UtshovSarga 54
54.1
रामस्य भाषितं श्रुत्वा लक्ष्मणः परमार्थवित् ।
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं राघवं दीप्ततेजसम् ।। ७.५४.१ ॥
Ramasya bhashitam shrutva lakshmanah paramarthavit
Uvacha pranjalirvakyam raghavam diptatejasam
54.2
अल्पापराधे काकुत्स्थ द्विजाभ्यां शाप ईदृशः ।
महान्नृगस्य राजर्षेर्यमदण्ड इवापरः ।। ७.५४.२ ॥
Alpaparadhe kakutstha dvijabhyam shapa idrishah
Mahannrigasya rajarsheryamadanda ivaparah
54.3
श्रुत्वा तु पापसंयुक्तमात्मानं पुरषर्षभ ।
किमुवाच नृगो राजा द्विजौ क्रोधसमन्वितौ ।। ७.५४.३ ॥
Shrutva tu papasanyuktamatmanam purasharshabha
Kimuvacha nrigo raja dvijau krodhasamanvitau
54.4
लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु राघवः पुनरब्रवीत् ।
शृणु सौम्य यथा पूर्वं स राजा शापविक्षतः ।। ७.५४.४ ॥
Lakshmanenaivamuktastu raghavah punarabravit
Shrinu saumya yatha purvam sa raja shapavikshatah
54.5
अथाध्वनि गतौ विप्रौ विज्ञाय स नृगस्तदा ।
आहूय मन्त्रिणः सर्वान्नैगमान्सपुरोधसः ।। ७.५४.५ ॥
Athadhvani gatau viprau vigyaya sa nrigastada
Ahuya mantrinah sarvannaigamansapurodhasah
54.6
तानुवाच नृगो राजा सर्वाश्च प्रकृतीस्तथा ।
दुःखेन सुसमाविष्टः श्रूयतां मे समाहितैः ।। ७.५४.६ ॥
Tanuvacha nrigo raja sarvashcha prakritistatha
Duhkhena susamavishtah shruyatam me samahitaih
54.7
नारदः पर्वतश्चैव मम दत्त्वा महद्भयम् ।
गतौ त्रिभुवनं भद्रौ वायुभूतावनिन्दितौ ।। ७.५४.७ ॥
Naradah parvatashchaiva mama dattva mahadbhayam
Gatau tribhuvanam bhadrau vayubhutavaninditau
54.8
कुमारो ऽयं वसुर्नाम स देवो ऽद्याभिषिच्यताम् ।
श्वभ्रं च यत्सुखस्पर्शं क्रियतां शिल्पिभिर्मम ।यत्राहं सङ्क्षयिष्यामि शापं ब्राह्मणनिःसृतम् ।। ७.५४.८ ॥
Kumaro yam vasurnama sa devo dyabhishichyatam
Shvabhram cha yatsukhasparsham kriyatam shilpibhirmama, yatraham sankshayishyami shapam brahmananihsritam
54.9
वर्षघ्नमेकं श्वभ्रं तु हिमघ्नमपरं तथा ।
ग्रीष्मघ्नं तु सुखस्पर्शमेकं कुर्वन्तु शिल्पिनः ।। ७.५४.९ ॥
Varshaghnamekam shvabhram tu himaghnamaparam tatha
Grishmaghnam tu sukhasparshamekam kurvantu shilpinah
54.10
फलवन्तश्च ये वृक्षाः पुष्पवत्यश्च या लताः ।
विरोप्यन्तां बहुविधाश्छायावन्तश्च गुल्मिनः ।। ७.५४.१० ॥
Phalavantashcha ye vrikshah pushpavatyashcha ya latah
Viropyantam bahuvidhashchhayavantashcha gulminah
54.11
क्रियतां रमणीयं च श्वभ्राणां सर्वतोदिशम् ।
सुखमत्र वसिष्यामि यावत्कालस्य पर्ययः ।। ७.५४.११ ॥
Kriyatam ramaniyam cha shvabhranam sarvatodisham
Sukhamatra vasishyami yavatkalasya paryayah
54.12
पुष्पाणि च सुगन्धीनि क्रियतां तेषु नित्यशः ।
परिवार्य यथा मे स्युरध्यर्धं योजनं तथा ।। ७.५४.१२ ॥
Pushpani cha sugandhini kriyatam teshu nityashah
Parivarya yatha me syuradhyardham yojanam tatha
54.13
एवं कृत्वा विधानं स सन्दिदेश वसं तदा ।
धर्मनित्यः प्रजाः पुत्र क्षत्रधर्मेण पालय ।। ७.५४.१३ ॥
Evam kritva vidhanam sa sandidesha vasam tada
Dharmanityah prajah putra kshatradharmena palaya
54.14
प्रत्यक्षं ते यथा शापो द्विजाभ्यां मयि पातितः ।
नरश्रेष्ठ सरोषाभ्यामपराधे ऽपि तादृशे ।। ७.५४.१४ ॥
Pratyaksham te yatha shapo dvijabhyam mayi patitah
Narashreshtha saroshabhyamaparadhe pi tadrishe
54.15
मा कृथास्तनुसन्तापं मत्कृते ऽपि नरर्षभ ।
कृतान्तः कुशलः पुत्र येनास्मि व्यसनीकृतः ।। ७.५४.१५ ॥
Ma krithastanusantapam matkrite pi nararshabha
Kritantah kushalah putra yenasmi vyasanikritah
54.16
प्राप्तव्यान्येव प्राप्नोति गन्तव्यान्येव गच्छति ।
लब्धव्यान्येव लभते दुःखानि च सुखानि च ।। ७.५४.१६ ॥
Praptavyanyeva prapnoti gantavyanyeva gachchhati
Labdhavyanyeva labhate duhkhani cha sukhani cha
54.17
पूर्वे जात्यन्तरे वत्स मा विषादं कुरुष्व ह ।
। ७.५४.१७ ॥
Purve jatyantare vatsa ma vishadam kurushva ha
54.18
एवमुक्त्वा नृपस्तत्र सुतं राजा महायशाः ।
श्वभ्रं जगाम सुकृतं वासाय पुरुषर्षभ ।। ७.५४.१८ ॥
Evamuktva nripastatra sutam raja mahayashah
Shvabhram jagama sukritam vasaya purusharshabha
54.19
एवं प्रविश्यैव नृपस्तदानीं श्वभ्रं महारत्नविभूषितं तत् ।
सम्पादयामास तदा महात्मा शापं द्विजाभ्यां हि रुषा विमुक्तम् ।। ७.५४.१९ ।।
Evam pravishyaiva nripastadanim shvabhram maharatnavibhushitam tat
Sampadayamasa tada mahatma shapam dvijabhyam hi rusha vimuktam