UtshovSarga 49
49.1
सीतां तु रुदतीं दृष्ट्वा ते तत्र मुनिदारकाः ।
प्राद्रवन्यत्र भगवानास्ते वाल्मीकिरुग्रधीः ।। ७.४९.१ ॥
Sitam tu rudatim drishtva te tatra munidarakah
Pradravanyatra bhagavanaste valmikirugradhih
49.2
अभिवाद्य मुनेः पादौ मुनिपुत्रा महर्षये ।
सर्वं निवेदयामासुस्तस्यास्तु रुदितस्वनम् ।। ७.४९.२ ॥
Abhivadya muneh padau muniputra maharshaye
Sarvam nivedayamasustasyastu ruditasvanam
49.3
अदृष्टपूर्वा भगवन्कस्याप्येषा महात्मनः ।
पत्नी श्रीरिव सम्मोहाद्विरौति विकृतानना ।। ७.४९.३ ॥
Adrishtapurva bhagavankasyapyesha mahatmanah
Patni shririva sammohadvirauti vikritanana
49.4
भगवन्साधु पश्य त्वं देवतामिव खाच्च्युताम् ।
नद्यास्तु तीरे भगवन्वरस्त्री कापि दुःखिता ।। ७.४९.४ ॥
Bhagavansadhu pashya tvam devatamiva khachchyutam
Nadyastu tire bhagavanvarastri kapi duhkhita
49.5
दृष्टास्माभिः प्ररुदिता दृढं शोकपरायणा ।
अनर्हा दुःखशोकाभ्यामेकां दीनां ह्यनाथवत् ।। ७.४९.५ ॥
Drishtasmabhih prarudita dridham shokaparayana
Anarha duhkhashokabhyamekam dinam hyanathavat
49.6
न ह्येनां मानुषीं विद्मः सत्क्रिया ऽस्याः प्रयुज्यताम् ।
आश्रमस्याविदूरे च त्वामियं शरणं गता ।। ७.४९.६ ॥
Na hyenam manushim vidmah satkriya syah prayujyatam
Ashramasyavidure cha tvamiyam sharanam gata
49.7
त्रातारमिच्छते साध्वी भगवंस्त्रातुमर्हसि ।
तेषां तु वचनं श्रुत्वा बुद्ध्या निश्चित्य धर्मवित् ।तपसा लब्धचक्षुष्मान् प्राद्रवद्यत्र मैथिली ।। ७.४९.७ ॥
Trataramichchhate sadhvi bhagavanstratumarhasi
Tesham tu vachanam shrutva buddhya nishchitya dharmavit, tapasa labdhachakshushman pradravadyatra maithili
49.8
तं प्रयान्तमभिप्रेत्य शिष्या ह्येनं महामतिम् ।
तं तु देशमभि प्रेत्य किञ्चित्पद्भ्यां महामतिः ।। ७.४९.८ ॥
Tam prayantamabhipretya shishya hyenam mahamatim
Tam tu deshamabhi pretya kinchitpadbhyam mahamatih
49.9
अर्घ्यमादाय रुचिरं जाह्नवीतीरमागमत् ।
ददर्श राघवस्येष्टां सीतां पत्नीमनाथवत् ।। ७.४९.९ ।।
Arghyamadaya ruchiram jahnavitiramagamat
Dadarsha raghavasyeshtam sitam patnimanathavat
49.10
तां सीतां शोकभारार्तां वाल्मीकिर्मुनिपुङ्गवः ।
उवाच मधुरां वाणीं ह्लादयन्निव तेजसा ।। ७.४९.१० ॥
Tam sitam shokabharartam valmikirmunipungavah
Uvacha madhuram vanim hladayanniva tejasa
49.11
स्नुषा दशरथस्य त्वं रामस्य महिषी प्रिया ।
जनकस्य सुता राज्ञः स्वागतं ते पतिव्रते ।। ७.४९.११ ॥
Snusha dasharathasya tvam ramasya mahishi priya
Janakasya suta ragyah svagatam te pativrate
49.12
आयान्ती चासि विज्ञाता मया धर्मसमाधिना ।
कारणं चैव सर्वं मे हृदयेनोपलक्षितम् ।। ७.४९.१२ ॥
Ayanti chasi vigyata maya dharmasamadhina
Karanam chaiva sarvam me hridayenopalakshitam
49.13
तव चैव महाभागे विदितं मम तत्त्वतः ।
सर्वं च विदितं मह्यं त्रैलोक्ये यद्धि वर्तते ।। ७.४९.१३ ॥
Tava chaiva mahabhage viditam mama tattvatah
Sarvam cha viditam mahyam trailokye yaddhi vartate
49.14
अपापां वेद्मि सीते त्वां तपोलब्धेन चक्षुषा ।
विस्रब्धा भव वैदेहि साम्प्रतं मयि वर्तसे ।। ७.४९.१४ ॥
Apapam vedmi site tvam tapolabdhena chakshusha
Visrabdha bhava vaidehi sampratam mayi vartase
49.15
आश्रमस्याविदूरे मे तापस्यस्तपसि स्थिताः ।
तास्त्वां वत्से यथा वत्सं पालयिष्यन्ति नित्यशः ।। ७.४९.१५ ॥
Ashramasyavidure me tapasyastapasi sthitah
Tastvam vatse yatha vatsam palayishyanti nityashah
49.16
इदमर्ध्यं प्रतीच्छ त्वं विस्रब्धा विगतज्वरा ।
यथा स्वगृहमभ्येत्य विषादं चैव मा कृथाः ।। ७.४९.१६ ॥
Idamardhyam pratichchha tvam visrabdha vigatajvara
Yatha svagrihamabhyetya vishadam chaiva ma krithah
49.17
श्रुत्वा तु भाषितं सीता मुनेः परममद्भुतम् ।
शिरसा ऽ ऽवन्द्य चरणौ तथेत्याह कृताञ्जलिः ।। ७.४९.१७ ॥
Shrutva tu bhashitam sita muneh paramamadbhutam
Shirasa vandya charanau tathetyaha kritanjalih
49.18
तं प्रयान्तं मुनिं सीता प्राञ्जलिः पृष्ठतो ऽन्वगात् ।
। ७.४९.१८ ॥
Tam prayantam munim sita pranjalih prishthato nvagat
49.19
तं दृष्ट्वा मुनिमायान्तं वैदेह्या मुनिपत्नयः ।
उपाजग्मुर्मुदा युक्ता वचनं चेदमब्रुवन् ।। ७.४९.१९ ॥
Tam drishtva munimayantam vaidehya munipatnayah
Upajagmurmuda yukta vachanam chedamabruvan
49.20
स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ चिरस्यागमनं च ते ।
अभिवादयामस्त्वां सर्वा उच्यतां कि च कुर्महे ।। ७.४९.२० ॥
Svagatam te munishreshtha chirasyagamanam cha te
Abhivadayamastvam sarva uchyatam ki cha kurmahe
49.21
तासां तद्वचनं श्रुत्वा वाल्मीकिरिदमब्रवीत् ।
सीतेयं समनुप्राप्ता पत्नी रामस्य धीमतः ।। ७.४९.२१ ॥
Tasam tadvachanam shrutva valmikiridamabravit
Siteyam samanuprapta patni ramasya dhimatah
49.22
स्नुषा दशरथस्यैषा जनकस्य सुता सती ।
अपापा पतिना त्यक्ता परिपाल्या मया सदा ।। ७.४९.२२ ॥
Snusha dasharathasyaisha janakasya suta sati
Apapa patina tyakta paripalya maya sada
49.23
इमां भवन्त्यः(?) पश्यन्तु स्नेहेन परमेण हि ।
गौरवान्मम वाक्याच्च पूज्या वो ऽस्तु विशेषतः ।। ७.४९.२३ ॥
Imam bhavantyah(?) pashyantu snehena paramena hi
Gauravanmama vakyachcha pujya vo stu visheshatah
49.24
मुहुर्मुहुश्च वैदेहीं प्रणिधाय महायशाः ।
स्वमाश्रमं शिष्यवृतः पुनरायान्महातपाः ।। ७.४९.२४ ।।
Muhurmuhushcha vaidehim pranidhaya mahayashah
Svamashramam shishyavritah punarayanmahatapah