UtshovSarga 51
51.1
तथा सञ्चोदितः सूतो लक्ष्मणेन महात्मना ।
तद्वाक्यमृषिणा प्रोक्तं व्याहर्तुमुपचक्रमे ।। ७.५१.१ ॥
Tatha sanchoditah suto lakshmanena mahatmana
Tadvakyamrishina proktam vyahartumupachakrame
51.2
पुरा नाम्ना हि दुर्वासा अत्रेः पुत्रो महामुनिः ।
वसिष्ठस्याश्रमे पुण्ये वार्षिक्यं समुवास ह ।। ७.५१.२ ॥
Pura namna hi durvasa atreh putro mahamunih
Vasishthasyashrame punye varshikyam samuvasa ha
51.3
तमाश्रमं महातेजाः पिता ते सुमहायशाः ।
पुरोहितं महात्मानं दिदृक्षुरगमस्त्वयम् ।। ७.५१.३ ॥
Tamashramam mahatejah pita te sumahayashah
Purohitam mahatmanam didrikshuragamastvayam
51.4
स दृष्ट्वा सूर्यसङ्काशं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
उपविष्टं वसिष्ठस्य सव्यपार्श्वे महामुनिम् ।। ७.५१.४ ॥
Sa drishtva suryasankasham jvalantamiva tejasa
Upavishtam vasishthasya savyaparshve mahamunim
51.5
तौ मुनी तापसश्रेष्ठौ विनीतो ह्यभिवादयत् ।
स ताभ्यां पूजितो राजा स्वागतेनासनेन च ॥
Tau muni tapasashreshthau vinito hyabhivadayat
Sa tabhyam pujito raja svagatenasanena cha
51.6
पाद्येन फलमूलैश्च उवास मुनिभिः सह ।
। ७.५१.५ ॥
Padyena phalamulaishcha uvasa munibhih saha
51.7
तेषां तत्रोपविष्टानां तास्ताः सुमधुराः कथाः ।
बभूवुः परमर्षीणां मध्यादित्यगते ऽहनि ।। ७.५१.६ ॥
Tesham tatropavishtanam tastah sumadhurah kathah
Babhuvuh paramarshinam madhyadityagate hani
51.8
ततः कथायां कस्याञ्चित्प्राञ्जलिः प्रग्रहो नृपः ।
उवाच तं महात्मानमत्रेः पुत्रं तपोधनम् ।। ७.५१.७ ॥
Tatah kathayam kasyanchitpranjalih pragraho nripah
Uvacha tam mahatmanamatreh putram tapodhanam
51.9
भगवन्किं प्रमाणेन मम वंशो भविष्यति ।
किमायुश्च हि मे रामः पुत्राश्चान्ये किमायुषः ।। ७.५१.८ ॥
Bhagavankim pramanena mama vansho bhavishyati
Kimayushcha hi me ramah putrashchanye kimayushah
51.10
रामस्य च सुता ये स्युस्तेषामायुः कियद्भवेत् ।
काम्यया भगवन्बूहि वंशस्यास्य गतिं मम ।। ७.५१.९ ॥
Ramasya cha suta ye syusteshamayuh kiyadbhavet
Kamyaya bhagavanbuhi vanshasyasya gatim mama
51.11
तच्छ्रुत्वा व्याहृतं वाक्यं राज्ञो दशरथस्य च ।
दुर्वासाः सुमहातेजा व्याहर्तुमुपचक्रमे ।। ७.५१.१० ॥
Tachchhrutva vyahritam vakyam ragyo dasharathasya cha
Durvasah sumahateja vyahartumupachakrame
51.12
शृणु राजन्पुरावृत्तं तदा देवासुरे युधि ।
दैत्याः सुरैर्भर्त्स्यमाना भृगुपत्नीं समाश्रिताः ।। ७.५१.११ ॥
Shrinu rajanpuravrittam tada devasure yudhi
Daityah surairbhartsyamana bhrigupatnim samashritah
51.13
तया दत्ताभयास्तत्र न्यवसन्नभयास्तदा ।
। ७.५१.१२ ॥
Taya dattabhayastatra nyavasannabhayastada
51.14
तया परिगृहीतांस्तान्दृष्ट्वा क्रुद्धः सुरेश्वरः ।
चक्रेण शितधारेण भृगुपत्न्याः शिरो ऽहरत् ।। ७.५१.१३ ॥
Taya parigrihitanstandrishtva kruddhah sureshvarah
Chakrena shitadharena bhrigupatnyah shiro harat
51.15
ततस्तां निहतां दृष्ट्वा पत्नीं भृगुकुलोद्वहः ।
शशाप सहसा क्रुद्धो विष्णुं रिपुकुलार्दनम् ।। ७.५१.१४ ॥
Tatastam nihatam drishtva patnim bhrigukulodvahah
Shashapa sahasa kruddho vishnum ripukulardanam
51.16
यस्मादवध्यां मे पत्नीमवधीः क्रोधमूर्च्छितः ।
तस्मात्त्वं मानुषे लोके जनिष्यसि जनार्दन ।। ७.५१.१५ ॥
Yasmadavadhyam me patnimavadhih krodhamurchchhitah
Tasmattvam manushe loke janishyasi janardana
51.17
तत्र पत्नीवियोगं त्वं प्राप्स्यसे बहुवार्षिकम् ।
। ७.५१.१६ ॥
Tatra patniviyogam tvam prapsyase bahuvarshikam
51.18
शापाभिहतचेतास्स स्वात्मना भावितो ऽभवत् ।
। ७.५१.१७ ॥
Shapabhihatachetassa svatmana bhavito bhavat
51.19
अर्चयामास तं देवं भृगुः शापेन पीडितः ।
तपसाराधितो देवो ह्यब्रवीद्भक्तवत्सलः ।लोकानां संहितार्थं तु तं शापं ग्राह्यमुक्तवान् ।। ७.५१.१९ ॥
Archayamasa tam devam bhriguh shapena piditah
Tapasaradhito devo hyabravidbhaktavatsalah, lokanam sanhitartham tu tam shapam grahyamuktavan
51.20
इति शप्तो महातेजा भृगुणा पूर्वजन्मनि ।
इहागतो हि पुत्रत्वं तव पार्थिवसत्तम ।। ७.५१.२० ॥
Iti shapto mahateja bhriguna purvajanmani
Ihagato hi putratvam tava parthivasattama
51.21
राम इत्यभिविख्यातस्त्रिषु लोकेषु मानद ।
तत्फलं प्राप्स्यते चापि भृगुशापकृतं महत् ।। ७.५१.२१ ॥
Rama ityabhivikhyatastrishu lokeshu manada
Tatphalam prapsyate chapi bhrigushapakritam mahat
51.22
अयोध्यायाः पती रामो दीर्घकालं भविष्यति ।
सुखिनश्च समृद्धाश्च भविष्यन्त्यस्य ये ऽनुगाः ।। ७.५१.२२ ॥
Ayodhyayah pati ramo dirghakalam bhavishyati
Sukhinashcha samriddhashcha bhavishyantyasya ye nugah
51.23
दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च ।
रामो राज्यमुपासित्वा ब्रह्मलोकं गमिष्यति ।। ७.५१.२३ ॥
Dasha varshasahasrani dasha varshashatani cha
Ramo rajyamupasitva brahmalokam gamishyati
51.24
समृद्धैश्चाश्वमेधैश्च इष्ट्वा परमदुर्जयः ।
राजवंशांश्च बहुशो बहून्संस्थापयिष्यति ।। ७.५१.२४ ॥
Samriddhaishchashvamedhaishcha ishtva paramadurjayah
Rajavanshanshcha bahusho bahunsansthapayishyati
51.25
द्वौ पुत्रौ तु भविष्येते सीतायां राघवस्य तु ।
अन्यत्र न त्वयोध्यायां सत्यमेतन्नसंशयः ।। ७.५१.२५ ॥
Dvau putrau tu bhavishyete sitayam raghavasya tu
Anyatra na tvayodhyayam satyametannasanshayah
51.26
सीतायाश्च ततः पुत्रावभिषेक्ष्यति राघवः ।
। ७.५१.२६ ॥
Sitayashcha tatah putravabhishekshyati raghavah
51.27
स सर्वमखिलं राज्ञो वंशस्याह गतागतम् ।
आख्याय सुमहातेजास्तूष्णीमासीन्महामुनिः ।। ७.५१.२७ ॥
Sa sarvamakhilam ragyo vanshasyaha gatagatam
Akhyaya sumahatejastushnimasinmahamunih
51.28
तूष्णीम्भूते तदा तस्मिन्राजा दशरथो मुनौ ।
अभिवाद्य महात्मानौ पुनरायात्पुरोत्तमम् ।। ७.५१.२८ ॥
Tushnimbhute tada tasminraja dasharatho munau
Abhivadya mahatmanau punarayatpurottamam
51.29
एतद्वचो मया तत्र मुनिना व्याहृतं पुरा ।
श्रुतं हृदि च निक्षिप्तं नान्यथा तद्भविष्यति ।। ७.५१.२९ ॥
Etadvacho maya tatra munina vyahritam pura
Shrutam hridi cha nikshiptam nanyatha tadbhavishyati
51.30
एवं गते न सन्तापं कर्तुमर्हसि राघव ।
सीतार्थे राघवार्थे वा दृढो भव नरोत्तम ।। ७.५१.३० ॥
Evam gate na santapam kartumarhasi raghava
Sitarthe raghavarthe va dridho bhava narottama
51.31
श्रुत्वा तु व्याहृतं वाक्यं सूतस्य परमाद्भुतम् ।
प्रहर्षमतुलं लेभे साधु साध्विति चाब्रवीत् ।। ७.५१.३१ ॥
Shrutva tu vyahritam vakyam sutasya paramadbhutam
Praharshamatulam lebhe sadhu sadhviti chabravit
51.32
ततः संवदतोरेवं सूतलक्ष्मणयोः पथि ।
अस्तमर्के गते वासं केशिन्यां तावथोषतुः ।। ७.५१.३२ ।।
Tatah sanvadatorevam sutalakshmanayoh pathi
Astamarke gate vasam keshinyam tavathoshatuh