UtshovSarga 98
98.1
रसातलं प्रविष्टायां वैदेह्यां सर्ववानराः ।
चुक्रुशुः साधु साध्वीति मुनयो रामसन्निधौ ।। ७.९८.१ ॥
Rasatalam pravishtayam vaidehyam sarvavanarah
Chukrushuh sadhu sadhviti munayo ramasannidhau
98.2
दण्डकाष्ठमवष्टभ्य बाष्पव्याकुलितेक्षणः ।
अवाक्छिरा दीनमना रामो ह्यासीत्सुदुःखितः ।। ७.९८.२ ॥
Dandakashthamavashtabhya bashpavyakulitekshanah
Avakchhira dinamana ramo hyasitsuduhkhitah
98.3
स रुदित्वा चिरं कालं बहुशो बाष्पमुत्सृजन् ।
क्रोधशोकसमाविष्टो रामो वचनमब्रवीत् ।। ७.९८.३ ॥
Sa ruditva chiram kalam bahusho bashpamutsrijan
Krodhashokasamavishto ramo vachanamabravit
98.4
अभूतपूर्वं शोकं मे मनः स्प्रष्टुमिवेच्छति ।
पश्यतो मे यथा नष्टा सीता श्रीरिव रूपिणी ।। ७.९८.४ ॥
Abhutapurvam shokam me manah sprashtumivechchhati
Pashyato me yatha nashta sita shririva rupini
98.5
सा ऽदर्शनं पुरा सीता लङ्कापारे महोदधेः ।
ततश्चापि मयानीता किं पुनर्वसुधातलात् ।। ७.९८.५ ॥
Sa darshanam pura sita lankapare mahodadheh
Tatashchapi mayanita kim punarvasudhatalat
98.6
वसुधे देवि भवति सीता निर्यात्यतां मम ।
दर्शयिष्यामि वा रोषं यथा मामवगच्छसि ।। ७.९८.६ ॥
Vasudhe devi bhavati sita niryatyatam mama
Darshayishyami va rosham yatha mamavagachchhasi
98.7
कामं श्वश्रूर्ममैव त्वं त्वत्सकाशाद्धि मैथिली ।
कर्षता हलहस्तेन जनकेनोद्धृता पुरा ।। ७.९८.७ ॥
Kamam shvashrurmamaiva tvam tvatsakashaddhi maithili
Karshata halahastena janakenoddhrita pura
98.8
तस्मान्निर्यात्यतां सीता विवरं वा प्रयच्छ मे ।
पाताले नाकपृष्ठे वा वसेयं सहितस्तया ।। ७.९८.८ ॥
Tasmanniryatyatam sita vivaram va prayachchha me
Patale nakaprishthe va vaseyam sahitastaya
98.9
आनय त्वं हि तां सीतां मत्तो ऽहं मैथिलीकृते ।
न मे दास्यसि चेत्सीतां यथारूपां महीतले ।। ७.९८.९ ॥
Anaya tvam hi tam sitam matto ham maithilikrite
Na me dasyasi chetsitam yatharupam mahitale
98.10
सपर्वतवनां कृत्स्नां विधमिष्यामि ते स्थितम् ।
नाशयिष्याम्यहं भूमिं सर्वमापो भवत्विह ।। ७.९८.१० ॥
Saparvatavanam kritsnam vidhamishyami te sthitam
Nashayishyamyaham bhumim sarvamapo bhavatviha
98.11
एवं ब्रुवाणे काकुत्स्थे क्रोधशोकसमन्विते ।
ब्रह्मा सुरगणैः सार्धमुवाच रघुनन्दनम् ।। ७.९८.११ ॥
Evam bruvane kakutsthe krodhashokasamanvite
Brahma suraganaih sardhamuvacha raghunandanam
98.12
राम राम न सन्तापं कर्तुमर्हसि सुव्रत ।
स्मर त्वं पूर्वकं भावं मन्त्रं चामित्रकर्शन ।। ७.९८.१२ ॥
Rama rama na santapam kartumarhasi suvrata
Smara tvam purvakam bhavam mantram chamitrakarshana
98.13
न खलु त्वां महाबाहो स्मारयेयमनुत्तमम् ।
इमं मुहूर्तं दुर्धर्ष स्मर त्वं जन्म वैष्णवम् ।। ७.९८.१३ ॥
Na khalu tvam mahabaho smarayeyamanuttamam
Imam muhurtam durdharsha smara tvam janma vaishnavam
98.14
सीता हि विमला साध्वी तव पूर्वपरायणा ।
नागलोकं सुखं प्रायात्त्वदाश्रयतपोबलात् ।। ७.९८.१४ ॥
Sita hi vimala sadhvi tava purvaparayana
Nagalokam sukham prayattvadashrayatapobalat
98.15
स्वर्गे ते सङ्गमो भूयो भविष्यति न संशयः ।
अस्यास्तु परिषन्मध्ये यद्ब्रवीमि निबोध तत् ।। ७.९८.१५ ॥
Svarge te sangamo bhuyo bhavishyati na sanshayah
Asyastu parishanmadhye yadbravimi nibodha tat
98.16
एतदेव हि काव्यं ते काव्यानामुत्तमं श्रुतम् ।
सर्वं विस्तरतो राम व्याख्यास्यति न संशयः ।। ७.९८.१६ ॥
Etadeva hi kavyam te kavyanamuttamam shrutam
Sarvam vistarato rama vyakhyasyati na sanshayah
98.17
जन्मप्रभृति ते वीर सुखदुःखोपसेवनम् ।
भविष्यदुत्तरं चेह सर्वं वाल्मीकिना कृतम् ।। ७.९८.१७ ॥
Janmaprabhriti te vira sukhaduhkhopasevanam
Bhavishyaduttaram cheha sarvam valmikina kritam
98.18
आदिकाव्यमिदं राम त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
नह्यन्यो ऽर्हति काव्यानां यशोभाग्राघवादृते ।। ७.९८.१८ ॥
Adikavyamidam rama tvayi sarvam pratishthitam
Nahyanyo rhati kavyanam yashobhagraghavadrite
98.19
श्रुतं ते पूर्वमेतद्धि मया सर्वं सुरैः सह ।
दिव्यमद्भुतरूपं च सत्यवाक्यमनावृतम् ।। ७.९८.१९ ॥
Shrutam te purvametaddhi maya sarvam suraih saha
Divyamadbhutarupam cha satyavakyamanavritam
98.20
स त्वं पुरुषशार्दूल धर्मेण सुसमाहितः ।
शेषं भविष्यं काकुत्स्थ काव्यं रामायणं शृणु ।। ७.९८.२० ॥
Sa tvam purushashardula dharmena susamahitah
Shesham bhavishyam kakutstha kavyam ramayanam shrinu
98.21
उत्तरं नाम काव्यस्य शेषमत्र महायशः ।
तच्छृणुष्व महातेज ऋषिभिः सार्धमुत्तमम् ।। ७.९८.२१ ॥
Uttaram nama kavyasya sheshamatra mahayashah
Tachchhrinushva mahateja rishibhih sardhamuttamam
98.22
न खल्वन्येन काकुत्स्थ श्रोतव्यमिदमुत्तमम् ।
परमम् ऋषिणा वीर त्वयैव रघुनन्दन ।। ७.९८.२२ ॥
Na khalvanyena kakutstha shrotavyamidamuttamam
Paramam rishina vira tvayaiva raghunandana
98.23
एतावदुक्त्वा वचनं ब्रह्मा त्रिभुवनेश्वरः ।
जगाम त्रिदिवं देवो देवैः सह सबान्धवैः ।। ७.९८.२३ ॥
Etavaduktva vachanam brahma tribhuvaneshvarah
Jagama tridivam devo devaih saha sabandhavaih
98.24
ये च तत्र महात्मान ऋषयो ब्राह्मलौकिकाः ।
ब्रह्मणा समनुज्ञाता न्यवर्तन्त महौजसः ।उत्तरं श्रोतुमनसो भविष्यं यच्च राघवे ।। ७.९८.२४ ॥
Ye cha tatra mahatmana rishayo brahmalaukikah
Brahmana samanugyata nyavartanta mahaujasah, uttaram shrotumanaso bhavishyam yachcha raghave
98.25
ततो रामः शुभां वाणीं देवदेवस्य भाषिताम् ।
श्रुत्वा परमतेजस्वी वाल्मीकिमिदमब्रवीत् ।। ७.९८.२५ ॥
Tato ramah shubham vanim devadevasya bhashitam
Shrutva paramatejasvi valmikimidamabravit
98.26
भगवन् श्रोतुमनस ऋषयो ब्राह्मलौकिकाः ।
भविष्यदुत्तरं यन्मे श्वोभूते सम्प्रवर्तताम् ।। ७.९८.२६ ॥
Bhagavan shrotumanasa rishayo brahmalaukikah
Bhavishyaduttaram yanme shvobhute sampravartatam
98.27
एवं विनिश्चयं कृत्वा सम्प्रगृह्य कुशीलवौ ।
तं जनौघं विसृज्याथ पर्णशालामुपागमत् ।तामेव शोचतः सीतां सा व्यतीयाय शर्वरी ।। ७.९८.२७ ।।
Evam vinishchayam kritva sampragrihya kushilavau
Tam janaugham visrijyatha parnashalamupagamat, tameva shochatah sitam sa vyatiyaya sharvari