UtshovChapter 223
223.1
युधिष्ठिर उवाच
प्रियः सर्वस्य लोकस्य सर्वसत्त्वाभिनन्दिता
गुणैः सर्वैरुपेतश्च को न्वस्ति भुवि मानवः
Yudhishthira uvacha
Priyah sarvasya lokasya sarvasattvabhinandita
Gunaih sarvairupetashcha ko nvasti bhuvi manavah
223.2
भीष्म उवाच
अत्र ते वर्तयिष्यामि पृच्छतो भरतर्षभ
उग्रसेनस्य संवादं नारदे केशवस्य च
Bhishma uvacha
Atra te vartayishyami prichchhato bharatarshabha
Ugrasenasya sanvadam narade keshavasya cha
223.3
उग्रसेन उवाच
पश्य संकल्पते लोको नारदस्य प्रकीर्तने
मन्ये स गुणसंपन्नो ब्रूहि तन्मम पृच्छतः
Ugrasena uvacha
Pashya sankalpate loko naradasya prakirtane
Manye sa gunasampanno bruhi tanmama prichchhatah
223.4
वासुदेव उवाच
कुकुराधिप यान्मन्ये शृणु तान्मे विवक्षतः
नारदस्य गुणान्साधून्संक्षेपेण नराधिप
Vasudeva uvacha
Kukuradhipa yanmanye shrinu tanme vivakshatah
Naradasya gunansadhunsankshepena naradhipa
223.5
न चारित्रनिमित्तोऽस्याहंकारो देहपातनः
अभिन्नश्रुतचारित्रस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Na charitranimittosyahankaro dehapatanah
Abhinnashrutacharitrastasmatsarvatra pujitah
223.6
तपस्वी नारदो बाढं वाचि नास्य व्यतिक्रमः
कामाद्वा यदि वा लोभात्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Tapasvi narado badham vachi nasya vyatikramah
Kamadva yadi va lobhattasmatsarvatra pujitah
223.7
अध्यात्मविधितत्त्वज्ञः क्षान्तः शक्तो जितेन्द्रियः
ऋजुश्च सत्यवादी च तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Adhyatmavidhitattvagyah kshantah shakto jitendriyah
Rijushcha satyavadi cha tasmatsarvatra pujitah
223.8
तेजसा यशसा बुद्ध्या नयेन विनयेन च
जन्मना तपसा वृद्धस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Tejasa yashasa buddhya nayena vinayena cha
Janmana tapasa vriddhastasmatsarvatra pujitah
223.9
सुखशीलः सुसंभोगः सुभोज्यः स्वादरः शुचिः
सुवाक्यश्चाप्यनीर्ष्यश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Sukhashilah susambhogah subhojyah svadarah shuchih
Suvakyashchapyanirshyashcha tasmatsarvatra pujitah
223.10
कल्याणं कुरुते बाढं पापमस्मिन्न विद्यते
न प्रीयते परानर्थैस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Kalyanam kurute badham papamasminna vidyate
Na priyate paranarthaistasmatsarvatra pujitah
223.11
वेदश्रुतिभिराख्यानैरर्थानभिजिगीषते
तितिक्षुरनवज्ञश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Vedashrutibhirakhyanairarthanabhijigishate
Titikshuranavagyashcha tasmatsarvatra pujitah
223.12
समत्वाद्धि प्रियो नास्ति नाप्रियश्च कथंचन
मनोनुकूलवादी च तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Samatvaddhi priyo nasti napriyashcha kathanchana
Manonukulavadi cha tasmatsarvatra pujitah
223.13
बहुश्रुतश्चैत्रकथः पण्डितोऽनलसोऽशठः
अदीनोऽक्रोधनोऽलुब्धस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Bahushrutashchaitrakathah panditonalasoshathah
Adinokrodhanolubdhastasmatsarvatra pujitah
223.14
नार्थे न धर्मे कामे वा भूतपूर्वोऽस्य विग्रहः
दोषाश्चास्य समुच्छिन्नास्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Narthe na dharme kame va bhutapurvosya vigrahah
Doshashchasya samuchchhinnastasmatsarvatra pujitah
223.15
दृढभक्तिरनिन्द्यात्मा श्रुतवाननृशंसवान्
वीतसंमोहदोषश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Dridhabhaktiranindyatma shrutavananrishansavan
Vitasammohadoshashcha tasmatsarvatra pujitah
223.16
असक्तः सर्वसङ्गेषु सक्तात्मेव च लक्ष्यते
अदीर्घसंशयो वाग्मी तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Asaktah sarvasangeshu saktatmeva cha lakshyate
Adirghasanshayo vagmi tasmatsarvatra pujitah
223.17
समाधिर्नास्य मानार्थे नात्मानं स्तौति कर्हिचित्
अनीर्ष्युर्दृढसंभाषस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Samadhirnasya manarthe natmanam stauti karhichit
Anirshyurdridhasambhashastasmatsarvatra pujitah
223.18
लोकस्य विविधं वृत्तं प्रकृतेश्चाप्यकुत्सयन्
संसर्गविद्याकुशलस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Lokasya vividham vrittam prakriteshchapyakutsayan
Sansargavidyakushalastasmatsarvatra pujitah
223.19
नासूयत्यागमं कंचित्स्वं तपो नोपजीवति
अवन्ध्यकालो वश्यात्मा तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Nasuyatyagamam kanchitsvam tapo nopajivati
Avandhyakalo vashyatma tasmatsarvatra pujitah
223.20
कृतश्रमः कृतप्रज्ञो न च तृप्तः समाधितः
नियमस्थोऽप्रमत्तश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Kritashramah kritapragyo na cha triptah samadhitah
Niyamasthopramattashcha tasmatsarvatra pujitah
223.21
सापत्रपश्च युक्तश्च सुनेयः श्रेयसे परैः
अभेत्ता परगुह्यानां तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Sapatrapashcha yuktashcha suneyah shreyase paraih
Abhetta paraguhyanam tasmatsarvatra pujitah
223.22
न हृष्यत्यर्थलाभेषु नालाभेषु व्यथत्यपि
स्थिरबुद्धिरसक्तात्मा तस्मात्सर्वत्र पूजितः
Na hrishyatyarthalabheshu nalabheshu vyathatyapi
Sthirabuddhirasaktatma tasmatsarvatra pujitah
223.23
तं सर्वगुणसंपन्नं दक्षं शुचिमकातरम्
कालज्ञं च नयज्ञं च कः प्रियं न करिष्यति
Tam sarvagunasampannam daksham shuchimakataram
Kalagyam cha nayagyam cha kah priyam na karishyati