Utshovअध्याय 179
179.1
भीष्म उवाच
ततो मामब्रवीद्रामः प्रहसन्निव भारत
दिष्ट्या भीष्म मया सार्धं योद्धुमिच्छसि संगरे
179.2
अयं गच्छामि कौरव्य कुरुक्षेत्रं त्वया सह
भाषितं तत्करिष्यामि तत्रागच्छेः परंतप
179.3
तत्र त्वां निहतं माता मया शरशताचितम्
जाह्नवी पश्यतां भीष्म गृध्रकङ्कबडाशनम्
179.4
कृपणं त्वामभिप्रेक्ष्य सिद्धचारणसेविता
मया विनिहतं देवी रोदतामद्य पार्थिव
179.5
अतदर्हा महाभागा भगीरथसुता नदी
या त्वामजीजनन्मन्दं युद्धकामुकमातुरम्
179.6
एहि गच्छ मया भीष्म युद्धमद्यैव वर्तताम्
गृहाण सर्वं कौरव्य रथादि भरतर्षभ
179.7
इति ब्रुवाणं तमहं रामं परपुरंजयम्
प्रणम्य शिरसा राजन्नेवमस्त्वित्यथाब्रुवम्
179.8
एवमुक्त्वा ययौ रामः कुरुक्षेत्रं युयुत्सया
प्रविश्य नगरं चाहं सत्यवत्यै न्यवेदयम्
179.9
ततः कृतस्वस्त्ययनो मात्रा प्रत्यभिनन्दितः
द्विजातीन्वाच्य पुण्याहं स्वस्ति चैव महाद्युते
179.10
रथमास्थाय रुचिरं राजतं पाण्डुरैर्हयैः
सूपस्करं स्वधिष्ठानं वैयाघ्रपरिवारणम्
179.11
उपपन्नं महाशस्त्रैः सर्वोपकरणान्वितम्
तत्कुलीनेन वीरेण हयशास्त्रविदा नृप
179.12
युक्तं सूतेन शिष्टेन बहुशो दृष्टकर्मणा
दंशितः पाण्डुरेणाहं कवचेन वपुष्मता
179.13
पाण्डुरं कार्मुकं गृह्य प्रायां भरतसत्तम
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि
179.14
पाण्डुरैश्चामरैश्चापि वीज्यमानो नराधिप
शुक्लवासाः सितोष्णीषः सर्वशुक्लविभूषणः
179.15
स्तूयमानो जयाशीर्भिर्निष्क्रम्य गजसाह्वयात्
कुरुक्षेत्रं रणक्षेत्रमुपायां भरतर्षभ
179.16
ते हयाश्चोदितास्तेन सूतेन परमाहवे
अवहन्मां भृशं राजन्मनोमारुतरंहसः
179.17
गत्वाहं तत्कुरुक्षेत्रं स च रामः प्रतापवान्
युद्धाय सहसा राजन्पराक्रान्तौ परस्परम्
179.18
ततः संदर्शनेऽतिष्ठं रामस्यातितपस्विनः
प्रगृह्य शङ्खप्रवरं ततः प्राधममुत्तमम्
179.19
ततस्तत्र द्विजा राजंस्तापसाश्च वनौकसः
अपश्यन्त रणं दिव्यं देवाः सर्षिगणास्तदा
179.20
ततो दिव्यानि माल्यानि प्रादुरासन्मुहुर्मुहुः
वादित्राणि च दिव्यानि मेघवृन्दानि चैव ह
179.21
ततस्ते तापसाः सर्वे भार्गवस्यानुयायिनः
प्रेक्षकाः समपद्यन्त परिवार्य रणाजिरम्
179.22
ततो मामब्रवीद्देवी सर्वभूतहितैषिणी
माता स्वरूपिणी राजन्किमिदं ते चिकीर्षितम्
179.23
गत्वाहं जामदग्न्यं तं प्रयाचिष्ये कुरूद्वह
भीष्मेण सह मा योत्सीः शिष्येणेति पुनः पुनः
179.24
मा मैवं पुत्र निर्बन्धं कुरु विप्रेण पार्थिव
जामदग्न्येन समरे योद्धुमित्यवभर्त्सयत्
179.25
किं न वै क्षत्रियहरो हरतुल्यपराक्रमः
विदितः पुत्र रामस्ते यतस्त्वं योद्धुमिच्छसि
179.26
ततोऽहमब्रुवं देवीमभिवाद्य कृताञ्जलिः
सर्वं तद्भरतश्रेष्ठ यथावृत्तं स्वयंवरे
179.27
यथा च रामो राजेन्द्र मया पूर्वं प्रसादितः
काशिराजसुतायाश्च यथा कामः पुरातनः
179.28
ततः सा राममभ्येत्य जननी मे महानदी
मदर्थं तमृषिं देवी क्षमयामास भार्गवम्
भीष्मेण सह मा योत्सीः शिष्येणेति वचोऽब्रवीत्
179.29
स च तामाह याचन्तीं भीष्ममेव निवर्तय
न हि मे कुरुते काममित्यहं तमुपागमम्
179.30
संजय उवाच
ततो गङ्गा सुतस्नेहाद्भीष्मं पुनरुपागमत्
न चास्याः सोऽकरोद्वाक्यं क्रोधपर्याकुलेक्षणः
179.31
अथादृश्यत धर्मात्मा भृगुश्रेष्ठो महातपाः
आह्वयामास च पुनर्युद्धाय द्विजसत्तमः