UtshovChapter 151
151.1
वैशंपायन उवाच
वासुदेवस्य तद्वाक्यमनुस्मृत्य युधिष्ठिरः
पुनः पप्रच्छ वार्ष्णेयं कथं मन्दोऽब्रवीदिदम्
Vaishampayana uvacha
Vasudevasya tadvakyamanusmritya yudhishthirah
Punah paprachchha varshneyam katham mandobravididam
151.2
अस्मिन्नभ्यागते काले किं च नः क्षममच्युत
कथं च वर्तमाना वै स्वधर्मान्न च्यवेमहि
Asminnabhyagate kale kim cha nah kshamamachyuta
Katham cha vartamana vai svadharmanna chyavemahi
151.3
दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेः सौबलस्य च
वासुदेव मतज्ञोऽसि मम सभ्रातृकस्य च
Duryodhanasya karnasya shakuneh saubalasya cha
Vasudeva matagyosi mama sabhratrikasya cha
151.4
विदुरस्यापि ते वाक्यं श्रुतं भीष्मस्य चोभयोः
कुन्त्याश्च विपुलप्रज्ञ प्रज्ञा कार्त्स्न्येन ते श्रुता
Vidurasyapi te vakyam shrutam bhishmasya chobhayoh
Kuntyashcha vipulapragya pragya kartsnyena te shruta
151.5
सर्वमेतदतिक्रम्य विचार्य च पुनः पुनः
यन्नः क्षमं महाबाहो तद्ब्रवीह्यविचारयन्
Sarvametadatikramya vicharya cha punah punah
Yannah kshamam mahabaho tadbravihyavicharayan
151.6
श्रुत्वैतद्धर्मराजस्य धर्मार्थसहितं वचः
मेघदुन्दुभिनिर्घोषः कृष्णो वचनमब्रवीत्
Shrutvaitaddharmarajasya dharmarthasahitam vachah
Meghadundubhinirghoshah krishno vachanamabravit
151.7
उक्तवानस्मि यद्वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम्
न तु तन्निकृतिप्रज्ञे कौरव्ये प्रतितिष्ठति
Uktavanasmi yadvakyam dharmarthasahitam hitam
Na tu tannikritipragye kauravye pratitishthati
151.8
न च भीष्मस्य दुर्मेधाः शृणोति विदुरस्य वा
मम वा भाषितं किंचित्सर्वमेवातिवर्तते
Na cha bhishmasya durmedhah shrinoti vidurasya va
Mama va bhashitam kinchitsarvamevativartate
151.9
न स कामयते धर्मं न स कामयते यशः
जितं स मन्यते सर्वं दुरात्मा कर्णमाश्रितः
Na sa kamayate dharmam na sa kamayate yashah
Jitam sa manyate sarvam duratma karnamashritah
151.10
बन्धमाज्ञापयामास मम चापि सुयोधनः
न च तं लब्धवान्कामं दुरात्मा शासनातिगः
Bandhamagyapayamasa mama chapi suyodhanah
Na cha tam labdhavankamam duratma shasanatigah
151.11
न च भीष्मो न च द्रोणो युक्तं तत्राहतुर्वचः
सर्वे तमनुवर्तन्ते ऋते विदुरमच्युत
Na cha bhishmo na cha drono yuktam tatrahaturvachah
Sarve tamanuvartante rite viduramachyuta
151.12
शकुनिः सौबलश्चैव कर्णदुःशासनावपि
त्वय्ययुक्तान्यभाषन्त मूढा मूढममर्षणम्
Shakunih saubalashchaiva karnaduhshasanavapi
Tvayyayuktanyabhashanta mudha mudhamamarshanam
151.13
किं च तेन मयोक्तेन यान्यभाषन्त कौरवाः
संक्षेपेण दुरात्मासौ न युक्तं त्वयि वर्तते
Kim cha tena mayoktena yanyabhashanta kauravah
Sankshepena duratmasau na yuktam tvayi vartate
151.14
न पार्थिवेषु सर्वेषु य इमे तव सैनिकाः
यत्पापं यन्न कल्याणं सर्वं तस्मिन्प्रतिष्ठितम्
Na parthiveshu sarveshu ya ime tava sainikah
Yatpapam yanna kalyanam sarvam tasminpratishthitam
151.15
न चापि वयमत्यर्थं परित्यागेन कर्हिचित्
कौरवैः शममिच्छामस्तत्र युद्धमनन्तरम्
Na chapi vayamatyartham parityagena karhichit
Kauravaih shamamichchhamastatra yuddhamanantaram
151.16
तच्छ्रुत्वा पार्थिवाः सर्वे वासुदेवस्य भाषितम्
अब्रुवन्तो मुखं राज्ञः समुदैक्षन्त भारत
Tachchhrutva parthivah sarve vasudevasya bhashitam
Abruvanto mukham ragyah samudaikshanta bharata
151.17
युधिष्ठिरस्त्वभिप्रायमुपलभ्य महीक्षिताम्
योगमाज्ञापयामास भीमार्जुनयमैः सह
Yudhishthirastvabhiprayamupalabhya mahikshitam
Yogamagyapayamasa bhimarjunayamaih saha
151.18
ततः किलकिलाभूतमनीकं पाण्डवस्य ह
आज्ञापिते तदा योगे समहृष्यन्त सैनिकाः
Tatah kilakilabhutamanikam pandavasya ha
Agyapite tada yoge samahrishyanta sainikah
151.19
अवध्यानां वधं पश्यन्धर्मराजो युधिष्ठिरः
निष्टनन्भीमसेनं च विजयं चेदमब्रवीत्
Avadhyanam vadham pashyandharmarajo yudhishthirah
Nishtananbhimasenam cha vijayam chedamabravit
151.20
यदर्थं वनवासश्च प्राप्तं दुःखं च यन्मया
सोऽयमस्मानुपैत्येव परोऽनर्थः प्रयत्नतः
Yadartham vanavasashcha praptam duhkham cha yanmaya
Soyamasmanupaityeva paronarthah prayatnatah
151.21
यस्मिन्यत्नः कृतोऽस्माभिः स नो हीनः प्रयत्नतः
अकृते तु प्रयत्नेऽस्मानुपावृत्तः कलिर्महान्
Yasminyatnah kritosmabhih sa no hinah prayatnatah
Akrite tu prayatnesmanupavrittah kalirmahan
151.22
कथं ह्यवध्यैः संग्रामः कार्यः सह भविष्यति
कथं हत्वा गुरून्वृद्धान्विजयो नो भविष्यति
Katham hyavadhyaih sangramah karyah saha bhavishyati
Katham hatva gurunvriddhanvijayo no bhavishyati
151.23
तच्छ्रुत्वा धर्मराजस्य सव्यसाची परंतपः
यदुक्तं वासुदेवेन श्रावयामास तद्वचः
Tachchhrutva dharmarajasya savyasachi parantapah
Yaduktam vasudevena shravayamasa tadvachah
151.24
उक्तवान्देवकीपुत्रः कुन्त्याश्च विदुरस्य च
वचनं तत्त्वया राजन्निखिलेनावधारितम्
Uktavandevakiputrah kuntyashcha vidurasya cha
Vachanam tattvaya rajannikhilenavadharitam
151.25
न च तौ वक्ष्यतोऽधर्ममिति मे नैष्ठिकी मतिः
न चापि युक्तं कौन्तेय निवर्तितुमयुध्यतः
Na cha tau vakshyatodharmamiti me naishthiki matih
Na chapi yuktam kaunteya nivartitumayudhyatah
151.26
तच्छ्रुत्वा वासुदेवोऽपि सव्यसाचिवचस्तदा
स्मयमानोऽब्रवीत्पार्थमेवमेतदिति ब्रुवन्
Tachchhrutva vasudevopi savyasachivachastada
Smayamanobravitparthamevametaditi bruvan
151.27
ततस्ते धृतसंकल्पा युद्धाय सहसैनिकाः
पाण्डवेया महाराज तां रात्रिं सुखमावसन्
Tataste dhritasankalpa yuddhaya sahasainikah
Pandaveya maharaja tam ratrim sukhamavasan