UtshovChapter 335
335.1
जनमेजय उवाच
श्रुतं भगवतस्तस्य माहात्म्यं परमात्मनः
जन्म धर्मगृहे चैव नरनारायणात्मकम्
महावराहसृष्टा च पिण्डोत्पत्तिः पुरातनी
Janamejaya uvacha
Shrutam bhagavatastasya mahatmyam paramatmanah
Janma dharmagrihe chaiva naranarayanatmakam
Mahavarahasrishta cha pindotpattih puratani
335.2
प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च यो यथा परिकल्पितः
स तथा नः श्रुतो ब्रह्मन्कथ्यमानस्त्वयानघ
Pravrittau cha nivrittau cha yo yatha parikalpitah
Sa tatha nah shruto brahmankathyamanastvayanagha
335.3
यच्च तत्कथितं पूर्वं त्वया हयशिरो महत्
हव्यकव्यभुजो विष्णोरुदक्पूर्वे महोदधौ
तच्च दृष्टं भगवता ब्रह्मणा परमेष्ठिना
Yachcha tatkathitam purvam tvaya hayashiro mahat
Havyakavyabhujo vishnorudakpurve mahodadhau
Tachcha drishtam bhagavata brahmana parameshthina
335.4
किं तदुत्पादितं पूर्वं हरिणा लोकधारिणा
रूपं प्रभावमहतामपूर्वं धीमतां वर
Kim tadutpaditam purvam harina lokadharina
Rupam prabhavamahatamapurvam dhimatam vara
335.5
दृष्ट्वा हि विबुधश्रेष्ठमपूर्वममितौजसम्
तदश्वशिरसं पुण्यं ब्रह्मा किमकरोन्मुने
Drishtva hi vibudhashreshthamapurvamamitaujasam
Tadashvashirasam punyam brahma kimakaronmune
335.6
एतन्नः संशयं ब्रह्मन्पुराणज्ञानसंभवम्
कथयस्वोत्तममते महापुरुषनिर्मितम्
पाविताः स्म त्वया ब्रह्मन्पुण्यां कथयता कथाम्
Etannah sanshayam brahmanpuranagyanasambhavam
Kathayasvottamamate mahapurushanirmitam
Pavitah sma tvaya brahmanpunyam kathayata katham
335.7
वैशंपायन उवाच
कथयिष्यामि ते सर्वं पुराणं वेदसंमितम्
जगौ यद्भगवान्व्यासो राज्ञो धर्मसुतस्य वै
Vaishampayana uvacha
Kathayishyami te sarvam puranam vedasammitam
Jagau yadbhagavanvyaso ragyo dharmasutasya vai
335.8
श्रुत्वाश्वशिरसो मूर्तिं देवस्य हरिमेधसः
उत्पन्नसंशयो राजा तमेव समचोदयत्
Shrutvashvashiraso murtim devasya harimedhasah
Utpannasanshayo raja tameva samachodayat
335.9
युधिष्ठिर उवाच
यत्तद्दर्शितवान्ब्रह्मा देवं हयशिरोधरम्
किमर्थं तत्समभवद्वपुर्देवोपकल्पितम्
Yudhishthira uvacha
Yattaddarshitavanbrahma devam hayashirodharam
Kimartham tatsamabhavadvapurdevopakalpitam
335.10
व्यास उवाच
यत्किंचिदिह लोके वै देहबद्धं विशां पते
सर्वं पञ्चभिराविष्टं भूतैरीश्वरबुद्धिजैः
Vyasa uvacha
Yatkinchidiha loke vai dehabaddham visham pate
Sarvam panchabhiravishtam bhutairishvarabuddhijaih
335.11
ईश्वरो हि जगत्स्रष्टा प्रभुर्नारायणो विराट्
भूतान्तरात्मा वरदः सगुणो निर्गुणोऽपि च
भूतप्रलयमव्यक्तं शृणुष्व नृपसत्तम
Ishvaro hi jagatsrashta prabhurnarayano virat
Bhutantaratma varadah saguno nirgunopi cha
Bhutapralayamavyaktam shrinushva nripasattama
335.12
धरण्यामथ लीनायामप्सु चैकार्णवे पुरा
ज्योतिर्भूते जले चापि लीने ज्योतिषि चानिले
Dharanyamatha linayamapsu chaikarnave pura
Jyotirbhute jale chapi line jyotishi chanile
335.13
वायौ चाकाशसंलीने आकाशे च मनोनुगे
व्यक्ते मनसि संलीने व्यक्ते चाव्यक्ततां गते
Vayau chakashasanline akashe cha manonuge
Vyakte manasi sanline vyakte chavyaktatam gate
335.14
अव्यक्ते पुरुषं याते पुंसि सर्वगतेऽपि च
तम एवाभवत्सर्वं न प्राज्ञायत किंचन
Avyakte purusham yate punsi sarvagatepi cha
Tama evabhavatsarvam na pragyayata kinchana
335.15
तमसो ब्रह्म संभूतं तमोमूलमृतात्मकम्
तद्विश्वभावसंज्ञान्तं पौरुषीं तनुमास्थितम्
Tamaso brahma sambhutam tamomulamritatmakam
Tadvishvabhavasangyantam paurushim tanumasthitam
335.16
सोऽनिरुद्ध इति प्रोक्तस्तत्प्रधानं प्रचक्षते
तदव्यक्तमिति ज्ञेयं त्रिगुणं नृपसत्तम
Soniruddha iti proktastatpradhanam prachakshate
Tadavyaktamiti gyeyam trigunam nripasattama
335.17
विद्यासहायवान्देवो विष्वक्सेनो हरिः प्रभुः
अप्स्वेव शयनं चक्रे निद्रायोगमुपागतः
जगतश्चिन्तयन्सृष्टिं चित्रां बहुगुणोद्भवाम्
Vidyasahayavandevo vishvakseno harih prabhuh
Apsveva shayanam chakre nidrayogamupagatah
Jagatashchintayansrishtim chitram bahugunodbhavam
335.18
तस्य चिन्तयतः सृष्टिं महानात्मगुणः स्मृतः
अहंकारस्ततो जातो ब्रह्मा शुभचतुर्मुखः
हिरण्यगर्भो भगवान्सर्वलोकपितामहः
Tasya chintayatah srishtim mahanatmagunah smritah
Ahankarastato jato brahma shubhachaturmukhah
Hiranyagarbho bhagavansarvalokapitamahah
335.19
पद्मेऽनिरुद्धात्संभूतस्तदा पद्मनिभेक्षणः
सहस्रपत्रे द्युतिमानुपविष्टः सनातनः
Padmeniruddhatsambhutastada padmanibhekshanah
Sahasrapatre dyutimanupavishtah sanatanah
335.20
ददृशेऽद्भुतसंकाशे लोकानापोमयान्प्रभुः
सत्त्वस्थः परमेष्ठी स ततो भूतगणान्सृजत्
Dadrishedbhutasankashe lokanapomayanprabhuh
Sattvasthah parameshthi sa tato bhutaganansrijat
335.21
पूर्वमेव च पद्मस्य पत्रे सूर्यांशुसप्रभे
नारायणकृतौ बिन्दू अपामास्तां गुणोत्तरौ
Purvameva cha padmasya patre suryanshusaprabhe
Narayanakritau bindu apamastam gunottarau
335.22
तावपश्यत्स भगवाननादिनिधनोऽच्युतः
एकस्तत्राभवद्बिन्दुर्मध्वाभो रुचिरप्रभः
Tavapashyatsa bhagavananadinidhanochyutah
Ekastatrabhavadbindurmadhvabho ruchiraprabhah
335.23
स तामसो मधुर्जातस्तदा नारायणाज्ञया
कठिनस्त्वपरो बिन्दुः कैटभो राजसस्तु सः
Sa tamaso madhurjatastada narayanagyaya
Kathinastvaparo binduh kaitabho rajasastu sah
335.24
तावभ्यधावतां श्रेष्ठौ तमोरजगुणान्वितौ
बलवन्तौ गदाहस्तौ पद्मनालानुसारिणौ
Tavabhyadhavatam shreshthau tamorajagunanvitau
Balavantau gadahastau padmanalanusarinau
335.25
ददृशातेऽरविन्दस्थं ब्रह्माणममितप्रभम्
सृजन्तं प्रथमं वेदांश्चतुरश्चारुविग्रहान्
Dadrishateravindastham brahmanamamitaprabham
Srijantam prathamam vedanshchaturashcharuvigrahan
335.26
ततो विग्रहवन्तौ तौ वेदान्दृष्ट्वासुरोत्तमौ
सहसा जगृहतुर्वेदान्ब्रह्मणः पश्यतस्तदा
Tato vigrahavantau tau vedandrishtvasurottamau
Sahasa jagrihaturvedanbrahmanah pashyatastada
335.27
अथ तौ दानवश्रेष्ठौ वेदान्गृह्य सनातनान्
रसां विविशतुस्तूर्णमुदक्पूर्वे महोदधौ
Atha tau danavashreshthau vedangrihya sanatanan
Rasam vivishatusturnamudakpurve mahodadhau
335.28
ततो हृतेषु वेदेषु ब्रह्मा कश्मलमाविशत्
ततो वचनमीशानं प्राह वेदैर्विनाकृतः
Tato hriteshu vedeshu brahma kashmalamavishat
Tato vachanamishanam praha vedairvinakritah
335.29
वेदा मे परमं चक्षुर्वेदा मे परमं बलम्
वेदा मे परमं धाम वेदा मे ब्रह्म चोत्तमम्
Veda me paramam chakshurveda me paramam balam
Veda me paramam dhama veda me brahma chottamam
335.30
मम वेदा हृताः सर्वे दानवाभ्यां बलादितः
अन्धकारा हि मे लोका जाता वेदैर्विनाकृताः
वेदानृते हि किं कुर्यां लोकान्वै स्रष्टुमुद्यतः
Mama veda hritah sarve danavabhyam baladitah
Andhakara hi me loka jata vedairvinakritah
Vedanrite hi kim kuryam lokanvai srashtumudyatah
335.31
अहो बत महद्दुःखं वेदनाशनजं मम
प्राप्तं दुनोति हृदयं तीव्रशोकाय रन्धयन्
Aho bata mahadduhkham vedanashanajam mama
Praptam dunoti hridayam tivrashokaya randhayan
335.32
को हि शोकार्णवे मग्नं मामितोऽद्य समुद्धरेत्
वेदांस्तानानयेन्नष्टान्कस्य चाहं प्रियो भवे
Ko hi shokarnave magnam mamitodya samuddharet
Vedanstananayennashtankasya chaham priyo bhave
335.33
इत्येवं भाषमाणस्य ब्रह्मणो नृपसत्तम
हरेः स्तोत्रार्थमुद्भूता बुद्धिर्बुद्धिमतां वर
ततो जगौ परं जप्यं साञ्जलिप्रग्रहः प्रभुः
Ityevam bhashamanasya brahmano nripasattama
Hareh stotrarthamudbhuta buddhirbuddhimatam vara
Tato jagau param japyam sanjalipragrahah prabhuh
335.34
नमस्ते ब्रह्महृदय नमस्ते मम पूर्वज
लोकाद्य भुवनश्रेष्ठ सांख्ययोगनिधे विभो
Namaste brahmahridaya namaste mama purvaja
Lokadya bhuvanashreshtha sankhyayoganidhe vibho
335.35
व्यक्ताव्यक्तकराचिन्त्य क्षेमं पन्थानमास्थित
विश्वभुक्सर्वभूतानामन्तरात्मन्नयोनिज
Vyaktavyaktakarachintya kshemam panthanamasthita
Vishvabhuksarvabhutanamantaratmannayonija
335.36
अहं प्रसादजस्तुभ्यं लोकधाम्ने स्वयंभुवे
त्वत्तो मे मानसं जन्म प्रथमं द्विजपूजितम्
Aham prasadajastubhyam lokadhamne svayambhuve
Tvatto me manasam janma prathamam dvijapujitam
335.37
चाक्षुषं वै द्वितीयं मे जन्म चासीत्पुरातनम्
त्वत्प्रसादाच्च मे जन्म तृतीयं वाचिकं महत्
Chakshusham vai dvitiyam me janma chasitpuratanam
Tvatprasadachcha me janma tritiyam vachikam mahat
335.38
त्वत्तः श्रवणजं चापि चतुर्थं जन्म मे विभो
नासिक्यं चापि मे जन्म त्वत्तः पञ्चममुच्यते
Tvattah shravanajam chapi chaturtham janma me vibho
Nasikyam chapi me janma tvattah panchamamuchyate
335.39
अण्डजं चापि मे जन्म त्वत्तः षष्ठं विनिर्मितम्
इदं च सप्तमं जन्म पद्मजं मेऽमितप्रभ
Andajam chapi me janma tvattah shashtham vinirmitam
Idam cha saptamam janma padmajam memitaprabha
335.40
सर्गे सर्गे ह्यहं पुत्रस्तव त्रिगुणवर्जितः
प्रथितः पुण्डरीकाक्ष प्रधानगुणकल्पितः
Sarge sarge hyaham putrastava trigunavarjitah
Prathitah pundarikaksha pradhanagunakalpitah
335.41
त्वमीश्वरस्वभावश्च स्वयंभूः पुरुषोत्तमः
त्वया विनिर्मितोऽहं वै वेदचक्षुर्वयोतिगः
Tvamishvarasvabhavashcha svayambhuh purushottamah
Tvaya vinirmitoham vai vedachakshurvayotigah
335.42
ते मे वेदा हृताश्चक्षुरन्धो जातोऽस्मि जागृहि
ददस्व चक्षुषी मह्यं प्रियोऽहं ते प्रियोऽसि मे
Te me veda hritashchakshurandho jatosmi jagrihi
Dadasva chakshushi mahyam priyoham te priyosi me
335.43
एवं स्तुतः स भगवान्पुरुषः सर्वतोमुखः
जहौ निद्रामथ तदा वेदकार्यार्थमुद्यतः
ऐश्वरेण प्रयोगेण द्वितीयां तनुमास्थितः
Evam stutah sa bhagavanpurushah sarvatomukhah
Jahau nidramatha tada vedakaryarthamudyatah
Aishvarena prayogena dvitiyam tanumasthitah
335.44
सुनासिकेन कायेन भूत्वा चन्द्रप्रभस्तदा
कृत्वा हयशिरः शुभ्रं वेदानामालयं प्रभुः
Sunasikena kayena bhutva chandraprabhastada
Kritva hayashirah shubhram vedanamalayam prabhuh
335.45
तस्य मूर्धा समभवद्द्यौः सनक्षत्रतारका
केशाश्चास्याभवन्दीर्घा रवेरंशुसमप्रभाः
Tasya murdha samabhavaddyauh sanakshatrataraka
Keshashchasyabhavandirgha raveranshusamaprabhah
335.46
कर्णावाकाशपाताले ललाटं भूतधारिणी
गङ्गा सरस्वती पुण्या भ्रुवावास्तां महानदी
Karnavakashapatale lalatam bhutadharini
Ganga sarasvati punya bhruvavastam mahanadi
335.47
चक्षुषी सोमसूर्यौ ते नासा संध्या पुनः स्मृता
ओंकारस्त्वथ संस्कारो विद्युज्जिह्वा च निर्मिता
Chakshushi somasuryau te nasa sandhya punah smrita
Onkarastvatha sanskaro vidyujjihva cha nirmita
335.48
दन्ताश्च पितरो राजन्सोमपा इति विश्रुताः
गोलोको ब्रह्मलोकश्च ओष्ठावास्तां महात्मनः
ग्रीवा चास्याभवद्राजन्कालरात्रिर्गुणोत्तरा
Dantashcha pitaro rajansomapa iti vishrutah
Goloko brahmalokashcha oshthavastam mahatmanah
Griva chasyabhavadrajankalaratrirgunottara
335.49
एतद्धयशिरः कृत्वा नानामूर्तिभिरावृतम्
अन्तर्दधे स विश्वेशो विवेश च रसां प्रभुः
Etaddhayashirah kritva nanamurtibhiravritam
Antardadhe sa vishvesho vivesha cha rasam prabhuh
335.50
रसां पुनः प्रविष्टश्च योगं परममास्थितः
शैक्षं स्वरं समास्थाय ओमिति प्रासृजत्स्वरम्
Rasam punah pravishtashcha yogam paramamasthitah
Shaiksham svaram samasthaya omiti prasrijatsvaram
335.51
स स्वरः सानुनादी च सर्वगः स्निग्ध एव च
बभूवान्तर्महीभूतः सर्वभूतगुणोदितः
Sa svarah sanunadi cha sarvagah snigdha eva cha
Babhuvantarmahibhutah sarvabhutagunoditah
335.52
ततस्तावसुरौ कृत्वा वेदान्समयबन्धनान्
रसातले विनिक्षिप्य यतः शब्दस्ततो द्रुतौ
Tatastavasurau kritva vedansamayabandhanan
Rasatale vinikshipya yatah shabdastato drutau
335.53
एतस्मिन्नन्तरे राजन्देवो हयशिरोधरः
जग्राह वेदानखिलान्रसातलगतान्हरिः
प्रादाच्च ब्रह्मणे भूयस्ततः स्वां प्रकृतिं गतः
Etasminnantare rajandevo hayashirodharah
Jagraha vedanakhilanrasatalagatanharih
Pradachcha brahmane bhuyastatah svam prakritim gatah
335.54
स्थापयित्वा हयशिर उदक्पूर्वे महोदधौ
वेदानामालयश्चापि बभूवाश्वशिरास्ततः
Sthapayitva hayashira udakpurve mahodadhau
Vedanamalayashchapi babhuvashvashirastatah
335.55
अथ किंचिदपश्यन्तौ दानवौ मधुकैटभौ
पुनराजग्मतुस्तत्र वेगितौ पश्यतां च तौ
यत्र वेदा विनिक्षिप्तास्तत्स्थानं शून्यमेव च
Atha kinchidapashyantau danavau madhukaitabhau
Punarajagmatustatra vegitau pashyatam cha tau
Yatra veda vinikshiptastatsthanam shunyameva cha
335.56
तत उत्तममास्थाय वेगं बलवतां वरौ
पुनरुत्तस्थतुः शीघ्रं रसानामालयात्तदा
ददृशाते च पुरुषं तमेवादिकरं प्रभुम्
Tata uttamamasthaya vegam balavatam varau
Punaruttasthatuh shighram rasanamalayattada
Dadrishate cha purusham tamevadikaram prabhum
335.57
श्वेतं चन्द्रविशुद्धाभमनिरुद्धतनौ स्थितम्
भूयोऽप्यमितविक्रान्तं निद्रायोगमुपागतम्
Shvetam chandravishuddhabhamaniruddhatanau sthitam
Bhuyopyamitavikrantam nidrayogamupagatam
335.58
आत्मप्रमाणरचिते अपामुपरि कल्पिते
शयने नागभोगाढ्ये ज्वालामालासमावृते
Atmapramanarachite apamupari kalpite
Shayane nagabhogadhye jvalamalasamavrite
335.59
निष्कल्मषेण सत्त्वेन संपन्नं रुचिरप्रभम्
तं दृष्ट्वा दानवेन्द्रौ तौ महाहासममुञ्चताम्
Nishkalmashena sattvena sampannam ruchiraprabham
Tam drishtva danavendrau tau mahahasamamunchatam
335.60
ऊचतुश्च समाविष्टौ रजसा तमसा च तौ
अयं स पुरुषः श्वेतः शेते निद्रामुपागतः
Uchatushcha samavishtau rajasa tamasa cha tau
Ayam sa purushah shvetah shete nidramupagatah
335.61
अनेन नूनं वेदानां कृतमाहरणं रसात्
कस्यैष को नु खल्वेष किं च स्वपिति भोगवान्
Anena nunam vedanam kritamaharanam rasat
Kasyaisha ko nu khalvesha kim cha svapiti bhogavan
335.62
इत्युच्चारितवाक्यौ तौ बोधयामासतुर्हरिम्
युद्धार्थिनौ तु विज्ञाय विबुद्धः पुरुषोत्तमः
Ityuchcharitavakyau tau bodhayamasaturharim
Yuddharthinau tu vigyaya vibuddhah purushottamah
335.63
निरीक्ष्य चासुरेन्द्रौ तौ ततो युद्धे मनो दधे
अथ युद्धं समभवत्तयोर्नारायणस्य च
Nirikshya chasurendrau tau tato yuddhe mano dadhe
Atha yuddham samabhavattayornarayanasya cha
335.64
रजस्तमोविष्टतनू तावुभौ मधुकैटभौ
ब्रह्मणोपचितिं कुर्वञ्जघान मधुसूदनः
Rajastamovishtatanu tavubhau madhukaitabhau
Brahmanopachitim kurvanjaghana madhusudanah
335.65
ततस्तयोर्वधेनाशु वेदापहरणेन च
शोकापनयनं चक्रे ब्रह्मणः पुरुषोत्तमः
Tatastayorvadhenashu vedapaharanena cha
Shokapanayanam chakre brahmanah purushottamah
335.66
ततः परिवृतो ब्रह्मा हतारिर्वेदसत्कृतः
निर्ममे स तदा लोकान्कृत्स्नान्स्थावरजङ्गमान्
Tatah parivrito brahma hatarirvedasatkritah
Nirmame sa tada lokankritsnansthavarajangaman
335.67
दत्त्वा पितामहायाग्र्यां बुद्धिं लोकविसर्गिकीम्
तत्रैवान्तर्दधे देवो यत एवागतो हरिः
Dattva pitamahayagryam buddhim lokavisargikim
Tatraivantardadhe devo yata evagato harih
335.68
तौ दानवौ हरिर्हत्वा कृत्वा हयशिरस्तनुम्
पुनः प्रवृत्तिधर्मार्थं तामेव विदधे तनुम्
Tau danavau harirhatva kritva hayashirastanum
Punah pravrittidharmartham tameva vidadhe tanum
335.69
एवमेष महाभागो बभूवाश्वशिरा हरिः
पौराणमेतदाख्यातं रूपं वरदमैश्वरम्
Evamesha mahabhago babhuvashvashira harih
Pauranametadakhyatam rupam varadamaishvaram
335.70
यो ह्येतद्ब्राह्मणो नित्यं शृणुयाद्धारयेत वा
न तस्याध्ययनं नाशमुपगच्छेत्कदाचन
Yo hyetadbrahmano nityam shrinuyaddharayeta va
Na tasyadhyayanam nashamupagachchhetkadachana
335.71
आराध्य तपसोग्रेण देवं हयशिरोधरम्
पाञ्चालेन क्रमः प्राप्तो रामेण पथि देशिते
Aradhya tapasogrena devam hayashirodharam
Panchalena kramah prapto ramena pathi deshite
335.72
एतद्धयशिरो राजन्नाख्यानं तव कीर्तितम्
पुराणं वेदसमितं यन्मां त्वं परिपृच्छसि
Etaddhayashiro rajannakhyanam tava kirtitam
Puranam vedasamitam yanmam tvam pariprichchhasi
335.73
यां यामिच्छेत्तनुं देवः कर्तुं कार्यविधौ क्वचित्
तां तां कुर्याद्विकुर्वाणः स्वयमात्मानमात्मना
Yam yamichchhettanum devah kartum karyavidhau kvachit
Tam tam kuryadvikurvanah svayamatmanamatmana
335.74
एष वेदनिधिः श्रीमानेष वै तपसो निधिः
एष योगश्च सांख्यं च ब्रह्म चाग्र्यं हरिर्विभुः
Esha vedanidhih shrimanesha vai tapaso nidhih
Esha yogashcha sankhyam cha brahma chagryam harirvibhuh
335.75
नारायणपरा वेदा यज्ञा नारायणात्मकाः
तपो नारायणपरं नारायणपरा गतिः
Narayanapara veda yagya narayanatmakah
Tapo narayanaparam narayanapara gatih
335.76
नारायणपरं सत्यमृतं नारायणात्मकम्
नारायणपरो धर्मः पुनरावृत्तिदुर्लभः
Narayanaparam satyamritam narayanatmakam
Narayanaparo dharmah punaravrittidurlabhah
335.77
प्रवृत्तिलक्षणश्चैव धर्मो नारायणात्मकः
नारायणात्मको गन्धो भूमौ श्रेष्ठतमः स्मृतः
Pravrittilakshanashchaiva dharmo narayanatmakah
Narayanatmako gandho bhumau shreshthatamah smritah
335.78
अपां चैव गुणो राजन्रसो नारायणात्मकः
ज्योतिषां च गुणो रूपं स्मृतं नारायणात्मकम्
Apam chaiva guno rajanraso narayanatmakah
Jyotisham cha guno rupam smritam narayanatmakam
335.79
नारायणात्मकश्चापि स्पर्शो वायुगुणः स्मृतः
नारायणात्मकश्चापि शब्द आकाशसंभवः
Narayanatmakashchapi sparsho vayugunah smritah
Narayanatmakashchapi shabda akashasambhavah
335.80
मनश्चापि ततो भूतमव्यक्तगुणलक्षणम्
नारायणपरः कालो ज्योतिषामयनं च यत्
Manashchapi tato bhutamavyaktagunalakshanam
Narayanaparah kalo jyotishamayanam cha yat
335.81
नारायणपरा कीर्तिः श्रीश्च लक्ष्मीश्च देवताः
नारायणपरं सांख्यं योगो नारायणात्मकः
Narayanapara kirtih shrishcha lakshmishcha devatah
Narayanaparam sankhyam yogo narayanatmakah
335.82
कारणं पुरुषो येषां प्रधानं चापि कारणम्
स्वभावश्चैव कर्माणि दैवं येषां च कारणम्
Karanam purusho yesham pradhanam chapi karanam
Svabhavashchaiva karmani daivam yesham cha karanam
335.83
पञ्चकारणसंख्यातो निष्ठा सर्वत्र वै हरिः
तत्त्वं जिज्ञासमानानां हेतुभिः सर्वतोमुखैः
Panchakaranasankhyato nishtha sarvatra vai harih
Tattvam jigyasamananam hetubhih sarvatomukhaih
335.84
तत्त्वमेको महायोगी हरिर्नारायणः प्रभुः
सब्रह्मकानां लोकानामृषीणां च महात्मनाम्
Tattvameko mahayogi harirnarayanah prabhuh
Sabrahmakanam lokanamrishinam cha mahatmanam
335.85
सांख्यानां योगिनां चापि यतीनामात्मवेदिनाम्
मनीषितं विजानाति केशवो न तु तस्य ते
Sankhyanam yoginam chapi yatinamatmavedinam
Manishitam vijanati keshavo na tu tasya te
335.86
ये केचित्सर्वलोकेषु दैवं पित्र्यं च कुर्वते
दानानि च प्रयच्छन्ति तप्यन्ति च तपो महत्
Ye kechitsarvalokeshu daivam pitryam cha kurvate
Danani cha prayachchhanti tapyanti cha tapo mahat
335.87
सर्वेषामाश्रयो विष्णुरैश्वरं विधिमास्थितः
सर्वभूतकृतावासो वासुदेवेति चोच्यते
Sarveshamashrayo vishnuraishvaram vidhimasthitah
Sarvabhutakritavaso vasudeveti chochyate
335.88
अयं हि नित्यः परमो महर्षि;र्महाविभूतिर्गुणवान्निर्गुणाख्यः
गुणैश्च संयोगमुपैति शीघ्रं; कालो यथर्तावृतुसंप्रयुक्तः
Ayam hi nityah paramo maharshi;rmahavibhutirgunavannirgunakhyah
Gunaishcha sanyogamupaiti shighram; kalo yathartavritusamprayuktah
335.89
नैवास्य विन्दन्ति गतिं महात्मनो; न चागतिं कश्चिदिहानुपश्यति
ज्ञानात्मकाः संयमिनो महर्षयः; पश्यन्ति नित्यं पुरुषं गुणाधिकम्
Naivasya vindanti gatim mahatmano; na chagatim kashchidihanupashyati
Gyanatmakah sanyamino maharshayah; pashyanti nityam purusham gunadhikam