Chapter 95

95.1

वामदेव उवाच
अयुद्धेनैव विजयं वर्धयेद्वसुधाधिपः
जघन्यमाहुर्विजयं यो युद्धेन नराधिप

Vamadeva uvacha
Ayuddhenaiva vijayam vardhayedvasudhadhipah
Jaghanyamahurvijayam yo yuddhena naradhipa

न चाप्यलब्धं लिप्सेत मूले नातिदृढे सति
न हि दुर्बलमूलस्य राज्ञो लाभो विधीयते

Na chapyalabdham lipseta mule natidridhe sati
Na hi durbalamulasya ragyo labho vidhiyate

यस्य स्फीतो जनपदः संपन्नः प्रियराजकः
संतुष्टपुष्टसचिवो दृढमूलः स पार्थिवः

Yasya sphito janapadah sampannah priyarajakah
Santushtapushtasachivo dridhamulah sa parthivah

यस्य योधाः सुसंतुष्टाः सान्त्विताः सूपधास्थिताः
अल्पेनापि स दण्डेन महीं जयति भूमिपः

Yasya yodhah susantushtah santvitah supadhasthitah
Alpenapi sa dandena mahim jayati bhumipah

पौरजानपदा यस्य स्वनुरक्ताः सुपूजिताः
सधना धान्यवन्तश्च दृढमूलः स पार्थिवः

Paurajanapada yasya svanuraktah supujitah
Sadhana dhanyavantashcha dridhamulah sa parthivah

प्रभावकालावधिकौ यदा मन्येत चात्मनः
तदा लिप्सेत मेधावी परभूमिं धनान्युत

Prabhavakalavadhikau yada manyeta chatmanah
Tada lipseta medhavi parabhumim dhananyuta

भोगेष्वदयमानस्य भूतेषु च दयावतः
वर्धते त्वरमाणस्य विषयो रक्षितात्मनः

Bhogeshvadayamanasya bhuteshu cha dayavatah
Vardhate tvaramanasya vishayo rakshitatmanah

तक्षत्यात्मानमेवैष वनं परशुना यथा
यः सम्यग्वर्तमानेषु स्वेषु मिथ्या प्रवर्तते

Takshatyatmanamevaisha vanam parashuna yatha
Yah samyagvartamaneshu sveshu mithya pravartate

न वै द्विषन्तः क्षीयन्ते राज्ञो नित्यमपि घ्नतः
क्रोधं नियन्तुं यो वेद तस्य द्वेष्टा न विद्यते

Na vai dvishantah kshiyante ragyo nityamapi ghnatah
Krodham niyantum yo veda tasya dveshta na vidyate

यदार्यजनविद्विष्टं कर्म तन्नाचरेद्बुधः
यत्कल्याणमभिध्यायेत्तत्रात्मानं नियोजयेत्

Yadaryajanavidvishtam karma tannacharedbudhah
Yatkalyanamabhidhyayettatratmanam niyojayet

नैनमन्येऽवजानन्ति नात्मना परितप्यते
कृत्यशेषेण यो राजा सुखान्यनुबुभूषति

Nainamanyevajananti natmana paritapyate
Krityasheshena yo raja sukhanyanububhushati

इदंवृत्तं मनुष्येषु वर्तते यो महीपतिः
उभौ लोकौ विनिर्जित्य विजये संप्रतिष्ठते

Idanvrittam manushyeshu vartate yo mahipatih
Ubhau lokau vinirjitya vijaye sampratishthate

भीष्म उवाच
इत्युक्तो वामदेवेन सर्वं तत्कृतवान्नृपः
तथा कुर्वंस्त्वमप्येतौ लोकौ जेता न संशयः

Bhishma uvacha
Ityukto vamadevena sarvam tatkritavannripah
Tatha kurvanstvamapyetau lokau jeta na sanshayah