UtshovSarga 50
50.1
दृष्ट्वा तु मैथिलीं सीतामाश्रमे सम्प्रवेशिताम् ।
सन्तापमगमद्घोरं लक्ष्मणो दीनचेतनः ।। ७.५०.१ ॥
Drishtva tu maithilim sitamashrame sampraveshitam
Santapamagamadghoram lakshmano dinachetanah
50.2
अब्रवीच्च महातेजाः सुमन्त्रं मन्त्रसारथिम् ।
सीतासन्तापजं दुःखं पश्य रामस्य सारथे ।। ७.५०.२ ॥
Abravichcha mahatejah sumantram mantrasarathim
Sitasantapajam duhkham pashya ramasya sarathe
50.3
ततो दुःखतरं किं नु राघवस्य भविष्यति ।
पत्नीं शुद्धसमाचारां विसृज्य जनकात्मजाम् ।। ७.५०.३ ॥
Tato duhkhataram kim nu raghavasya bhavishyati
Patnim shuddhasamacharam visrijya janakatmajam
50.4
व्यक्तं दैवादहं मन्ये राघवस्य विना भवम् ।
वैदेह्या सारथे नित्यं दैवं हि दुरतिक्रमम् ।। ७.५०.४ ॥
Vyaktam daivadaham manye raghavasya vina bhavam
Vaidehya sarathe nityam daivam hi duratikramam
50.5
यो हि देवान्सगन्धर्वानसुरान्सह राक्षसैः ।
निहन्याद्राघवः क्रुद्धः स दैवमनुवर्तते ।। ७.५०.५ ॥
Yo hi devansagandharvanasuransaha rakshasaih
Nihanyadraghavah kruddhah sa daivamanuvartate
50.6
पुरा रामः पितुर्वाक्याद्दण्डके विजने वने ।
उषित्वा नव वर्षाणि पञ्च चैव महावने ।। ७.५०.६ ॥
Pura ramah piturvakyaddandake vijane vane
Ushitva nava varshani pancha chaiva mahavane
50.7
ततो दुःखतरं भूयः सीताया विप्रवासनम् ।
पौराणां वचनं श्रुत्वा नृशंसं प्रतिभाति मे ।। ७.५०.७ ॥
Tato duhkhataram bhuyah sitaya vipravasanam
Pauranam vachanam shrutva nrishansam pratibhati me
50.8
को नु धर्माश्रयः सूत कर्मण्यस्मिन्यशोहरे ।
मैथिलीं प्रतिसम्प्राप्तः पौरैर्हीनार्थवादिभिः ।। ७.५०.८ ॥
Ko nu dharmashrayah suta karmanyasminyashohare
Maithilim pratisampraptah paurairhinarthavadibhih
50.9
एता वाचो बहुविधाः श्रुत्वा लक्ष्मणभाषिताः ।
सुमन्त्रः श्रद्धया प्राज्ञो वाक्यमेतदुवाच ह ।। ७.५०.९ ॥
Eta vacho bahuvidhah shrutva lakshmanabhashitah
Sumantrah shraddhaya pragyo vakyametaduvacha ha
50.10
न सन्तापस्त्वया कार्यः सौमित्रे मैथिलीं प्रति ।
दृष्टमेतत्पुरा विप्रैः पितुस्ते लक्ष्मणाग्रतः ।। ७.५०.१० ॥
Na santapastvaya karyah saumitre maithilim prati
Drishtametatpura vipraih pituste lakshmanagratah
50.11
भविष्यति दृढं रामो दुःखप्रायो ऽपि सौख्यभाक् ।
प्राप्स्यते च महाबाहुर्विप्रयोगं प्रियैर्ध्रुवम् ।। ७.५०.११ ॥
Bhavishyati dridham ramo duhkhaprayo pi saukhyabhak
Prapsyate cha mahabahurviprayogam priyairdhruvam
50.12
त्वां चैव मैथिलीं चैव शत्रुघ्नभरतावुभौ ।
सन्त्यजिष्यति धर्मात्मा कालेन महता महान् ।। ७.५०.१२ ॥
Tvam chaiva maithilim chaiva shatrughnabharatavubhau
Santyajishyati dharmatma kalena mahata mahan
50.13
इदं त्वयि न वक्तव्यं सौमित्रे भरते ऽपि वा ।
राज्ञा वो व्याहृतं वाक्यं दुर्वासा यदुवाच ह ।। ७.५०.१३ ॥
Idam tvayi na vaktavyam saumitre bharate pi va
Ragya vo vyahritam vakyam durvasa yaduvacha ha
50.14
महाजनसमीपे च मम चैव नरर्षभ ।
ऋषिणा व्याहृतं वाक्यं वसिष्ठस्य च सन्निधौ ।। ७.५०.१४ ॥
Mahajanasamipe cha mama chaiva nararshabha
Rishina vyahritam vakyam vasishthasya cha sannidhau
50.15
ऋषेस्तु वचनं श्रुत्वा मामाह पुरुषर्षभः ।
सूत न क्वचिदेवं ते वक्तव्यं जनसन्निधौ ।। ७.५०.१५ ॥
Rishestu vachanam shrutva mamaha purusharshabhah
Suta na kvachidevam te vaktavyam janasannidhau
50.16
तस्याहं लोकपालस्य वाक्यं तत्सुसमाहितः ।
नैव जात्वनृतं कार्यमिति मे सौम्य दर्शनम् ।। ७.५०.१६ ॥
Tasyaham lokapalasya vakyam tatsusamahitah
Naiva jatvanritam karyamiti me saumya darshanam
50.17
सर्वथैव न वक्तव्यं मया सौम्य तवाग्रतः ।
यदि ते श्रवणे श्रद्धा श्रूयतां रघुनन्दन ।। ७.५०.१७ ॥
Sarvathaiva na vaktavyam maya saumya tavagratah
Yadi te shravane shraddha shruyatam raghunandana
50.18
यद्यप्यहं नरेन्द्रेण रहस्यं श्रावितः पुरा ।
तथाप्युदाहरिष्यामि दैवं हि दुरतिक्रमम् ।। ७.५०.१८ ॥
Yadyapyaham narendrena rahasyam shravitah pura
Tathapyudaharishyami daivam hi duratikramam
50.19
येनेदमीदृशं प्राप्तं दुःखं शोकसमन्वितम् ।
न त्वया भरते वाच्यं शत्रुघ्नस्यापि सन्निधौ ।। ७.५०.१९ ॥
Yenedamidrisham praptam duhkham shokasamanvitam
Na tvaya bharate vachyam shatrughnasyapi sannidhau
50.20
तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्य गम्भीरार्थपदं महत् ।
तथ्यं ब्रूहीति सौमित्रिः सूतं वाक्यमथाब्रवीत् ।। ७.५०.२० ।।
Tachchhrutva bhashitam tasya gambhirarthapadam mahat
Tathyam bruhiti saumitrih sutam vakyamathabravit