UtshovChapter 171
171.1
और्व उवाच
उक्तवानस्मि यां क्रोधात्प्रतिज्ञां पितरस्तदा
सर्वलोकविनाशाय न सा मे वितथा भवेत्
Aurva uvacha
Uktavanasmi yam krodhatpratigyam pitarastada
Sarvalokavinashaya na sa me vitatha bhavet
171.2
वृथारोषप्रतिज्ञो हि नाहं जीवितुमुत्सहे
अनिस्तीर्णो हि मां रोषो दहेदग्निरिवारणिम्
Vritharoshapratigyo hi naham jivitumutsahe
Anistirno hi mam rosho dahedagnirivaranim
171.3
यो हि कारणतः क्रोधं संजातं क्षन्तुमर्हति
नालं स मनुजः सम्यक्त्रिवर्गं परिरक्षितुम्
Yo hi karanatah krodham sanjatam kshantumarhati
Nalam sa manujah samyaktrivargam parirakshitum
171.4
अशिष्टानां नियन्ता हि शिष्टानां परिरक्षता
स्थाने रोषः प्रयुक्तः स्यान्नृपैः स्वर्गजिगीषुभिः
Ashishtanam niyanta hi shishtanam parirakshata
Sthane roshah prayuktah syannripaih svargajigishubhih
171.5
अश्रौषमहमूरुस्थो गर्भशय्यागतस्तदा
आरावं मातृवर्गस्य भृगूणां क्षत्रियैर्वधे
Ashraushamahamurustho garbhashayyagatastada
Aravam matrivargasya bhrigunam kshatriyairvadhe
171.6
सामरैर्हि यदा लोकैर्भृगूणां क्षत्रियाधमैः
आगर्भोत्सादनं क्षान्तं तदा मां मन्युराविषत्
Samarairhi yada lokairbhrigunam kshatriyadhamaih
Agarbhotsadanam kshantam tada mam manyuravishat
171.7
आपूर्णकोशाः किल मे मातरः पितरस्तथा
भयात्सर्वेषु लोकेषु नाधिजग्मुः परायणम्
Apurnakoshah kila me matarah pitarastatha
Bhayatsarveshu lokeshu nadhijagmuh parayanam
171.8
तान्भृगूणां तदा दारान्कश्चिन्नाभ्यवपद्यत
यदा तदा दधारेयमूरुणैकेन मां शुभा
Tanbhrigunam tada darankashchinnabhyavapadyata
Yada tada dadhareyamurunaikena mam shubha
171.9
प्रतिषेद्धा हि पापस्य यदा लोकेषु विद्यते
तदा सर्वेषु लोकेषु पापकृन्नोपपद्यते
Pratisheddha hi papasya yada lokeshu vidyate
Tada sarveshu lokeshu papakrinnopapadyate
171.10
यदा तु प्रतिषेद्धारं पापो न लभते क्वचित्
तिष्ठन्ति बहवो लोके तदा पापेषु कर्मसु
Yada tu pratisheddharam papo na labhate kvachit
Tishthanti bahavo loke tada papeshu karmasu
171.11
जानन्नपि च यः पापं शक्तिमान्न नियच्छति
ईशः सन्सोऽपि तेनैव कर्मणा संप्रयुज्यते
Janannapi cha yah papam shaktimanna niyachchhati
Ishah sansopi tenaiva karmana samprayujyate
171.12
राजभिश्चेश्वरैश्चैव यदि वै पितरो मम
शक्तैर्न शकिता त्रातुमिष्टं मत्वेह जीवितम्
Rajabhishcheshvaraishchaiva yadi vai pitaro mama
Shaktairna shakita tratumishtam matveha jivitam
171.13
अत एषामहं क्रुद्धो लोकानामीश्वरोऽद्य सन्
भवतां तु वचो नाहमलं समतिवर्तितुम्
Ata eshamaham kruddho lokanamishvarodya san
Bhavatam tu vacho nahamalam samativartitum
171.14
मम चापि भवेदेतदीश्वरस्य सतो महत्
उपेक्षमाणस्य पुनर्लोकानां किल्बिषाद्भयम्
Mama chapi bhavedetadishvarasya sato mahat
Upekshamanasya punarlokanam kilbishadbhayam
171.15
यश्चायं मन्युजो मेऽग्निर्लोकानादातुमिच्छति
दहेदेष च मामेव निगृहीतः स्वतेजसा
Yashchayam manyujo megnirlokanadatumichchhati
Dahedesha cha mameva nigrihitah svatejasa
171.16
भवतां च विजानामि सर्वलोकहितेप्सुताम्
तस्माद्विदध्वं यच्छ्रेयो लोकानां मम चेश्वराः
Bhavatam cha vijanami sarvalokahitepsutam
Tasmadvidadhvam yachchhreyo lokanam mama cheshvarah
171.17
पितर ऊचुः
य एष मन्युजस्तेऽग्निर्लोकानादातुमिच्छति
अप्सु तं मुञ्च भद्रं ते लोका ह्यप्सु प्रतिष्ठिताः
Pitara uchuh
Ya esha manyujastegnirlokanadatumichchhati
Apsu tam muncha bhadram te loka hyapsu pratishthitah
171.18
आपोमयाः सर्वरसाः सर्वमापोमयं जगत्
तस्मादप्सु विमुञ्चेमं क्रोधाग्निं द्विजसत्तम
Apomayah sarvarasah sarvamapomayam jagat
Tasmadapsu vimunchemam krodhagnim dvijasattama
171.19
अयं तिष्ठतु ते विप्र यदीच्छसि महोदधौ
मन्युजोऽग्निर्दहन्नापो लोका ह्यापोमयाः स्मृताः
Ayam tishthatu te vipra yadichchhasi mahodadhau
Manyujognirdahannapo loka hyapomayah smritah
171.20
एवं प्रतिज्ञा सत्येयं तवानघ भविष्यति
न चैव सामरा लोका गमिष्यन्ति पराभवम्
Evam pratigya satyeyam tavanagha bhavishyati
Na chaiva samara loka gamishyanti parabhavam
171.21
वसिष्ठ उवाच
ततस्तं क्रोधजं तात और्वोऽग्निं वरुणालये
उत्ससर्ज स चैवाप उपयुङ्क्ते महोदधौ
Vasishtha uvacha
Tatastam krodhajam tata aurvognim varunalaye
Utsasarja sa chaivapa upayunkte mahodadhau
171.22
महद्धयशिरो भूत्वा यत्तद्वेदविदो विदुः
तमग्निमुद्गिरन्वक्त्रात्पिबत्यापो महोदधौ
Mahaddhayashiro bhutva yattadvedavido viduh
Tamagnimudgiranvaktratpibatyapo mahodadhau
171.23
तस्मात्त्वमपि भद्रं ते न लोकान्हन्तुमर्हसि
पराशर परान्धर्माञ्जानञ्ज्ञानवतां वर
Tasmattvamapi bhadram te na lokanhantumarhasi
Parashara parandharmanjanangyanavatam vara