UtshovSarga 55
55.1
एष ते नृगशापस्य विस्तरो ऽभिहितो मया ।
यद्यस्ति श्रवणे श्रद्धा शृणुष्वेहापरां कथाम् ।। ७.५५.१ ॥
Esha te nrigashapasya vistaro bhihito maya
Yadyasti shravane shraddha shrinushvehaparam katham
55.2
एवमुक्तस्तु रामेण सौमित्रिः पुनरब्रवीत् ।
तृप्तिराश्चर्यभूतानां कथानां नास्ति मे नृप ।। ७.५५.२ ॥
Evamuktastu ramena saumitrih punarabravit
Triptirashcharyabhutanam kathanam nasti me nripa
55.3
लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु राम इक्ष्वाकुनन्दनः ।
कथां परमधर्मिष्ठां व्याहर्तुमुपचक्रमे ।। ७.५५.३ ॥
Lakshmanenaivamuktastu rama ikshvakunandanah
Katham paramadharmishtham vyahartumupachakrame
55.4
आसीद्राजा निमिर्नाम इक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।
पुत्रो द्वादशमो वीर्ये धर्मे च परिनिष्ठितः ।। ७.५५.४ ॥
Asidraja nimirnama ikshvakunam mahatmanam
Putro dvadashamo virye dharme cha parinishthitah
55.5
स राजा वीर्यसम्पन्नः पुरं देवपुरोपमम् ।
निवेशयामास तदा अभ्याशे गौतमस्य तु ।। ७.५५.५ ॥
Sa raja viryasampannah puram devapuropamam
Niveshayamasa tada abhyashe gautamasya tu
55.6
पुरस्य सुकृतं नाम वैजयन्तमिति श्रुतम् ।
निवेशं यत्र राजर्षिर्निमिश्चक्रे महायशाः ।। ७.५५.६ ॥
Purasya sukritam nama vaijayantamiti shrutam
Nivesham yatra rajarshirnimishchakre mahayashah
55.7
तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना निवेश्य सुमहापुरम् ।
यजेयं दीर्घसत्रेण पितुः प्रह्लादयन्मनः ।। ७.५५.७ ॥
Tasya buddhih samutpanna niveshya sumahapuram
Yajeyam dirghasatrena pituh prahladayanmanah
55.8
ततः पितरमामन्त्र्य इक्ष्वाकुं हि मनोः सुतम् ।
वसिष्ठं वरयामास पूर्वं ब्रह्मर्षिसत्तमम् ।। ७.५५.८ ॥
Tatah pitaramamantrya ikshvakum hi manoh sutam
Vasishtham varayamasa purvam brahmarshisattamam
55.9
अनन्तरं स राजर्षिर्निमिरिक्ष्वाकुनन्दनः ।
अत्रिमङ्गिरसं चैव भृगुं चैव तपोधनम् ।। ७.५५.९ ॥
Anantaram sa rajarshirnimirikshvakunandanah
Atrimangirasam chaiva bhrigum chaiva tapodhanam
55.10
तमुवाच वसिष्ठस्तु निमिं राजर्षिसत्तमम् ।
वृतो ऽहं पूर्वमिन्द्रेण अन्तरं प्रतिपालय ।। ७.५५.१० ॥
Tamuvacha vasishthastu nimim rajarshisattamam
Vrito ham purvamindrena antaram pratipalaya
55.11
अनन्तरं महाविप्रो गौतमः प्रत्यपूरयत् ।
वसिष्ठो ऽपि महातेजा इन्द्रयज्ञमथाकरोत् ।। ७.५५.११ ॥
Anantaram mahavipro gautamah pratyapurayat
Vasishtho pi mahateja indrayagyamathakarot
55.12
निमिस्तु राजा विप्रांस्तान्समानीय नराधिपः ।
अयजद्धिमवत्पार्श्वे स्वपुरस्य समीपतः ।पञ्चवर्षसहस्राणि राजा दीक्षामुपागमत् ।। ७.५५.१२ ॥
Nimistu raja vipranstansamaniya naradhipah
Ayajaddhimavatparshve svapurasya samipatah, panchavarshasahasrani raja dikshamupagamat
55.13
इन्द्रयज्ञावसाने तु वसिष्ठो भगवनृषिः ।
सकाशमागतो राज्ञो हौत्रं कर्तुमनिन्दितः ।। ७.५५.१३ ॥
Indrayagyavasane tu vasishtho bhagavanrishih
Sakashamagato ragyo hautram kartumaninditah
55.14
तदन्तरमथापश्यद्गौतमेनाभिपूरितम् ।
कोपेन महताविष्टो वसिष्ठो ब्रह्मणः सुतः ।। ७.५५.१४ ॥
Tadantaramathapashyadgautamenabhipuritam
Kopena mahatavishto vasishtho brahmanah sutah
55.15
स राज्ञो दर्शनाकाङ्क्षी मुहूर्तं समुपाविशत् ।
तस्मिन्नहनि राजर्षिर्निद्रया ऽपहृतो भृशम् ।। ७.५५.१५ ॥
Sa ragyo darshanakankshi muhurtam samupavishat
Tasminnahani rajarshirnidraya pahrito bhrisham
55.16
ततो मन्युर्वसिष्ठस्य प्रादुरासीन्महात्मनः ।
अदर्शनेन राजर्षेर्व्याहर्तुमुपचक्रमे ।। ७.५५.१६ ॥
Tato manyurvasishthasya pradurasinmahatmanah
Adarshanena rajarshervyahartumupachakrame
55.17
यस्मात्त्वमन्यं वृतवान्मामवज्ञाय पार्थिव ।
चेतनेन विनाभूतो देहस्तव भविष्यति ।। ७.५५.१७ ॥
Yasmattvamanyam vritavanmamavagyaya parthiva
Chetanena vinabhuto dehastava bhavishyati
55.18
ततः प्रबुद्धो राजर्षिः श्रुत्वा शापमुदाहृतम् ।
ब्रह्मयोनिमथोवाच संरम्भात् क्रोधमूर्च्छितः ।। ७.५५.१८ ॥
Tatah prabuddho rajarshih shrutva shapamudahritam
Brahmayonimathovacha sanrambhat krodhamurchchhitah
55.19
अजानतः शयानस्य क्रोधेन कलुषीकृतः ।
मुक्तवान्मयि शापाग्निं यमदण्डमिवापरम् ।। ७.५५.१९ ॥
Ajanatah shayanasya krodhena kalushikritah
Muktavanmayi shapagnim yamadandamivaparam
55.20
तस्मात्तवापि ब्रह्मर्षे चेतनेन विना कृतः ।
देहः सुरुचिरप्रख्यो भविष्यति न संशयः ।। ७.५५.२० ॥
Tasmattavapi brahmarshe chetanena vina kritah
Dehah suruchiraprakhyo bhavishyati na sanshayah
55.21
इति रोषवशादुभौ तदानीमन्योन्यं शपितौ नृपद्विजेन्द्रौ ।
सहसैव बभूवतुर्विदेहौ तत्तुल्याधिगतप्रभाववन्तौ ।। ७.५५.२१ ।।
Iti roshavashadubhau tadanimanyonyam shapitau nripadvijendrau
Sahasaiva babhuvaturvidehau tattulyadhigataprabhavavantau