धनंजयः
Vimridya sutaputrasya senam bharata sayakaih
Prahinonmrityulokaya paravirandhananjayah
58.3
ततोऽस्याम्बरमावृत्य शरजालानि भागशः
अदृश्यन्त तथान्ये च निघ्नन्तस्तव वाहिनीम्
Tatosyambaramavritya sharajalani bhagashah
Adrishyanta tathanye cha nighnantastava vahinim
58.4
स पक्षिसंघाचरितमाकाशं पूरयञ्शरैः
धनंजयो महाराज कुरूणामन्तकोऽभवत्
Sa pakshisanghacharitamakasham purayansharaih
Dhananjayo maharaja kurunamantakobhavat
58.5
ततो भल्लैः क्षुरप्रैश्च नाराचैर्निर्मलैरपि
गात्राणि प्राक्षिणोत्पार्थः शिरांसि च चकर्त ह
Tato bhallaih kshurapraishcha narachairnirmalairapi
Gatrani prakshinotparthah shiransi cha chakarta ha
58.6
छिन्नगात्रैर्विकवचैर्विशिरस्कैः समन्ततः
पतितैश्च पतद्भिश्च योधैरासीत्समावृतम्
Chhinnagatrairvikavachairvishiraskaih samantatah
Patitaishcha patadbhishcha yodhairasitsamavritam
58.7
धनंजयशराभ्यस्तैः स्यन्दनाश्वनरद्विपैः
रणभूमिरभूद्राजन्महावैतरणी यथा
Dhananjayasharabhyastaih syandanashvanaradvipaih
Ranabhumirabhudrajanmahavaitarani yatha
58.8
ईषाचक्राक्षभङ्गैश्च व्यश्वैः साश्वैश्च युध्यताम्
ससूतैर्हतसूतैश्च रथैः स्तीर्णाभवन्मही
Ishachakrakshabhangaishcha vyashvaih sashvaishcha yudhyatam
Sasutairhatasutaishcha rathaih stirnabhavanmahi
58.9
सुवर्णवर्मसंनाहैर्योधैः कनकभूषणैः
आस्थिताः कृतवर्माणो भद्रा नित्यमदा द्विपाः
क्रुद्धाः क्रुद्धैर्महामात्रैः प्रेषितार्जुनमभ्ययुः
Suvarnavarmasannahairyodhaih kanakabhushanaih
Asthitah kritavarmano bhadra nityamada dvipah
Kruddhah kruddhairmahamatraih preshitarjunamabhyayuh
58.10
चतुःशताः शरवर्षैर्हताः पेतुः किरीटिना
पर्यस्तानीव शृङ्गाणि ससत्त्वानि महागिरेः
Chatuhshatah sharavarshairhatah petuh kiritina
Paryastaniva shringani sasattvani mahagireh
58.11
धनंजयशराभ्यस्तैः स्तीर्णा भूर्वरवारणैः
अभिपेदेऽर्जुनरथो घनान्भिन्दन्निवांशुमान्
Dhananjayasharabhyastaih stirna bhurvaravaranaih
Abhipederjunaratho ghananbhindannivanshuman
58.12
हतैर्गजमनुष्याश्वैर्भग्नैश्च बहुधा रथैः
विशस्त्रपत्रकवचैर्युद्धशौण्डैर्गतासुभिः
अपविद्धायुधैर्मार्गः स्तीर्णोऽभूत्फल्गुनेन वै
Hatairgajamanushyashvairbhagnaishcha bahudha rathaih
Vishastrapatrakavachairyuddhashaundairgatasubhih
Apaviddhayudhairmargah stirnobhutphalgunena vai
58.13
व्यस्फूर्जयच्च गाण्डीवं सुमहद्भैरवस्वनम्
घोरो वज्रविनिष्पेषः स्तनयित्नोरिवाम्बरे
Vyasphurjayachcha gandivam sumahadbhairavasvanam
Ghoro vajravinishpeshah stanayitnorivambare
58.14
ततः प्रादीर्यत चमूर्धनंजयशराहता
महावातसमाविद्धा महानौरिव सागरे
Tatah pradiryata chamurdhananjayasharahata
Mahavatasamaviddha mahanauriva sagare
58.15
नानारूपाः प्रहरणाः शरा गाण्डीवचोदिताः
अलातोल्काशनिप्रख्यास्तव सैन्यं विनिर्दहन्
Nanarupah praharanah shara gandivachoditah
Alatolkashaniprakhyastava sainyam vinirdahan
58.16
महागिरौ वेणुवनं निशि प्रज्वलितं यथा
तथा तव महत्सैन्यं प्रास्फुरच्छरपीडितम्
Mahagirau venuvanam nishi prajvalitam yatha
Tatha tava mahatsainyam prasphurachchharapiditam
58.17
संपिष्टदग्धविध्वस्तं तव सैन्यं किरीटिना
हतं प्रविहतं बाणैः सर्वतः प्रद्रुतं दिशः
Sampishtadagdhavidhvastam tava sainyam kiritina
Hatam pravihatam banaih sarvatah pradrutam dishah
58.18
महावने मृगगणा दावाग्निग्रसिता यथा
कुरवः पर्यवर्तन्त निर्दग्धाः सव्यसाचिना
Mahavane mrigagana davagnigrasita yatha
Kuravah paryavartanta nirdagdhah savyasachina
58.19
उत्सृज्य हि महाबाहुं भीमसेनं तदा रणे
बलं कुरूणामुद्विग्नं सर्वमासीत्पराङ्मुखम्
Utsrijya hi mahabahum bhimasenam tada rane
Balam kurunamudvignam sarvamasitparanmukham
58.20
ततः कुरुषु भग्नेषु बीभत्सुरपराजितः
भीमसेनं समासाद्य मुहूर्तं सोऽभ्यवर्तत
Tatah kurushu bhagneshu bibhatsuraparajitah
Bhimasenam samasadya muhurtam sobhyavartata
58.21
समागम्य स भीमेन मन्त्रयित्वा च फल्गुनः
विशल्यमरुजं चास्मै कथयित्वा युधिष्ठिरम्
Samagamya sa bhimena mantrayitva cha phalgunah
Vishalyamarujam chasmai kathayitva yudhishthiram
58.22
भीमसेनाभ्यनुज्ञातस्ततः प्रायाद्धनंजयः
नादयन्रथघोषेण पृथिवीं द्यां च भारत
Bhimasenabhyanugyatastatah prayaddhananjayah
Nadayanrathaghoshena prithivim dyam cha bharata
58.23
ततः परिवृतो भीमैर्दशभिः शत्रुपुंगवैः
दुःशासनादवरजैस्तव पुत्रैर्धनंजयः
Tatah parivrito bhimairdashabhih shatrupungavaih
Duhshasanadavarajaistava putrairdhananjayah
58.24
ते तमभ्यर्दयन्बाणैरुल्काभिरिव कुञ्जरम्
आततेष्वसनाः क्रूरा नृत्यन्त इव भारत
Te tamabhyardayanbanairulkabhiriva kunjaram
Atateshvasanah krura nrityanta iva bharata
58.25
अपसव्यांस्तु तांश्चक्रे रथेन मधुसूदनः
ततस्ते प्राद्रवञ्शूराः पराङ्मुखरथेऽर्जुने
Apasavyanstu tanshchakre rathena madhusudanah
Tataste pradravanshurah paranmukharatherjune
58.26
तेषामापततां केतून्रथांश्चापानि सायकान्
नाराचैरर्धचन्द्रैश्च क्षिप्रं पार्थो न्यपातयत्
Teshamapatatam ketunrathanshchapani sayakan
Narachairardhachandraishcha kshipram partho nyapatayat
58.27
अथान्यैर्दशभिर्भल्लैः शिरांस्येषां न्यपातयत्
रोषसंरक्तनेत्राणि संदष्टौष्ठानि भूतले
तानि वक्त्राणि विबभुर्व्योम्नि तारागणा इव
Athanyairdashabhirbhallaih shiransyesham nyapatayat
Roshasanraktanetrani sandashtaushthani bhutale
Tani vaktrani vibabhurvyomni taragana iva
58.28
तांस्तु भल्लैर्महावेगैर्दशभिर्दश कौरवान्
रुक्माङ्गदान्रुक्मपुङ्खैर्विद्ध्वा प्रायादमित्रहा
Tanstu bhallairmahavegairdashabhirdasha kauravan
Rukmangadanrukmapunkhairviddhva prayadamitraha