UtshovSarga 78
78.1
श्रुत्वा तु भाषितं वाक्यं मम राम शुभाक्षरम् ।
प्राञ्जलिः प्रत्युवाचेदं स स्वर्गी रघुनन्दन ।। ७.७८.१ ॥
Shrutva tu bhashitam vakyam mama rama shubhaksharam
Pranjalih pratyuvachedam sa svargi raghunandana
78.2
शृणु ब्रह्मन्पुरा वृत्तं ममैतत्सुखदुःखयोः ।
अनतिक्रमणीयं हि यथा पृच्छसि मां द्विज ।। ७.७८.२ ॥
Shrinu brahmanpura vrittam mamaitatsukhaduhkhayoh
Anatikramaniyam hi yatha prichchhasi mam dvija
78.3
पुरा वैदर्भको राजा पिता मम महायशाः ।
सुदेव इति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु वीर्यवान् ।। ७.७८.३ ॥
Pura vaidarbhako raja pita mama mahayashah
Sudeva iti vikhyatastrishu lokeshu viryavan
78.4
तस्य पुत्रद्वयं ब्रह्मन्द्वाभ्यां स्त्रीभ्यामजायत ।
अहं श्वेत इति ख्यातो यवीयान्सुरथो ऽभवत् ।। ७.७८.४ ॥
Tasya putradvayam brahmandvabhyam stribhyamajayata
Aham shveta iti khyato yaviyansuratho bhavat
78.5
ततः पितरि स्वर्याते पौरा मामभ्यषेचयन् ।
तत्राहं कृतवान्राज्यं धर्म्यं च सुसमाहितः ।। ७.७८.५ ॥
Tatah pitari svaryate paura mamabhyashechayan
Tatraham kritavanrajyam dharmyam cha susamahitah
78.6
एवं वर्षसहस्राणि समतीतानि सुव्रत ।
राज्यं कारयतो ब्रह्मन्प्रजा धर्मेण रक्षतः ।। ७.७८.६ ॥
Evam varshasahasrani samatitani suvrata
Rajyam karayato brahmanpraja dharmena rakshatah
78.7
सो ऽहं निमित्ते कस्मिंश्चिद्विज्ञातायुर्द्विजोत्तम ।
कालधर्मं हृदि न्यस्य ततो वनमुपागमम् ।। ७.७८.७ ॥
So ham nimitte kasminshchidvigyatayurdvijottama
Kaladharmam hridi nyasya tato vanamupagamam
78.8
सो ऽहं वनमिदं दुर्गं मृगपक्षिविवर्जितम् ।
तपश्चर्तुं प्रविष्टो ऽस्मि समीपे सरसः शुभे ।। ७.७८.८ ॥
So ham vanamidam durgam mrigapakshivivarjitam
Tapashchartum pravishto smi samipe sarasah shubhe
78.9
भ्रातरं सुरथं राज्ये ह्यभिषिच्य महीपतिम् ।
इदं सरः समासाद्य तपस्तप्तं मया चिरम् ।। ७.७८.९ ॥
Bhrataram suratham rajye hyabhishichya mahipatim
Idam sarah samasadya tapastaptam maya chiram
78.10
सो ऽहं वर्षसहस्राणि तपस्त्रीणि महावने ।
तप्त्वा सुदुष्करं प्राप्तो ब्रह्मलोकमनुत्तमम् ।। ७.७८.१० ॥
So ham varshasahasrani tapastrini mahavane
Taptva sudushkaram prapto brahmalokamanuttamam
78.11
तस्य मे स्वर्गभूतस्य क्षुत्पिपासे द्विजोत्तम ।
बाधेते परमोदार ततो ऽहं व्यथितेन्द्रियः ।गत्वा त्रिभुवनश्रेष्ठं पितामहमुवाच ह ।। ७.७८.११ ॥
Tasya me svargabhutasya kshutpipase dvijottama
Badhete paramodara tato ham vyathitendriyah, gatva tribhuvanashreshtham pitamahamuvacha ha
78.12
भगवन्ब्रह्मलोको ऽयं क्षुत्पिपासाविवर्जितः ।
कस्यायं कर्मणः पाकः क्षुत्पिपासानुगो ह्यहम् ।। ७.७८.१२ ॥
Bhagavanbrahmaloko yam kshutpipasavivarjitah
Kasyayam karmanah pakah kshutpipasanugo hyaham
78.13
आहारः कश्च मे देव तन्मे ब्रूहि पितामह ।
। ७.७८.१३ ॥
Aharah kashcha me deva tanme bruhi pitamaha
78.14
पितामहस्तु मामाह तवाहारः सुदेवज ।
स्वादूनि स्वानि मांसानि तानि भक्षय नित्यशः ।। ७.७८.१४ ॥
Pitamahastu mamaha tavaharah sudevaja
Svaduni svani mansani tani bhakshaya nityashah
78.15
स्वशरीरं त्वया पुष्टं कुर्वता तप उत्तमम् ।
अनुप्तं रोहते श्वेत न कदाचिन्महामते ।। ७.७८.१५ ॥
Svashariram tvaya pushtam kurvata tapa uttamam
Anuptam rohate shveta na kadachinmahamate
78.16
तृप्तिर्न ते ऽस्ति सूक्ष्मा ऽपि वने सत्वनिषेविते ।
पुरा तु भिक्षमाणाय भिक्षा वै यतये नृप ।न हि दत्ता त्वयेन्द्राभ यस्मादतिथये ऽपि वै ।। ७.७८.१६ ।।
Triptirna te sti sukshma pi vane satvanishevite
Pura tu bhikshamanaya bhiksha vai yataye nripa, na hi datta tvayendrabha yasmadatithaye pi vai
78.17
दत्तं न ते ऽस्ति सूक्ष्मो ऽपि तप एव निषेवसे ।
तेन स्वर्गगतो वत्स बाध्यसे क्षुत्पिपासया ।। ७.७८.१७ ॥
Dattam na te sti sukshmo pi tapa eva nishevase
Tena svargagato vatsa badhyase kshutpipasaya
78.18
स त्वं सुपुष्टमाहारैः स्वशरीरमनुत्तमम् ।
भक्षयित्वामृतरसं तेन तृप्तिर्भविष्यति ।। ७.७८.१८ ॥
Sa tvam supushtamaharaih svashariramanuttamam
Bhakshayitvamritarasam tena triptirbhavishyati
78.19
यदा तु तद्वनं श्वेत अगस्त्यः सुमहानृषिः ।
आगमिष्यति दुर्धर्षस्तदा कृच्छ्राद्विमोक्ष्यते ।। ७.७८.१९ ॥
Yada tu tadvanam shveta agastyah sumahanrishih
Agamishyati durdharshastada krichchhradvimokshyate
78.20
स हि तारयितुं सौम्य शक्तः सुरगणानपि ।
किं पुनस्त्वां महाबाहो क्षुत्पिपासावशं गतम् ।। ७.७८.२० ॥
Sa hi tarayitum saumya shaktah suragananapi
Kim punastvam mahabaho kshutpipasavasham gatam
78.21
सो ऽहं भगवतः श्रुत्वा देवदेवस्य निश्चयम् ।
आहारं गर्हितं स्वशरीरं द्विजोत्तम ।। ७.७८.२१ ॥
So ham bhagavatah shrutva devadevasya nishchayam
Aharam garhitam svashariram dvijottama
78.22
बहून्वर्षगणान्ब्रह्मन्भुज्यमानमिदं मया ।
क्षयं नाभ्येति ब्रह्मर्षे तृप्तिश्चापि ममोत्तमा ।। ७.७८.२२ ॥
Bahunvarshagananbrahmanbhujyamanamidam maya
Kshayam nabhyeti brahmarshe triptishchapi mamottama
78.23
तस्य मे कृच्छ्रभूतस्य कृच्छ्रादस्माद्विमोचय ।
अन्येषां न गतिर्ह्यत्र कुम्भयोनिमृते द्विजम् ।। ७.७८.२३ ॥
Tasya me krichchhrabhutasya krichchhradasmadvimochaya
Anyesham na gatirhyatra kumbhayonimrite dvijam
78.24
इदमाभरणं सौम्य तारणार्थं द्विजोत्तम ।
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते प्रसादं कर्तुमर्हसि ।। ७.७८.२४ ॥
Idamabharanam saumya taranartham dvijottama
Pratigrihnishva bhadram te prasadam kartumarhasi
78.25
इदं तावत्सुवर्णं च धनं वस्त्राणि च द्विज ।
भक्ष्यं भोज्यं च ब्रह्मर्षे ददात्याभरणानि च ।। ७.७८.२५ ॥
Idam tavatsuvarnam cha dhanam vastrani cha dvija
Bhakshyam bhojyam cha brahmarshe dadatyabharanani cha
78.26
सर्वान्कामान्प्रयच्छामि भोगांश्च मुनिपुङ्गव ।
तारणे भगवन्मह्यं प्रसादं कर्तुमर्हसि ।। ७.७८.२६ ॥
Sarvankamanprayachchhami bhoganshcha munipungava
Tarane bhagavanmahyam prasadam kartumarhasi
78.27
तस्याहं स्वर्गिणो वाक्यं श्रुत्वा दुःखसमन्वितम् ।
तारणायोपजग्राह तदाभरणमुत्तमम् ।। ७.७८.२७ ॥
Tasyaham svargino vakyam shrutva duhkhasamanvitam
Taranayopajagraha tadabharanamuttamam
78.28
मया प्रतिगृहीते तु तस्मिन्नाभरणे शुभे ।
मानुषः पूर्वको देहो राजर्षेर्विननाश ह ।। ७.७८.२८ ॥
Maya pratigrihite tu tasminnabharane shubhe
Manushah purvako deho rajarshervinanasha ha
78.29
प्रनष्टे तु शरीरे ऽसौ राजर्षिः परया मुदा ।
तृप्तः प्रमुदितो राजा जगाम त्रिदिवं सुखम् ।। ७.७८.२९ ॥
Pranashte tu sharire sau rajarshih paraya muda
Triptah pramudito raja jagama tridivam sukham
78.30
तेनेदं शक्रतुल्येन दिव्यमाभरणं मम ।
तस्मिन्निमित्ते काकुत्स्थ दत्तमद्भुतदर्शनम् ।। ७.७८.३० ।।
Tenedam shakratulyena divyamabharanam mama
Tasminnimitte kakutstha dattamadbhutadarshanam