UtshovSarga 53
53.1
लक्ष्मणस्य तु तद्वाक्यं निशम्य परमाद्भुतम् ।
सुप्रीतश्चाभवद्रामो वाक्यमेतदुवाच ह ।। ७.५३.१ ॥
Lakshmanasya tu tadvakyam nishamya paramadbhutam
Supritashchabhavadramo vakyametaduvacha ha
53.2
दुर्लभस्त्वीदृशो बन्धुरस्मिन्काले विशेषतः ।
यादृशस्त्वं महाबुद्धेर्मम सौम्य मनो ऽनुगः ।। ७.५३.२ ॥
Durlabhastvidrisho bandhurasminkale visheshatah
Yadrishastvam mahabuddhermama saumya mano nugah
53.3
यच्च मे हृदये किञ्चिद्वर्तते शुभलक्षण ।
तन्निशामय च श्रुत्वा कुरुष्व वचनं मम ।। ७.५३.३ ॥
Yachcha me hridaye kinchidvartate shubhalakshana
Tannishamaya cha shrutva kurushva vachanam mama
53.4
चत्वारो दिवसाः सौम्य कार्यं पौरजनस्य वै ।
अकुर्वाणस्य सौमित्रे तन्मे मर्माणि कृन्तति ।। ७.५३.४ ॥
Chatvaro divasah saumya karyam paurajanasya vai
Akurvanasya saumitre tanme marmani krintati
53.5
आहूयन्तां प्रकृतयः पुरोधा मन्त्रिणस्तथा ।
कार्यार्थिनश्च पुरुषाः स्त्रियश्च पुरुषर्षभ ।। ७.५३.५ ॥
Ahuyantam prakritayah purodha mantrinastatha
Karyarthinashcha purushah striyashcha purusharshabha
53.6
पौरकार्याणि यो राजा न करोति दिने दिने ।
संवृते नरके घोरे पतितो नात्र संशयः ।। ७.५३.६ ॥
Paurakaryani yo raja na karoti dine dine
Sanvrite narake ghore patito natra sanshayah
53.7
श्रूयते हि पुरा राजा नृगो नाम महायशाः ।
बभूव पृथिवीपालो ब्रह्मण्यः सत्यवाक् शुचिः ।। ७.५३.७ ॥
Shruyate hi pura raja nrigo nama mahayashah
Babhuva prithivipalo brahmanyah satyavak shuchih
53.8
स कदाचिद्गवां कोटीः सवत्साः स्वर्णभूषिताः ।
नृदेवो भूमिदेवेभ्यः पुष्करेषु ददौ नृपः ।। ७.५३.८ ॥
Sa kadachidgavam kotih savatsah svarnabhushitah
Nridevo bhumidevebhyah pushkareshu dadau nripah
53.9
ततः सङ्गाद्गता धेनुः सवत्सा स्पर्शिता ऽनघ ।
ब्राह्मणस्याहिताग्नेश्च दरिद्रस्योञ्छवर्तिनः ।। ७.५३.९ ॥
Tatah sangadgata dhenuh savatsa sparshita nagha
Brahmanasyahitagneshcha daridrasyonchhavartinah
53.10
स नष्टां गां क्षुधार्तो वै अन्विषंस्तत्र तत्र च ।
नापश्यत्सर्वराज्येषु संवत्सरगणान्बहून् ।। ७.५३.१० ॥
Sa nashtam gam kshudharto vai anvishanstatra tatra cha
Napashyatsarvarajyeshu sanvatsaragananbahun
53.11
ततः कनखलं गत्वा जीर्णवत्सां निरामयाम् ।
ददर्श गां स्वकां धेनुं ब्राह्मणस्य निवेशने ।। ७.५३.११ ॥
Tatah kanakhalam gatva jirnavatsam niramayam
Dadarsha gam svakam dhenum brahmanasya niveshane
53.12
अथ तां नामधेयेन स्वकेनोवाच स द्विजः ।
आगच्छ शबलेत्येवं सा तु शुश्राव गौः स्वरम् ।। ७.५३.१२ ॥
Atha tam namadheyena svakenovacha sa dvijah
Agachchha shabaletyevam sa tu shushrava gauh svaram
53.13
तस्य तं स्वरमाज्ञाय क्षुधार्तस्य द्विजस्य वै ।
अन्वगात्पृष्ठतः सा गौर्गच्छन्तं पावकोपमम् ।। ७.५३.१३ ॥
Tasya tam svaramagyaya kshudhartasya dvijasya vai
Anvagatprishthatah sa gaurgachchhantam pavakopamam
53.14
यो ऽपि पालयते विप्रः सो ऽपि गामन्वगाद्द्रुतम् ।
गत्वा तमृषिमाचष्ट मम गौरिति सत्वरम् ।। ७.५३.१४ ॥
Yo pi palayate viprah so pi gamanvagaddrutam
Gatva tamrishimachashta mama gauriti satvaram
53.15
स्पर्शिता राजसिंहेन मम दत्ता नृगेण ह ।
तयोर्ब्राह्मणयोर्वादो महानासीद्विपश्चितोः ।। ७.५३.१५ ॥
Sparshita rajasinhena mama datta nrigena ha
Tayorbrahmanayorvado mahanasidvipashchitoh
53.16
विवदन्तौ ततो ऽन्योन्यं दातारमभिजग्मतुः ।
तौ राजभवनद्वारि न प्राप्तौ नृगशासनम् ।। ७.५३.१६ ॥
Vivadantau tato nyonyam dataramabhijagmatuh
Tau rajabhavanadvari na praptau nrigashasanam
53.17
अहोरात्राण्यनेकानि वसन्तौ क्रोधमीयतुः ।
ऊचतुश्च महात्मानौ तावुभौ द्विजसत्तमौ ॥क्रुद्धौ परमसम्प्राप्तौ वाक्यं घोराभिसंहितम् ।। ७.५३.१७ ॥
Ahoratranyanekani vasantau krodhamiyatuh
Uchatushcha mahatmanau tavubhau dvijasattamau, kruddhau paramasampraptau vakyam ghorabhisanhitam
53.18
अर्थिनां कार्यसिद्ध्यर्थं यस्मात्त्वं नैषि दर्शनम् ।
अदृश्यः सर्वभूतानां कृकलासो भविष्यसि ।। ७.५३.१८ ॥
Arthinam karyasiddhyartham yasmattvam naishi darshanam
Adrishyah sarvabhutanam krikalaso bhavishyasi
53.19
बहुवर्षसहस्राणि बहुवर्षशतानि च ।
श्वभ्रे ऽस्मिन् कृकलासो वै दीर्घकालं वसिष्यसि ।। ७.५३.१९ ॥
Bahuvarshasahasrani bahuvarshashatani cha
Shvabhre smin krikalaso vai dirghakalam vasishyasi
53.20
उत्पत्स्यते हि लोके ऽस्मिन्यदूनां कीर्तिवर्धनः ।
वासुदेव इति ख्यातो विष्णुः पुरुषविग्रहः ।। ७.५३.२० ॥
Utpatsyate hi loke sminyadunam kirtivardhanah
Vasudeva iti khyato vishnuh purushavigrahah
53.21
स ते मोक्षयिता राजंस्तस्माच्छापाद्भविष्यसि ।
कृता च तेन कालेन निष्कृतिस्ते भविष्यति ।। ७.५३.२१ ॥
Sa te mokshayita rajanstasmachchhapadbhavishyasi
Krita cha tena kalena nishkritiste bhavishyati
53.22
भारावतरणार्थं हि नरनारायणावुभौ ।
उत्पत्स्येते महावीर्यौ कलौ युग उपस्थिते ।। ७.५३.२२ ॥
Bharavataranartham hi naranarayanavubhau
Utpatsyete mahaviryau kalau yuga upasthite
53.23
एवं तौ शापमुत्सृज्य ब्राह्मणौ विगतज्वरौ ।
तां गां हि दुर्बलां वृद्धां ददतुर्ब्राह्मणाय वै ।। ७.५३.२३ ॥
Evam tau shapamutsrijya brahmanau vigatajvarau
Tam gam hi durbalam vriddham dadaturbrahmanaya vai
53.24
एवं स राजा तं शापमुपभुङ्क्ते सुदारुणम् ।
। ७.५३.२४ ॥
Evam sa raja tam shapamupabhunkte sudarunam
53.25
कार्यार्थिनां विमर्दो हि राज्ञां दोषाय कल्पते ।
तच्छीघ्रं दर्शनं मह्यमभिवर्तन्तु कार्यिणः ।। ७.५३.२५ ॥
Karyarthinam vimardo hi ragyam doshaya kalpate
Tachchhighram darshanam mahyamabhivartantu karyinah
53.26
सुकृतस्य हि कार्यस्य फलं नापैति पार्थिवः ।
तस्माद्गच्छ प्रतीक्षस्व सौमित्रे कार्यवाञ्जनः ।। ७.५३.२६ ।।
Sukritasya hi karyasya phalam napaiti parthivah
Tasmadgachchha pratikshasva saumitre karyavanjanah