UtshovChapter 179
179.1
भीष्म उवाच
ततो मामब्रवीद्रामः प्रहसन्निव भारत
दिष्ट्या भीष्म मया सार्धं योद्धुमिच्छसि संगरे
Bhishma uvacha
Tato mamabravidramah prahasanniva bharata
Dishtya bhishma maya sardham yoddhumichchhasi sangare
179.2
अयं गच्छामि कौरव्य कुरुक्षेत्रं त्वया सह
भाषितं तत्करिष्यामि तत्रागच्छेः परंतप
Ayam gachchhami kauravya kurukshetram tvaya saha
Bhashitam tatkarishyami tatragachchheh parantapa
179.3
तत्र त्वां निहतं माता मया शरशताचितम्
जाह्नवी पश्यतां भीष्म गृध्रकङ्कबडाशनम्
Tatra tvam nihatam mata maya sharashatachitam
Jahnavi pashyatam bhishma gridhrakankabadashanam
179.4
कृपणं त्वामभिप्रेक्ष्य सिद्धचारणसेविता
मया विनिहतं देवी रोदतामद्य पार्थिव
Kripanam tvamabhiprekshya siddhacharanasevita
Maya vinihatam devi rodatamadya parthiva
179.5
अतदर्हा महाभागा भगीरथसुता नदी
या त्वामजीजनन्मन्दं युद्धकामुकमातुरम्
Atadarha mahabhaga bhagirathasuta nadi
Ya tvamajijananmandam yuddhakamukamaturam
179.6
एहि गच्छ मया भीष्म युद्धमद्यैव वर्तताम्
गृहाण सर्वं कौरव्य रथादि भरतर्षभ
Ehi gachchha maya bhishma yuddhamadyaiva vartatam
Grihana sarvam kauravya rathadi bharatarshabha
179.7
इति ब्रुवाणं तमहं रामं परपुरंजयम्
प्रणम्य शिरसा राजन्नेवमस्त्वित्यथाब्रुवम्
Iti bruvanam tamaham ramam parapuranjayam
Pranamya shirasa rajannevamastvityathabruvam
179.8
एवमुक्त्वा ययौ रामः कुरुक्षेत्रं युयुत्सया
प्रविश्य नगरं चाहं सत्यवत्यै न्यवेदयम्
Evamuktva yayau ramah kurukshetram yuyutsaya
Pravishya nagaram chaham satyavatyai nyavedayam
179.9
ततः कृतस्वस्त्ययनो मात्रा प्रत्यभिनन्दितः
द्विजातीन्वाच्य पुण्याहं स्वस्ति चैव महाद्युते
Tatah kritasvastyayano matra pratyabhinanditah
Dvijatinvachya punyaham svasti chaiva mahadyute
179.10
रथमास्थाय रुचिरं राजतं पाण्डुरैर्हयैः
सूपस्करं स्वधिष्ठानं वैयाघ्रपरिवारणम्
Rathamasthaya ruchiram rajatam pandurairhayaih
Supaskaram svadhishthanam vaiyaghraparivaranam
179.11
उपपन्नं महाशस्त्रैः सर्वोपकरणान्वितम्
तत्कुलीनेन वीरेण हयशास्त्रविदा नृप
Upapannam mahashastraih sarvopakarananvitam
Tatkulinena virena hayashastravida nripa
179.12
युक्तं सूतेन शिष्टेन बहुशो दृष्टकर्मणा
दंशितः पाण्डुरेणाहं कवचेन वपुष्मता
Yuktam sutena shishtena bahusho drishtakarmana
Danshitah pandurenaham kavachena vapushmata
179.13
पाण्डुरं कार्मुकं गृह्य प्रायां भरतसत्तम
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि
Panduram karmukam grihya prayam bharatasattama
Pandurenatapatrena dhriyamanena murdhani
179.14
पाण्डुरैश्चामरैश्चापि वीज्यमानो नराधिप
शुक्लवासाः सितोष्णीषः सर्वशुक्लविभूषणः
Panduraishchamaraishchapi vijyamano naradhipa
Shuklavasah sitoshnishah sarvashuklavibhushanah
179.15
स्तूयमानो जयाशीर्भिर्निष्क्रम्य गजसाह्वयात्
कुरुक्षेत्रं रणक्षेत्रमुपायां भरतर्षभ
Stuyamano jayashirbhirnishkramya gajasahvayat
Kurukshetram ranakshetramupayam bharatarshabha
179.16
ते हयाश्चोदितास्तेन सूतेन परमाहवे
अवहन्मां भृशं राजन्मनोमारुतरंहसः
Te hayashchoditastena sutena paramahave
Avahanmam bhrisham rajanmanomarutaranhasah
179.17
गत्वाहं तत्कुरुक्षेत्रं स च रामः प्रतापवान्
युद्धाय सहसा राजन्पराक्रान्तौ परस्परम्
Gatvaham tatkurukshetram sa cha ramah pratapavan
Yuddhaya sahasa rajanparakrantau parasparam
179.18
ततः संदर्शनेऽतिष्ठं रामस्यातितपस्विनः
प्रगृह्य शङ्खप्रवरं ततः प्राधममुत्तमम्
Tatah sandarshanetishtham ramasyatitapasvinah
Pragrihya shankhapravaram tatah pradhamamuttamam
179.19
ततस्तत्र द्विजा राजंस्तापसाश्च वनौकसः
अपश्यन्त रणं दिव्यं देवाः सर्षिगणास्तदा
Tatastatra dvija rajanstapasashcha vanaukasah
Apashyanta ranam divyam devah sarshiganastada
179.20
ततो दिव्यानि माल्यानि प्रादुरासन्मुहुर्मुहुः
वादित्राणि च दिव्यानि मेघवृन्दानि चैव ह
Tato divyani malyani pradurasanmuhurmuhuh
Vaditrani cha divyani meghavrindani chaiva ha
179.21
ततस्ते तापसाः सर्वे भार्गवस्यानुयायिनः
प्रेक्षकाः समपद्यन्त परिवार्य रणाजिरम्
Tataste tapasah sarve bhargavasyanuyayinah
Prekshakah samapadyanta parivarya ranajiram
179.22
ततो मामब्रवीद्देवी सर्वभूतहितैषिणी
माता स्वरूपिणी राजन्किमिदं ते चिकीर्षितम्
Tato mamabraviddevi sarvabhutahitaishini
Mata svarupini rajankimidam te chikirshitam
179.23
गत्वाहं जामदग्न्यं तं प्रयाचिष्ये कुरूद्वह
भीष्मेण सह मा योत्सीः शिष्येणेति पुनः पुनः
Gatvaham jamadagnyam tam prayachishye kurudvaha
Bhishmena saha ma yotsih shishyeneti punah punah
179.24
मा मैवं पुत्र निर्बन्धं कुरु विप्रेण पार्थिव
जामदग्न्येन समरे योद्धुमित्यवभर्त्सयत्
Ma maivam putra nirbandham kuru viprena parthiva
Jamadagnyena samare yoddhumityavabhartsayat
179.25
किं न वै क्षत्रियहरो हरतुल्यपराक्रमः
विदितः पुत्र रामस्ते यतस्त्वं योद्धुमिच्छसि
Kim na vai kshatriyaharo haratulyaparakramah
Viditah putra ramaste yatastvam yoddhumichchhasi
179.26
ततोऽहमब्रुवं देवीमभिवाद्य कृताञ्जलिः
सर्वं तद्भरतश्रेष्ठ यथावृत्तं स्वयंवरे
Tatohamabruvam devimabhivadya kritanjalih
Sarvam tadbharatashreshtha yathavrittam svayanvare
179.27
यथा च रामो राजेन्द्र मया पूर्वं प्रसादितः
काशिराजसुतायाश्च यथा कामः पुरातनः
Yatha cha ramo rajendra maya purvam prasaditah
Kashirajasutayashcha yatha kamah puratanah
179.28
ततः सा राममभ्येत्य जननी मे महानदी
मदर्थं तमृषिं देवी क्षमयामास भार्गवम्
भीष्मेण सह मा योत्सीः शिष्येणेति वचोऽब्रवीत्
Tatah sa ramamabhyetya janani me mahanadi
Madartham tamrishim devi kshamayamasa bhargavam
Bhishmena saha ma yotsih shishyeneti vachobravit
179.29
स च तामाह याचन्तीं भीष्ममेव निवर्तय
न हि मे कुरुते काममित्यहं तमुपागमम्
Sa cha tamaha yachantim bhishmameva nivartaya
Na hi me kurute kamamityaham tamupagamam
179.30
संजय उवाच
ततो गङ्गा सुतस्नेहाद्भीष्मं पुनरुपागमत्
न चास्याः सोऽकरोद्वाक्यं क्रोधपर्याकुलेक्षणः
Sanjaya uvacha
Tato ganga sutasnehadbhishmam punarupagamat
Na chasyah sokarodvakyam krodhaparyakulekshanah
179.31
अथादृश्यत धर्मात्मा भृगुश्रेष्ठो महातपाः
आह्वयामास च पुनर्युद्धाय द्विजसत्तमः
Athadrishyata dharmatma bhrigushreshtho mahatapah
Ahvayamasa cha punaryuddhaya dvijasattamah