UtshovChapter 163
163.1
भीष्म उवाच
सुदक्षिणस्तु काम्बोजो रथ एकगुणो मतः
तवार्थसिद्धिमाकाङ्क्षन्योत्स्यते समरे परैः
Bhishma uvacha
Sudakshinastu kambojo ratha ekaguno matah
Tavarthasiddhimakankshanyotsyate samare paraih
163.2
एतस्य रथसिंहस्य तवार्थे राजसत्तम
पराक्रमं यथेन्द्रस्य द्रक्ष्यन्ति कुरवो युधि
Etasya rathasinhasya tavarthe rajasattama
Parakramam yathendrasya drakshyanti kuravo yudhi
163.3
एतस्य रथवंशो हि तिग्मवेगप्रहारिणाम्
काम्बोजानां महाराज शलभानामिवायतिः
Etasya rathavansho hi tigmavegapraharinam
Kambojanam maharaja shalabhanamivayatih
163.4
नीलो माहिष्मतीवासी नीलवर्मधरस्तव
रथवंशेन शत्रूणां कदनं वै करिष्यति
Nilo mahishmativasi nilavarmadharastava
Rathavanshena shatrunam kadanam vai karishyati
163.5
कृतवैरः पुरा चैव सहदेवेन पार्थिवः
योत्स्यते सततं राजंस्तवार्थे कुरुसत्तम
Kritavairah pura chaiva sahadevena parthivah
Yotsyate satatam rajanstavarthe kurusattama
163.6
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ समेतौ रथसत्तमौ
कृतिनौ समरे तात दृढवीर्यपराक्रमौ
Vindanuvindavavantyau sametau rathasattamau
Kritinau samare tata dridhaviryaparakramau
163.7
एतौ तौ पुरुषव्याघ्रौ रिपुसैन्यं प्रधक्ष्यतः
गदाप्रासासिनाराचैस्तोमरैश्च भुजच्युतैः
Etau tau purushavyaghrau ripusainyam pradhakshyatah
Gadaprasasinarachaistomaraishcha bhujachyutaih
163.8
युद्धाभिकामौ समरे क्रीडन्ताविव यूथपौ
यूथमध्ये महाराज विचरन्तौ कृतान्तवत्
Yuddhabhikamau samare kridantaviva yuthapau
Yuthamadhye maharaja vicharantau kritantavat
163.9
त्रिगर्ता भ्रातरः पञ्च रथोदारा मता मम
कृतवैराश्च पार्थेन विराटनगरे तदा
Trigarta bhratarah pancha rathodara mata mama
Kritavairashcha parthena viratanagare tada
163.10
मकरा इव राजेन्द्र समुद्धततरङ्गिणीम्
गङ्गां विक्षोभयिष्यन्ति पार्थानां युधि वाहिनीम्
Makara iva rajendra samuddhatataranginim
Gangam vikshobhayishyanti parthanam yudhi vahinim
163.11
ते रथाः पञ्च राजेन्द्र येषां सत्यरथो मुखम्
एते योत्स्यन्ति समरे संस्मरन्तः पुरा कृतम्
Te rathah pancha rajendra yesham satyaratho mukham
Ete yotsyanti samare sansmarantah pura kritam
163.12
व्यलीकं पाण्डवेयेन भीमसेनानुजेन ह
दिशो विजयता राजञ्श्वेतवाहेन भारत
Vyalikam pandaveyena bhimasenanujena ha
Disho vijayata rajanshvetavahena bharata
163.13
ते हनिष्यन्ति पार्थानां समासाद्य महारथान्
वरान्वरान्महेष्वासान्क्षत्रियाणां धुरंधराः
Te hanishyanti parthanam samasadya maharathan
Varanvaranmaheshvasankshatriyanam dhurandharah
163.14
लक्ष्मणस्तव पुत्रस्तु तथा दुःशासनस्य च
उभौ तौ पुरुषव्याघ्रौ संग्रामेष्वनिवर्तिनौ
Lakshmanastava putrastu tatha duhshasanasya cha
Ubhau tau purushavyaghrau sangrameshvanivartinau
163.15
तरुणौ सुकुमारौ च राजपुत्रौ तरस्विनौ
युद्धानां च विशेषज्ञौ प्रणेतारौ च सर्वशः
Tarunau sukumarau cha rajaputrau tarasvinau
Yuddhanam cha visheshagyau pranetarau cha sarvashah
163.16
रथौ तौ रथशार्दूल मतौ मे रथसत्तमौ
क्षत्रधर्मरतौ वीरौ महत्कर्म करिष्यतः
Rathau tau rathashardula matau me rathasattamau
Kshatradharmaratau virau mahatkarma karishyatah
163.17
दण्डधारो महाराज रथ एको नरर्षभः
योत्स्यते समरं प्राप्य स्वेन सैन्येन पालितः
Dandadharo maharaja ratha eko nararshabhah
Yotsyate samaram prapya svena sainyena palitah
163.18
बृहद्बलस्तथा राजा कौसल्यो रथसत्तमः
रथो मम मतस्तात दृढवेगपराक्रमः
Brihadbalastatha raja kausalyo rathasattamah
Ratho mama matastata dridhavegaparakramah
163.19
एष योत्स्यति संग्रामे स्वां चमूं संप्रहर्षयन्
उग्रायुधो महेष्वासो धार्तराष्ट्रहिते रतः
Esha yotsyati sangrame svam chamum sampraharshayan
Ugrayudho maheshvaso dhartarashtrahite ratah
163.20
कृपः शारद्वतो राजन्रथयूथपयूथपः
प्रियान्प्राणान्परित्यज्य प्रधक्ष्यति रिपूंस्तव
Kripah sharadvato rajanrathayuthapayuthapah
Priyanprananparityajya pradhakshyati ripunstava
163.21
गौतमस्य महर्षेर्य आचार्यस्य शरद्वतः
कार्त्तिकेय इवाजेयः शरस्तम्बात्सुतोऽभवत्
Gautamasya maharsherya acharyasya sharadvatah
Karttikeya ivajeyah sharastambatsutobhavat
163.22
एष सेनां बहुविधां विविधायुधकार्मुकाम्
अग्निवत्समरे तात चरिष्यति विमर्दयन्
Esha senam bahuvidham vividhayudhakarmukam
Agnivatsamare tata charishyati vimardayan