UtshovChapter 149
149.1
वैशंपायन उवाच
जनार्दनवचः श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः
भ्रातॄनुवाच धर्मात्मा समक्षं केशवस्य ह
Vaishampayana uvacha
Janardanavachah shrutva dharmarajo yudhishthirah
Bhratrinuvacha dharmatma samaksham keshavasya ha
149.2
श्रुतं भवद्भिर्यद्वृत्तं सभायां कुरुसंसदि
केशवस्यापि यद्वाक्यं तत्सर्वमवधारितम्
Shrutam bhavadbhiryadvrittam sabhayam kurusansadi
Keshavasyapi yadvakyam tatsarvamavadharitam
149.3
तस्मात्सेनाविभागं मे कुरुध्वं नरसत्तमाः
अक्षौहिण्यस्तु सप्तैताः समेता विजयाय वै
Tasmatsenavibhagam me kurudhvam narasattamah
Akshauhinyastu saptaitah sameta vijayaya vai
149.4
तासां मे पतयः सप्त विख्यातास्तान्निबोधत
द्रुपदश्च विराटश्च धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ
Tasam me patayah sapta vikhyatastannibodhata
Drupadashcha viratashcha dhrishtadyumnashikhandinau
149.5
सात्यकिश्चेकितानश्च भीमसेनश्च वीर्यवान्
एते सेनाप्रणेतारो वीराः सर्वे तनुत्यजः
Satyakishchekitanashcha bhimasenashcha viryavan
Ete senapranetaro virah sarve tanutyajah
149.6
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे सुचरितव्रताः
ह्रीमन्तो नीतिमन्तश्च सर्वे युद्धविशारदाः
इष्वस्त्रकुशलाश्चैव तथा सर्वास्त्रयोधिनः
Sarve vedavidah shurah sarve sucharitavratah
Hrimanto nitimantashcha sarve yuddhavisharadah
Ishvastrakushalashchaiva tatha sarvastrayodhinah
149.7
सप्तानामपि यो नेता सेनानां प्रविभागवित्
यः सहेत रणे भीष्मं शरार्चिःपावकोपमम्
Saptanamapi yo neta senanam pravibhagavit
Yah saheta rane bhishmam shararchihpavakopamam
149.8
त्वं तावत्सहदेवात्र प्रब्रूहि कुरुनन्दन
स्वमतं पुरुषव्याघ्र को नः सेनापतिः क्षमः
Tvam tavatsahadevatra prabruhi kurunandana
Svamatam purushavyaghra ko nah senapatih kshamah
149.9
सहदेव उवाच
संयुक्त एकदुःखश्च वीर्यवांश्च महीपतिः
यं समाश्रित्य धर्मज्ञं स्वमंशमनुयुञ्ज्महे
Sahadeva uvacha
Sanyukta ekaduhkhashcha viryavanshcha mahipatih
Yam samashritya dharmagyam svamanshamanuyunjmahe
149.10
मत्स्यो विराटो बलवान्कृतास्त्रो युद्धदुर्मदः
प्रसहिष्यति संग्रामे भीष्मं तांश्च महारथान्
Matsyo virato balavankritastro yuddhadurmadah
Prasahishyati sangrame bhishmam tanshcha maharathan
149.11
वैशंपायन उवाच
तथोक्ते सहदेवेन वाक्ये वाक्यविशारदः
नकुलोऽनन्तरं तस्मादिदं वचनमाददे
Vaishampayana uvacha
Tathokte sahadevena vakye vakyavisharadah
Nakulonantaram tasmadidam vachanamadade
149.12
वयसा शास्त्रतो धैर्यात्कुलेनाभिजनेन च
ह्रीमान्कुलान्वितः श्रीमान्सर्वशास्त्रविशारदः
Vayasa shastrato dhairyatkulenabhijanena cha
Hrimankulanvitah shrimansarvashastravisharadah
149.13
वेद चास्त्रं भरद्वाजाद्दुर्धर्षः सत्यसंगरः
यो नित्यं स्पर्धते द्रोणं भीष्मं चैव महाबलम्
Veda chastram bharadvajaddurdharshah satyasangarah
Yo nityam spardhate dronam bhishmam chaiva mahabalam
149.14
श्लाघ्यः पार्थिवसंघस्य प्रमुखे वाहिनीपतिः
पुत्रपौत्रैः परिवृतः शतशाख इव द्रुमः
Shlaghyah parthivasanghasya pramukhe vahinipatih
Putrapautraih parivritah shatashakha iva drumah
149.15
यस्तताप तपो घोरं सदारः पृथिवीपतिः
रोषाद्द्रोणविनाशाय वीरः समितिशोभनः
Yastatapa tapo ghoram sadarah prithivipatih
Roshaddronavinashaya virah samitishobhanah
149.16
पितेवास्मान्समाधत्ते यः सदा पार्थिवर्षभः
श्वशुरो द्रुपदोऽस्माकं सेनामग्रे प्रकर्षतु
Pitevasmansamadhatte yah sada parthivarshabhah
Shvashuro drupadosmakam senamagre prakarshatu
149.17
स द्रोणभीष्मावायान्तौ सहेदिति मतिर्मम
स हि दिव्यास्त्रविद्राजा सखा चाङ्गिरसो नृपः
Sa dronabhishmavayantau sahediti matirmama
Sa hi divyastravidraja sakha changiraso nripah
149.18
माद्रीसुताभ्यामुक्ते तु स्वमते कुरुनन्दनः
वासविर्वासवसमः सव्यसाच्यब्रवीद्वचः
Madrisutabhyamukte tu svamate kurunandanah
Vasavirvasavasamah savyasachyabravidvachah
149.19
योऽयं तपःप्रभावेन ऋषिसंतोषणेन च
दिव्यः पुरुष उत्पन्नो ज्वालावर्णो महाबलः
Yoyam tapahprabhavena rishisantoshanena cha
Divyah purusha utpanno jvalavarno mahabalah
149.20
धनुष्मान्कवची खड्गी रथमारुह्य दंशितः
दिव्यैर्हयवरैर्युक्तमग्निकुण्डात्समुत्थितः
Dhanushmankavachi khadgi rathamaruhya danshitah
Divyairhayavarairyuktamagnikundatsamutthitah
149.21
गर्जन्निव महामेघो रथघोषेण वीर्यवान्
सिंहसंहननो वीरः सिंहविक्रान्तविक्रमः
Garjanniva mahamegho rathaghoshena viryavan
Sinhasanhanano virah sinhavikrantavikramah
149.22
सिंहोरस्को महाबाहुः सिंहवक्षा महाबलः
सिंहप्रगर्जनो वीरः सिंहस्कन्धो महाद्युतिः
Sinhorasko mahabahuh sinhavaksha mahabalah
Sinhapragarjano virah sinhaskandho mahadyutih
149.23
सुभ्रूः सुदंष्ट्रः सुहनुः सुबाहुः सुमुखोऽकृशः
सुजत्रुः सुविशालाक्षः सुपादः सुप्रतिष्ठितः
Subhruh sudanshtrah suhanuh subahuh sumukhokrishah
Sujatruh suvishalakshah supadah supratishthitah
149.24
अभेद्यः सर्वशस्त्राणां प्रभिन्न इव वारणः
जज्ञे द्रोणविनाशाय सत्यवादी जितेन्द्रियः
Abhedyah sarvashastranam prabhinna iva varanah
Jagye dronavinashaya satyavadi jitendriyah
149.25
धृष्टद्युम्नमहं मन्ये सहेद्भीष्मस्य सायकान्
वज्राशनिसमस्पर्शान्दीप्तास्यानुरगानिव
Dhrishtadyumnamaham manye sahedbhishmasya sayakan
Vajrashanisamasparshandiptasyanuraganiva
149.26
यमदूतसमान्वेगे निपाते पावकोपमान्
रामेणाजौ विषहितान्वज्रनिष्पेषदारुणान्
Yamadutasamanvege nipate pavakopaman
Ramenajau vishahitanvajranishpeshadarunan
149.27
पुरुषं तं न पश्यामि यः सहेत महाव्रतम्
धृष्टद्युम्नमृते राजन्निति मे धीयते मतिः
Purusham tam na pashyami yah saheta mahavratam
Dhrishtadyumnamrite rajanniti me dhiyate matih
149.28
क्षिप्रहस्तश्चित्रयोधी मतः सेनापतिर्मम
अभेद्यकवचः श्रीमान्मातङ्ग इव यूथपः
Kshiprahastashchitrayodhi matah senapatirmama
Abhedyakavachah shrimanmatanga iva yuthapah
149.29
भीम उवाच
वधार्थं यः समुत्पन्नः शिखण्डी द्रुपदात्मजः
वदन्ति सिद्धा राजेन्द्र ऋषयश्च समागताः
Bhima uvacha
Vadhartham yah samutpannah shikhandi drupadatmajah
Vadanti siddha rajendra rishayashcha samagatah
149.30
यस्य संग्राममध्येषु दिव्यमस्त्रं विकुर्वतः
रूपं द्रक्ष्यन्ति पुरुषा रामस्येव महात्मनः
Yasya sangramamadhyeshu divyamastram vikurvatah
Rupam drakshyanti purusha ramasyeva mahatmanah
149.31
न तं युद्धेषु पश्यामि यो विभिन्द्याच्छिखण्डिनम्
शस्त्रेण समरे राजन्संनद्धं स्यन्दने स्थितम्
Na tam yuddheshu pashyami yo vibhindyachchhikhandinam
Shastrena samare rajansannaddham syandane sthitam
149.32
द्वैरथे विषहेन्नान्यो भीष्मं राजन्महाव्रतम्
शिखण्डिनमृते वीरं स मे सेनापतिर्मतः
Dvairathe vishahennanyo bhishmam rajanmahavratam
Shikhandinamrite viram sa me senapatirmatah
149.33
युधिष्ठिर उवाच
सर्वस्य जगतस्तात सारासारं बलाबलम्
सर्वं जानाति धर्मात्मा गतमेष्यच्च केशवः
Yudhishthira uvacha
Sarvasya jagatastata sarasaram balabalam
Sarvam janati dharmatma gatameshyachcha keshavah
149.34
यमाह कृष्णो दाशार्हः सोऽस्तु नो वाहिनीपतिः
कृतास्त्रो ह्यकृतास्त्रो वा वृद्धो वा यदि वा युवा
Yamaha krishno dasharhah sostu no vahinipatih
Kritastro hyakritastro va vriddho va yadi va yuva
149.35
एष नो विजये मूलमेष तात विपर्यये
अत्र प्राणाश्च राज्यं च भावाभावौ सुखासुखे
Esha no vijaye mulamesha tata viparyaye
Atra pranashcha rajyam cha bhavabhavau sukhasukhe
149.36
एष धाता विधाता च सिद्धिरत्र प्रतिष्ठिता
यमाह कृष्णो दाशार्हः स नः सेनापतिः क्षमः
ब्रवीतु वदतां श्रेष्ठो निशा समतिवर्तते
Esha dhata vidhata cha siddhiratra pratishthita
Yamaha krishno dasharhah sa nah senapatih kshamah
Bravitu vadatam shreshtho nisha samativartate
149.37
ततः सेनापतिं कृत्वा कृष्णस्य वशवर्तिनम्
रात्रिशेषे व्यतिक्रान्ते प्रयास्यामो रणाजिरम्
अधिवासितशस्त्राश्च कृतकौतुकमङ्गलाः
Tatah senapatim kritva krishnasya vashavartinam
Ratrisheshe vyatikrante prayasyamo ranajiram
Adhivasitashastrashcha kritakautukamangalah
149.38
वैशंपायन उवाच
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः
अब्रवीत्पुण्डरीकाक्षो धनंजयमवेक्ष्य ह
Vaishampayana uvacha
Tasya tadvachanam shrutva dharmarajasya dhimatah
Abravitpundarikaksho dhananjayamavekshya ha
149.39
ममाप्येते महाराज भवद्भिर्य उदाहृताः
नेतारस्तव सेनायाः शूरा विक्रान्तयोधिनः
सर्व एते समर्था हि तव शत्रून्प्रमर्दितुम्
Mamapyete maharaja bhavadbhirya udahritah
Netarastava senayah shura vikrantayodhinah
Sarva ete samartha hi tava shatrunpramarditum
149.40
इन्द्रस्यापि भयं ह्येते जनयेयुर्महाहवे
किं पुनर्धार्तराष्ट्राणां लुब्धानां पापचेतसाम्
Indrasyapi bhayam hyete janayeyurmahahave
Kim punardhartarashtranam lubdhanam papachetasam
149.41
मयापि हि महाबाहो त्वत्प्रियार्थमरिंदम
कृतो यत्नो महांस्तत्र शमः स्यादिति भारत
धर्मस्य गतमानृण्यं न स्म वाच्या विवक्षताम्
Mayapi hi mahabaho tvatpriyarthamarindama
Krito yatno mahanstatra shamah syaditi bharata
Dharmasya gatamanrinyam na sma vachya vivakshatam
149.42
कृतार्थं मन्यते बालः सोऽऽत्मानमविचक्षणः
धार्तराष्ट्रो बलस्थं च मन्यतेऽऽत्मानमातुरः
Kritartham manyate balah sotmanamavichakshanah
Dhartarashtro balastham cha manyatetmanamaturah
149.43
युज्यतां वाहिनी साधु वधसाध्या हि ते मताः
न धार्तराष्ट्राः शक्ष्यन्ति स्थातुं दृष्ट्वा धनंजयम्
Yujyatam vahini sadhu vadhasadhya hi te matah
Na dhartarashtrah shakshyanti sthatum drishtva dhananjayam
149.44
भीमसेनं च संक्रुद्धं यमौ चापि यमोपमौ
युयुधानद्वितीयं च धृष्टद्युम्नममर्षणम्
Bhimasenam cha sankruddham yamau chapi yamopamau
Yuyudhanadvitiyam cha dhrishtadyumnamamarshanam
149.45
अभिमन्युं द्रौपदेयान्विराटद्रुपदावपि
अक्षौहिणीपतींश्चान्यान्नरेन्द्रान्दृढविक्रमान्
Abhimanyum draupadeyanviratadrupadavapi
Akshauhinipatinshchanyannarendrandridhavikraman
149.46
सारवद्बलमस्माकं दुष्प्रधर्षं दुरासदम्
धार्तराष्ट्रबलं संख्ये वधिष्यति न संशयः
Saravadbalamasmakam dushpradharsham durasadam
Dhartarashtrabalam sankhye vadhishyati na sanshayah
149.47
एवमुक्ते तु कृष्णेन संप्रहृष्यन्नरोत्तमाः
तेषां प्रहृष्टमनसां नादः समभवन्महान्
Evamukte tu krishnena samprahrishyannarottamah
Tesham prahrishtamanasam nadah samabhavanmahan
149.48
योग इत्यथ सैन्यानां त्वरतां संप्रधावताम्
हयवारणशब्दश्च नेमिघोषश्च सर्वशः
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषस्तुमुलः सर्वतोऽभवत्
Yoga ityatha sainyanam tvaratam sampradhavatam
Hayavaranashabdashcha nemighoshashcha sarvashah
Shankhadundubhinirghoshastumulah sarvatobhavat
149.49
प्रयास्यतां पाण्डवानां ससैन्यानां समन्ततः
गङ्गेव पूर्णा दुर्धर्षा समदृश्यत वाहिनी
Prayasyatam pandavanam sasainyanam samantatah
Gangeva purna durdharsha samadrishyata vahini
149.50
अग्रानीके भीमसेनो माद्रीपुत्रौ च दंशितौ
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
प्रभद्रकाश्च पाञ्चाला भीमसेनमुखा ययुः
Agranike bhimaseno madriputrau cha danshitau
Saubhadro draupadeyashcha dhrishtadyumnashcha parshatah
Prabhadrakashcha panchala bhimasenamukha yayuh
149.51
ततः शब्दः समभवत्समुद्रस्येव पर्वणि
हृष्टानां संप्रयातानां घोषो दिवमिवास्पृशत्
Tatah shabdah samabhavatsamudrasyeva parvani
Hrishtanam samprayatanam ghosho divamivasprishat
149.52
प्रहृष्टा दंशिता योधाः परानीकविदारणाः
तेषां मध्ये ययौ राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
Prahrishta danshita yodhah paranikavidaranah
Tesham madhye yayau raja kuntiputro yudhishthirah
149.53
शकटापणवेशाश्च यानयुग्यं च सर्वशः
कोशयन्त्रायुधं चैव ये च वैद्याश्चिकित्सकाः
Shakatapanaveshashcha yanayugyam cha sarvashah
Koshayantrayudham chaiva ye cha vaidyashchikitsakah
149.54
फल्गु यच्च बलं किंचित्तथैव कृशदुर्बलम्
तत्संगृह्य ययौ राजा ये चापि परिचारकाः
Phalgu yachcha balam kinchittathaiva krishadurbalam
Tatsangrihya yayau raja ye chapi paricharakah
149.55
उपप्लव्ये तु पाञ्चाली द्रौपदी सत्यवादिनी
सह स्त्रीभिर्निववृते दासीदाससमावृता
Upaplavye tu panchali draupadi satyavadini
Saha stribhirnivavrite dasidasasamavrita
149.56
कृत्वा मूलप्रतीकारान्गुल्मैः स्थावरजङ्गमैः
स्कन्धावारेण महता प्रययुः पाण्डुनन्दनाः
Kritva mulapratikarangulmaih sthavarajangamaih
Skandhavarena mahata prayayuh pandunandanah
149.57
ददतो गां हिरण्यं च ब्राह्मणैरभिसंवृताः
स्तूयमाना ययू राजन्रथैर्मणिविभूषितैः
Dadato gam hiranyam cha brahmanairabhisanvritah
Stuyamana yayu rajanrathairmanivibhushitaih
149.58
केकया धृष्टकेतुश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः
श्रेणिमान्वसुदानश्च शिखण्डी चापराजितः
Kekaya dhrishtaketushcha putrah kashyasya chabhibhuh
Shrenimanvasudanashcha shikhandi chaparajitah
149.59
हृष्टास्तुष्टाः कवचिनः सशस्त्राः समलंकृताः
राजानमन्वयुः सर्वे परिवार्य युधिष्ठिरम्
Hrishtastushtah kavachinah sashastrah samalankritah
Rajanamanvayuh sarve parivarya yudhishthiram
149.60
जघनार्धे विराटश्च यज्ञसेनश्च सोमकिः
सुधर्मा कुन्तिभोजश्च धृष्टद्युम्नस्य चात्मजाः
Jaghanardhe viratashcha yagyasenashcha somakih
Sudharma kuntibhojashcha dhrishtadyumnasya chatmajah
149.61
रथायुतानि चत्वारि हयाः पञ्चगुणास्ततः
पत्तिसैन्यं दशगुणं सादिनामयुतानि षट्
Rathayutani chatvari hayah panchagunastatah
Pattisainyam dashagunam sadinamayutani shat
149.62
अनाधृष्टिश्चेकितानश्चेदिराजोऽथ सात्यकिः
परिवार्य ययुः सर्वे वासुदेवधनंजयौ
Anadhrishtishchekitanashchedirajotha satyakih
Parivarya yayuh sarve vasudevadhananjayau
149.63
आसाद्य तु कुरुक्षेत्रं व्यूढानीकाः प्रहारिणः
पाण्डवाः समदृश्यन्त नर्दन्तो वृषभा इव
Asadya tu kurukshetram vyudhanikah praharinah
Pandavah samadrishyanta nardanto vrishabha iva
149.64
तेऽवगाह्य कुरुक्षेत्रं शङ्खान्दध्मुररिंदमाः
तथैव दध्मतुः शङ्खौ वासुदेवधनंजयौ
Tevagahya kurukshetram shankhandadhmurarindamah
Tathaiva dadhmatuh shankhau vasudevadhananjayau
149.65
पाञ्चजन्यस्य निर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः
निशम्य सर्वसैन्यानि समहृष्यन्त सर्वशः
Panchajanyasya nirghosham visphurjitamivashaneh
Nishamya sarvasainyani samahrishyanta sarvashah
149.66
शङ्खदुन्दुभिसंसृष्टः सिंहनादस्तरस्विनाम्
पृथिवीं चान्तरिक्षं च सागरांश्चान्वनादयत्
Shankhadundubhisansrishtah sinhanadastarasvinam
Prithivim chantariksham cha sagaranshchanvanadayat
149.67
ततो देशे समे स्निग्धे प्रभूतयवसेन्धने
निवेशयामास तदा सेनां राजा युधिष्ठिरः
Tato deshe same snigdhe prabhutayavasendhane
Niveshayamasa tada senam raja yudhishthirah
149.68
परिहृत्य श्मशानानि देवतायतनानि च
आश्रमांश्च महर्षीणां तीर्थान्यायतनानि च
Parihritya shmashanani devatayatanani cha
Ashramanshcha maharshinam tirthanyayatanani cha
149.69
मधुरानूषरे देशे शिवे पुण्ये महीपतिः
निवेशं कारयामास कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
Madhuranushare deshe shive punye mahipatih
Nivesham karayamasa kuntiputro yudhishthirah
149.70
ततश्च पुनरुत्थाय सुखी विश्रान्तवाहनः
प्रययौ पृथिवीपालैर्वृतः शतसहस्रशः
Tatashcha punarutthaya sukhi vishrantavahanah
Prayayau prithivipalairvritah shatasahasrashah
149.71
विद्राव्य शतशो गुल्मान्धार्तराष्ट्रस्य सैनिकान्
पर्यक्रामत्समन्ताच्च पार्थेन सह केशवः
Vidravya shatasho gulmandhartarashtrasya sainikan
Paryakramatsamantachcha parthena saha keshavah
149.72
शिबिरं मापयामास धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
सात्यकिश्च रथोदारो युयुधानः प्रतापवान्
Shibiram mapayamasa dhrishtadyumnashcha parshatah
Satyakishcha rathodaro yuyudhanah pratapavan
149.73
आसाद्य सरितं पुण्यां कुरुक्षेत्रे हिरण्वतीम्
सूपतीर्थां शुचिजलां शर्करापङ्कवर्जिताम्
Asadya saritam punyam kurukshetre hiranvatim
Supatirtham shuchijalam sharkarapankavarjitam
149.74
खानयामास परिखां केशवस्तत्र भारत
गुप्त्यर्थमपि चादिश्य बलं तत्र न्यवेशयत्
Khanayamasa parikham keshavastatra bharata
Guptyarthamapi chadishya balam tatra nyaveshayat
149.75
विधिर्यः शिबिरस्यासीत्पाण्डवानां महात्मनाम्
तद्विधानि नरेन्द्राणां कारयामास केशवः
Vidhiryah shibirasyasitpandavanam mahatmanam
Tadvidhani narendranam karayamasa keshavah
149.76
प्रभूतजलकाष्ठानि दुराधर्षतराणि च
भक्ष्यभोज्योपपन्नानि शतशोऽथ सहस्रशः
Prabhutajalakashthani duradharshatarani cha
Bhakshyabhojyopapannani shatashotha sahasrashah
149.77
शिबिराणि महार्हाणि राज्ञां तत्र पृथक्पृथक्
विमानानीव राजेन्द्र निविष्टानि महीतले
Shibirani maharhani ragyam tatra prithakprithak
Vimananiva rajendra nivishtani mahitale
149.78
तत्रासञ्शिल्पिनः प्राज्ञाः शतशो दत्तवेतनाः
सर्वोपकरणैर्युक्ता वैद्याश्च सुविशारदाः
Tatrasanshilpinah pragyah shatasho dattavetanah
Sarvopakaranairyukta vaidyashcha suvisharadah
149.79
ज्याधनुर्वर्मशस्त्राणां तथैव मधुसर्पिषोः
ससर्जरसपांसूनां राशयः पर्वतोपमाः
Jyadhanurvarmashastranam tathaiva madhusarpishoh
Sasarjarasapansunam rashayah parvatopamah
149.80
बहूदकं सुयवसं तुषाङ्गारसमन्वितम्
शिबिरे शिबिरे राजा संचकार युधिष्ठिरः
Bahudakam suyavasam tushangarasamanvitam
Shibire shibire raja sanchakara yudhishthirah
149.81
महायन्त्राणि नाराचास्तोमरर्ष्टिपरश्वधाः
धनूंषि कवचादीनि हृद्यभूवन्नृणां तदा
Mahayantrani narachastomararshtiparashvadhah
Dhanunshi kavachadini hridyabhuvannrinam tada
149.82
गजाः कङ्कटसंनाहा लोहवर्मोत्तरच्छदाः
अदृश्यंस्तत्र गिर्याभाः सहस्रशतयोधिनः
Gajah kankatasannaha lohavarmottarachchhadah
Adrishyanstatra giryabhah sahasrashatayodhinah
149.83
निविष्टान्पाण्डवांस्तत्र ज्ञात्वा मित्राणि भारत
अभिसस्रुर्यथोद्देशं सबलाः सहवाहनाः
Nivishtanpandavanstatra gyatva mitrani bharata
Abhisasruryathoddesham sabalah sahavahanah
149.84
चरितब्रह्मचर्यास्ते सोमपा भूरिदक्षिणाः
जयाय पाण्डुपुत्राणां समाजग्मुर्महीक्षितः
Charitabrahmacharyaste somapa bhuridakshinah
Jayaya panduputranam samajagmurmahikshitah