UtshovSarga 59
59.1
श्रुत्वा तूशनसं क्रुद्धं तदा ऽ ऽर्तो नहुषात्मजः ।
जरां परमिकां प्राप्य यदुं वचनमब्रवीत् ।। ७.५९.१ ॥
Shrutva tushanasam kruddham tada rto nahushatmajah
Jaram paramikam prapya yadum vachanamabravit
59.2
यदो त्वमसि धर्मज्ञो मदर्थं प्रतिगृह्यताम् ।
जरां परमिकां पुत्र भोगै रंस्ये महायशः ।। ७.५९.२ ॥
Yado tvamasi dharmagyo madartham pratigrihyatam
Jaram paramikam putra bhogai ransye mahayashah
59.3
न तावत्कृतकृत्यो ऽस्मि विषयेषु नरर्षभ ।
अनुभूय तदा कामं ततः प्राप्स्याम्यहं जराम् ।। ७.५९.३ ॥
Na tavatkritakrityo smi vishayeshu nararshabha
Anubhuya tada kamam tatah prapsyamyaham jaram
59.4
यदुस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रत्युवाच नरर्षभम् ।
पुत्रस्ते दयितः पूरुः प्रतिगृह्णातु वै जराम् ।। ७.५९.४ ॥
Yadustadvachanam shrutva pratyuvacha nararshabham
Putraste dayitah puruh pratigrihnatu vai jaram
59.5
बहिष्कृतो ऽहमर्थेषु सन्निकर्षाच्च पार्थिव ।
प्रतिगृह्णातु वै राजन्क सहाश्नाति भोजनम् ।। ७.५९.५ ।।
Bahishkrito hamartheshu sannikarshachcha parthiva
Pratigrihnatu vai rajanka sahashnati bhojanam
59.6
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा पूरुमथाब्रवीत् ।
इयं जरा महाबाहो मदर्थं प्रतिगृह्यताम् ।। ७.५९.६ ॥
Tasya tadvachanam shrutva raja purumathabravit
Iyam jara mahabaho madartham pratigrihyatam
59.7
नाहुषेणैवमुक्तस्तु पूरुः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।
धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि शासने ऽस्मि तव स्थितः ।। ७.५९.७ ॥
Nahushenaivamuktastu puruh pranjalirabravit
Dhanyo smyanugrihito smi shasane smi tava sthitah
59.8
पूरोर्वचनमाज्ञाय नाहुषः परया मुदा ।
प्रहर्षमतुलं लेभे जरां सङ्क्रामयच्च ताम् ।। ७.५९.८ ।।
Purorvachanamagyaya nahushah paraya muda
Praharshamatulam lebhe jaram sankramayachcha tam
59.9
ततः स राजा तरुणः प्राप्य यज्ञान्सहस्रशः ।
बहुवर्षसहस्राणि पालयामास मेदिनीम् ।। ७.५९.९ ॥
Tatah sa raja tarunah prapya yagyansahasrashah
Bahuvarshasahasrani palayamasa medinim
59.10
अथ दीर्घस्य कालस्य राजा पूरुमथाब्रवीत् ।
आनयस्व जरां पुत्र न्यासं निर्यातयस्व मे ।। ७.५९.१० ॥
Atha dirghasya kalasya raja purumathabravit
Anayasva jaram putra nyasam niryatayasva me
59.11
न्यासभूता मया पुत्र त्वयि सङ्क्रामिता जरा ।
तस्मात्प्रतिग्रहीष्यामि तां जरां मा व्यथां कृथाः ।। ७.५९.११ ॥
Nyasabhuta maya putra tvayi sankramita jara
Tasmatpratigrahishyami tam jaram ma vyatham krithah
59.12
प्रीतश्चास्मि महाबाहो शासनस्य प्रतिग्रहात् ।
त्वां चाहमभिषेक्ष्यामि प्रीतियुक्तो नराधिपम् ।। ७.५९.१२ ॥
Pritashchasmi mahabaho shasanasya pratigrahat
Tvam chahamabhishekshyami pritiyukto naradhipam
59.13
एवमुक्त्वा सुतं पूरुं ययातिर्नहुषात्मजः ।
देवयानीसुतं क्रुद्धो राजा वाक्यमुवाच ह ।। ७.५९.१३ ॥
Evamuktva sutam purum yayatirnahushatmajah
Devayanisutam kruddho raja vakyamuvacha ha
59.14
राक्षसस्त्वं मया जातः पुत्ररूपो दुरासदः ।
प्रतिहंसि ममाज्ञां यत् प्रजार्थे विफलो भव ।। ७.५९.१४ ॥
Rakshasastvam maya jatah putrarupo durasadah
Pratihansi mamagyam yat prajarthe viphalo bhava
59.15
पितरं गुरुभूतं मां यस्मात्त्वमवमन्यसे ।
राक्षसान्यातुधानांस्त्वं जनयिष्यसि दारुणान् ।। ७.५९.१५ ॥
Pitaram gurubhutam mam yasmattvamavamanyase
Rakshasanyatudhananstvam janayishyasi darunan
59.16
न तु सोमकुलोत्पन्ने वंशे स्थास्यति दुर्मतेः ।
वंशो ऽपि भवतस्तुल्यो दुर्विनीतो भविष्यति ।। ७.५९.१६ ॥
Na tu somakulotpanne vanshe sthasyati durmateh
Vansho pi bhavatastulyo durvinito bhavishyati
59.17
तमेवमुक्त्वा राजर्षिः पूरुं राज्यविवर्धनम् ।
अभिषेकेण सम्पूज्य आश्रमं प्रविवेश ह ।। ७.५९.१७ ॥
Tamevamuktva rajarshih purum rajyavivardhanam
Abhishekena sampujya ashramam pravivesha ha
59.18
ततः कालेन महता दिष्टान्तमुपजग्मिवान् ।
त्रिदिवं सङ्गतो राजा ययातिर्नहुषात्मजः ।। ७.५९.१८ ॥
Tatah kalena mahata dishtantamupajagmivan
Tridivam sangato raja yayatirnahushatmajah
59.19
पूरुश्चकार तद्राज्यं धर्मेण महता वृतः ।
प्रतिष्ठाने पुरवरे काशिराज्ये महायशाः ।। ७.५९.१९ ॥
Purushchakara tadrajyam dharmena mahata vritah
Pratishthane puravare kashirajye mahayashah
59.20
यदुस्तु जनयामास यातुधानान्सहस्रशः ।
पुरे क्रौञ्चवने दुर्गे राजवंशबहिष्कृतः ।। ७.५९.२० ॥
Yadustu janayamasa yatudhanansahasrashah
Pure kraunchavane durge rajavanshabahishkritah
59.21
एष तूशनसा मुक्तः शापोत्सर्गो ययातिना ।
धारितः क्षत्रधर्मेण यन्निमिश्च न चक्षमे ।। ७.५९.२१ ॥
Esha tushanasa muktah shapotsargo yayatina
Dharitah kshatradharmena yannimishcha na chakshame
59.22
एतत्ते सर्वमाख्यातं दर्शनं सर्वकारिणाम् ।
अनुवर्तामहे सौम्य दोषो न स्याद्यथा नृगे ।। ७.५९.२२ ॥
Etatte sarvamakhyatam darshanam sarvakarinam
Anuvartamahe saumya dosho na syadyatha nrige
59.23
इति कथयति रामे चन्द्रतुल्यानने च प्रविरलतरतारं व्योम जज्ञे तदानीम् ।
अरुणकिरणरक्ता दिग्बभौ चैव पूर्वा कुसुमरसविमुक्तं वस्त्रमाकुण्ठितेव ।। ७.५९.२३ ।।
Iti kathayati rame chandratulyanane cha praviralatarataram vyoma jagye tadanim
Arunakiranarakta digbabhau chaiva purva kusumarasavimuktam vastramakunthiteva