UtshovChapter 96
96.1
युधिष्ठिर उवाच
अथ यो विजिगीषेत क्षत्रियः क्षत्रियं युधि
कस्तस्य धर्म्यो विजय एतत्पृष्टो ब्रवीहि मे
Yudhishthira uvacha
Atha yo vijigisheta kshatriyah kshatriyam yudhi
Kastasya dharmyo vijaya etatprishto bravihi me
96.2
भीष्म उवाच
ससहायोऽसहायो वा राष्ट्रमागम्य भूमिपः
ब्रूयादहं वो राजेति रक्षिष्यामि च वः सदा
Bhishma uvacha
Sasahayosahayo va rashtramagamya bhumipah
Bruyadaham vo rajeti rakshishyami cha vah sada
96.3
मम धर्म्यं बलिं दत्त किं वा मां प्रतिपत्स्यथ
ते चेत्तमागतं तत्र वृणुयुः कुशलं भवेत्
Mama dharmyam balim datta kim va mam pratipatsyatha
Te chettamagatam tatra vrinuyuh kushalam bhavet
96.4
ते चेदक्षत्रियाः सन्तो विरुध्येयुः कथंचन
सर्वोपायैर्नियन्तव्या विकर्मस्था नराधिप
Te chedakshatriyah santo virudhyeyuh kathanchana
Sarvopayairniyantavya vikarmastha naradhipa
96.5
अशक्तं क्षत्रियं मत्वा शस्त्रं गृह्णात्यथापरः
त्राणायाप्यसमर्थं तं मन्यमानमतीव च
Ashaktam kshatriyam matva shastram grihnatyathaparah
Tranayapyasamartham tam manyamanamativa cha
96.6
युधिष्ठिर उवाच
अथ यः क्षत्रियो राजा क्षत्रियं प्रत्युपाव्रजेत्
कथं स प्रतियोद्धव्यस्तन्मे ब्रूहि पितामह
Yudhishthira uvacha
Atha yah kshatriyo raja kshatriyam pratyupavrajet
Katham sa pratiyoddhavyastanme bruhi pitamaha
96.7
भीष्म उवाच
नासंनद्धो नाकवचो योद्धव्यः क्षत्रियो रणे
एक एकेन वाच्यश्च विसृजस्व क्षिपामि च
Bhishma uvacha
Nasannaddho nakavacho yoddhavyah kshatriyo rane
Eka ekena vachyashcha visrijasva kshipami cha
96.8
स चेत्संनद्ध आगच्छेत्संनद्धव्यं ततो भवेत्
स चेत्ससैन्य आगच्छेत्ससैन्यस्तमथाह्वयेत्
Sa chetsannaddha agachchhetsannaddhavyam tato bhavet
Sa chetsasainya agachchhetsasainyastamathahvayet
96.9
स चेन्निकृत्या युध्येत निकृत्या तं प्रयोधयेत्
अथ चेद्धर्मतो युध्येद्धर्मेणैव निवारयेत्
Sa chennikritya yudhyeta nikritya tam prayodhayet
Atha cheddharmato yudhyeddharmenaiva nivarayet
96.10
नाश्वेन रथिनं यायादुदियाद्रथिनं रथी
व्यसने न प्रहर्तव्यं न भीताय जिताय च
Nashvena rathinam yayadudiyadrathinam rathi
Vyasane na prahartavyam na bhitaya jitaya cha
96.11
नेषुर्लिप्तो न कर्णी स्यादसतामेतदायुधम्
जयार्थमेव योद्धव्यं न क्रुध्येदजिघांसतः
Neshurlipto na karni syadasatametadayudham
Jayarthameva yoddhavyam na krudhyedajighansatah
96.12
साधूनां तु मिथोभेदात्साधुश्चेद्व्यसनी भवेत्
सव्रणो नाभिहन्तव्यो नानपत्यः कथंचन
Sadhunam tu mithobhedatsadhushchedvyasani bhavet
Savrano nabhihantavyo nanapatyah kathanchana
96.13
भग्नशस्त्रो विपन्नाश्वश्छिन्नज्यो हतवाहनः
चिकित्स्यः स्यात्स्वविषये प्राप्यो वा स्वगृहान्भवेत्
निर्व्रणोऽपि च मोक्तव्य एष धर्मः सनातनः
Bhagnashastro vipannashvashchhinnajyo hatavahanah
Chikitsyah syatsvavishaye prapyo va svagrihanbhavet
Nirvranopi cha moktavya esha dharmah sanatanah
96.14
तस्माद्धर्मेण योद्धव्यं मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत्
सत्सु नित्यं सतां धर्मस्तमास्थाय न नाशयेत्
Tasmaddharmena yoddhavyam manuh svayambhuvobravit
Satsu nityam satam dharmastamasthaya na nashayet
96.15
यो वै जयत्यधर्मेण क्षत्रियो वर्धमानकः
आत्मानमात्मना हन्ति पापो निकृतिजीवनः
Yo vai jayatyadharmena kshatriyo vardhamanakah
Atmanamatmana hanti papo nikritijivanah
96.16
कर्म चैतदसाधूनामसाधुं साधुना जयेत्
धर्मेण निधनं श्रेयो न जयः पापकर्मणा
Karma chaitadasadhunamasadhum sadhuna jayet
Dharmena nidhanam shreyo na jayah papakarmana
96.17
नाधर्मश्चरितो राजन्सद्यः फलति गौरिव
मूलान्यस्य प्रशाखाश्च दहन्समनुगच्छति
Nadharmashcharito rajansadyah phalati gauriva
Mulanyasya prashakhashcha dahansamanugachchhati
96.18
पापेन कर्मणा वित्तं लब्ध्वा पापः प्रहृष्यति
स वर्धमानः स्तेयेन पापः पापे प्रसज्जति
Papena karmana vittam labdhva papah prahrishyati
Sa vardhamanah steyena papah pape prasajjati
96.19
न धर्मोऽस्तीति मन्वानः शुचीनवहसन्निव
अश्रद्दधानभावाच्च विनाशमुपगच्छति
Na dharmostiti manvanah shuchinavahasanniva
Ashraddadhanabhavachcha vinashamupagachchhati
96.20
स बद्धो वारुणैः पाशैरमर्त्य इव मन्यते
महादृतिरिवाध्मातः स्वकृतेन विवर्धते
Sa baddho varunaih pashairamartya iva manyate
Mahadritirivadhmatah svakritena vivardhate
96.21
ततः समूलो ह्रियते नदीकूलादिव द्रुमः
अथैनमभिनिन्दन्ति भिन्नं कुम्भमिवाश्मनि
तस्माद्धर्मेण विजयं कामं लिप्सेत भूमिपः
Tatah samulo hriyate nadikuladiva drumah
Athainamabhinindanti bhinnam kumbhamivashmani
Tasmaddharmena vijayam kamam lipseta bhumipah