UtshovSarga 5
5.1
सुकेशं धार्मिकं दृष्ट्वा वरलब्धं च राक्षसम् ।
ग्रामणीर्नाम गन्धर्वो विश्वावसुसमप्रभः ।। ७.५.१ ॥
Sukesham dharmikam drishtva varalabdham cha rakshasam
Gramanirnama gandharvo vishvavasusamaprabhah
5.2
तस्य देववती नाम द्वितीया श्रीरिवात्मजा ।
त्रिषु लोकेषु विख्याता रूपयौवनशालिनी ।तां सुकेशाय धर्मेण ददौ रक्षःश्रियं यथा ।। ७.५.२ ॥
Tasya devavati nama dvitiya shririvatmaja
Trishu lokeshu vikhyata rupayauvanashalini, tam sukeshaya dharmena dadau rakshahshriyam yatha
5.3
वरदानकृतैश्वर्यं सा तं प्राप्य पतिं प्रियम् ।
आसीद्देववती तुष्टा धनं प्राप्येव निर्धनः ।। ७.५.३ ॥
Varadanakritaishvaryam sa tam prapya patim priyam
Asiddevavati tushta dhanam prapyeva nirdhanah
5.4
स तया सह संयुक्तो रराज रजनीचरः ।
अञ्जनादभिनिष्क्रान्तः करेण्वेव महागजः ।। ७.५.४ ॥
Sa taya saha sanyukto raraja rajanicharah
Anjanadabhinishkrantah karenveva mahagajah
5.5
देववत्यां सुकेशस्तु जनयामास राघव ।
। ७.५.५ ॥
Devavatyam sukeshastu janayamasa raghava
5.6
त्रीन् पुत्रान् जनयामास त्रेताग्निसमविग्रहान् ।
माल्यवन्तं सुमालिं च मालिं च बलिनां वरम् ।त्रींस्त्रिनेत्रसमान्पुत्रान्राक्षसान्राक्षसाधिपः ।। ७.५.६ ॥
Trin putran janayamasa tretagnisamavigrahan
Malyavantam sumalim cha malim cha balinam varam, trinstrinetrasamanputranrakshasanrakshasadhipah
5.7
त्रयो लोका इवाव्यग्राः स्थितास्त्रय इवाग्नयः ।
त्रयो मन्त्रा इवात्युग्रास्त्रयो घोरा इवामयाः ।। ७.५.७ ॥
Trayo loka ivavyagrah sthitastraya ivagnayah
Trayo mantra ivatyugrastrayo ghora ivamayah
5.8
त्रयः सुकेशस्य सुतास्त्रेताग्निसमतेजसः ।
विवृद्धिमगमंस्तत्र व्याधयोपेक्षिता इव ।। ७.५.८ ॥
Trayah sukeshasya sutastretagnisamatejasah
Vivriddhimagamanstatra vyadhayopekshita iva
5.9
वरप्राप्तिं पितुस्ते तु ज्ञात्वेश्वरतपोबलात् ।
तपस्तप्तुं गता मेरुं भ्रातरः कृतनिश्चयाः ।। ७.५.९ ॥
Varapraptim pituste tu gyatveshvaratapobalat
Tapastaptum gata merum bhratarah kritanishchayah
5.10
प्रगृह्य नियमान्घोरान्राक्षसा नृपसत्तम ।
विचेरुस्ते तपो घोरं सर्वभूतभयावहम् ।। ७.५.१० ॥
Pragrihya niyamanghoranrakshasa nripasattama
Vicheruste tapo ghoram sarvabhutabhayavaham
5.11
सत्यार्जवशमोपेतैस्तपोभिरतिदुष्करैः ।
सन्तापयन्तस्त्रील्लोँकान्सदेवासुरमानुषान् ।। ७.५.११ ॥
Satyarjavashamopetaistapobhiratidushkaraih
Santapayantastrillonkansadevasuramanushan
5.12
ततो विभुश्चतुर्वक्त्रो विमानवरमास्थितः ।
सुकेशपुत्रानामन्त्र्य वरदो ऽस्मीत्यभाषत ।। ७.५.१२ ॥
Tato vibhushchaturvaktro vimanavaramasthitah
Sukeshaputranamantrya varado smityabhashata
5.13
ब्रह्माणं वरदं ज्ञात्वा सेन्द्रैर्देवगणैर्वृतम् ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे वेपमाना इव द्रुमाः ।। ७.५.१३ ॥
Brahmanam varadam gyatva sendrairdevaganairvritam
Uchuh pranjalayah sarve vepamana iva drumah
5.14
तपसाराधितो देव यदि नो दिशसे वरम् ।
अजेयाः शत्रुहन्तारस्तथैव चिरजीविनः ।। ७.५.१४ ॥
Tapasaradhito deva yadi no dishase varam
Ajeyah shatruhantarastathaiva chirajivinah
5.15
प्रभविष्ण्वो भवामेति परस्परमनुव्रताः ।
। ७.५.१५ ॥
Prabhavishnvo bhavameti parasparamanuvratah
5.16
एवं भविष्यतीत्युक्त्वा सुकेशतनयान्विभुः ।
स ययौ ब्रह्मलोकाय ब्रह्मा ब्राह्मणवत्सलः ।। ७.५.१६ ॥
Evam bhavishyatityuktva sukeshatanayanvibhuh
Sa yayau brahmalokaya brahma brahmanavatsalah
5.17
वरं लब्ध्वा तु ते सर्वे राम रात्रिञ्चरास्तदा ।
सुरासुरान्प्रबाधन्ते वरदानसुनिर्भयाः ।। ७.५.१७ ॥
Varam labdhva tu te sarve rama ratrincharastada
Surasuranprabadhante varadanasunirbhayah
5.18
तैर्वध्यमानास्त्रिदशाः सर्षिसङ्घाः सचारणाः ।
त्रातारं नाधिगच्छन्ति निरयस्था यथा नराः ।। ७.५.१८ ॥
Tairvadhyamanastridashah sarshisanghah sacharanah
Trataram nadhigachchhanti nirayastha yatha narah
5.19
अथ ते विश्वकर्माणं शिल्पिनां वरमव्ययम् ।
ऊचुः समेत्य संहृष्टा राक्षसा रघुसत्तम ।। ७.५.१९ ॥
Atha te vishvakarmanam shilpinam varamavyayam
Uchuh sametya sanhrishta rakshasa raghusattama
5.20
ओजस्तेजोबलवतां महतामात्मतेजसा ।
गृहकर्ता भवानेव देवानां हृदयेप्सितम् ।। ७.५.२० ॥
Ojastejobalavatam mahatamatmatejasa
Grihakarta bhavaneva devanam hridayepsitam
5.21
अस्माकमपि तावत्त्वं गृहं कुरु महामते ।
हिमवन्तमपाश्रित्य मेरुमन्दरमेव वा ।महेश्वरगृहप्रख्यं गृहं नः क्रियतां महत् ।। ७.५.२१ ॥
Asmakamapi tavattvam griham kuru mahamate
Himavantamapashritya merumandarameva va, maheshvaragrihaprakhyam griham nah kriyatam mahat
5.22
विश्वकर्मा ततस्तेषां राक्षसानां महाभुजः ।
निवासं कथयामास शक्रस्येवामरावतीम् ।। ७.५.२२ ॥
Vishvakarma tatastesham rakshasanam mahabhujah
Nivasam kathayamasa shakrasyevamaravatim
5.23
दक्षिणस्योदधेस्तीरे त्रिकूटो नाम पर्वतः ।
सुवेल इति चाप्यन्यो द्वितीयस्तत्र सत्तमाः ।। ७.५.२३ ॥
Dakshinasyodadhestire trikuto nama parvatah
Suvela iti chapyanyo dvitiyastatra sattamah
5.24
शिखरे तस्य शैलस्य मध्यमे ऽम्बुदसन्निभे ।
शकुनैरपि दुष्प्रापे टङ्कच्छिन्नचतुर्दिशि ।। ७.५.२४ ॥
Shikhare tasya shailasya madhyame mbudasannibhe
Shakunairapi dushprape tankachchhinnachaturdishi
5.25
त्रिंशद्योजनक्स्तीर्णा शतयोजनमायता ।
स्वर्णप्राकारसंवीता हेमतोरणसंवृता ।। ७.५.२५ ॥
Trinshadyojanakstirna shatayojanamayata
Svarnaprakarasanvita hematoranasanvrita
5.26
मया लङ्केति नगरी शक्राज्ञप्तेन निर्मिता ।
तस्यां वसत दुर्धर्षा यूयं राक्षसपुङ्गवाः ।। ७.५.२६ ॥
Maya lanketi nagari shakragyaptena nirmita
Tasyam vasata durdharsha yuyam rakshasapungavah
5.27
अमरावतीं समासाद्य सेन्द्रा इव दिवौकसः ।
लङ्कादुर्गं समासाद्य राक्षसैर्बहुभिर्वृताः ।। ७.५.२७ ॥
Amaravatim samasadya sendra iva divaukasah
Lankadurgam samasadya rakshasairbahubhirvritah
5.28
भविष्यथ दुराधर्षाः शत्रूणां शत्रुसूदनाः ।
। ७.५.२८ ॥
Bhavishyatha duradharshah shatrunam shatrusudanah
5.29
विश्वकर्मवचः श्रुत्वा ततस्ते राक्षसोत्तमाः ।
सहस्रानुचरा भूत्वा गत्वा तामवसन्पुरीम् ।। ७.५.२९ ॥
Vishvakarmavachah shrutva tataste rakshasottamah
Sahasranuchara bhutva gatva tamavasanpurim
5.30
दृढप्राकारपरिखां हैमैर्गृहशतैर्वृताम् ।
लङ्कामवाप्य ते हृष्टा न्यवसन्रजनीचराः ।। ७.५.३० ॥
Dridhaprakaraparikham haimairgrihashatairvritam
Lankamavapya te hrishta nyavasanrajanicharah
5.31
एतस्मिन्नेव काले तु यथाकामं च राघव ।
नर्मदा नाम गन्धर्वी बभूव रघुनन्दन ।। ७.५.३१ ॥
Etasminneva kale tu yathakamam cha raghava
Narmada nama gandharvi babhuva raghunandana
5.32
तस्याः कान्यात्रयं ह्यासीत् धीश्रीकिर्तिसमद्युति ।
ज्येष्ठक्रमेण सा तेषां राक्षसानामराक्षसी ।। ७.५.३२ ॥
Tasyah kanyatrayam hyasit dhishrikirtisamadyuti
Jyeshthakramena sa tesham rakshasanamarakshasi
5.33
कन्यास्ताः प्रददौ हृष्टा पूर्णचन्द्रनिभाननाः ।
त्रयाणां राक्षसेन्द्राणां तिस्रो गन्धर्वकन्यकाः ।। ७.५.३३ ॥
Kanyastah pradadau hrishta purnachandranibhananah
Trayanam rakshasendranam tisro gandharvakanyakah
5.34
दत्ता मात्रा महाभागा नक्षत्रे भगदैवते ।
कुतदारास्तु ते राम सुकेशतनयास्तदा ।। ७.५.३४ ॥
Datta matra mahabhaga nakshatre bhagadaivate
Kutadarastu te rama sukeshatanayastada
5.35
चिक्रीडुः सह भार्याभिरप्सरोभिरिवामराः ।
ततो माल्यवतो भार्या सुन्दरी नाम सुन्दरी ।। ७.५.३५ ॥
Chikriduh saha bharyabhirapsarobhirivamarah
Tato malyavato bharya sundari nama sundari
5.36
स तस्यां जनयामास यदपत्यं निबोध तत् ।
वज्रमुष्टिर्विरूपाक्षोदुर्मुखश्चैव राक्षसः ।। ७.५.३६ ॥
Sa tasyam janayamasa yadapatyam nibodha tat
Vajramushtirvirupakshodurmukhashchaiva rakshasah
5.37
सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च मत्तोन्मत्तौ तथैव च ।
अनला चाभवत्कन्या सुन्दर्यां राम सुन्दरी ।। ७.५.३७ ॥
Suptaghno yagyakopashcha mattonmattau tathaiva cha
Anala chabhavatkanya sundaryam rama sundari
5.38
सुमालिनो ऽपि भार्यासीत्पूर्णचद्रनिभानना ।
नाम्ना केतुमती राम प्राणेभ्यो ऽपि गरीयसी ।। ७.५.३८ ॥
Sumalino pi bharyasitpurnachadranibhanana
Namna ketumati rama pranebhyo pi gariyasi
5.39
सुमाली जनयामास यदपत्यं निशाचरः ।
केतुमत्यां महाराज तन्निबोधानुपूर्वशः ।। ७.५.३९ ॥
Sumali janayamasa yadapatyam nishacharah
Ketumatyam maharaja tannibodhanupurvashah
5.40
प्रहस्तो ऽकम्पनश्चैव विकटः कालकार्मुखः ।
धूम्राक्षश्चैव दण्डश्च सुपार्श्वश्च महाबलः ।। ७.५.४० ॥
Prahasto kampanashchaiva vikatah kalakarmukhah
Dhumrakshashchaiva dandashcha suparshvashcha mahabalah
5.41
संह्रादिः प्रघसश्चैव भासकर्णश्च राक्षसः ।
राका पुष्पोत्कटा चैव कैकसी च शुचिस्मिता ॥
Sanhradih praghasashchaiva bhasakarnashcha rakshasah
Raka pushpotkata chaiva kaikasi cha shuchismita
5.42
कुम्भीनसी च इत्येते सुमालेः प्रसवाः स्मृताः ।
। ७.५.४१ ॥
Kumbhinasi cha ityete sumaleh prasavah smritah
5.43
मालेस्तु वसुधा नाम गन्धर्वी रूपशालिनी ।
भार्यासीत्पद्मपत्राक्षी स्वक्षी यक्षीवरोपमा ।। ७.५.४२ ॥
Malestu vasudha nama gandharvi rupashalini
Bharyasitpadmapatrakshi svakshi yakshivaropama
5.44
सुमालेरनुजस्तस्यां जनयामास यत् प्रभो ।
अपत्यं कथ्यमानं तु मया त्वं शृणु राघव ।। ७.५.४३ ॥
Sumaleranujastasyam janayamasa yat prabho
Apatyam kathyamanam tu maya tvam shrinu raghava
5.45
अनिलश्चानलश्चैव हरः सम्पातिरेव च ।
एते विभीषणामात्या मालेयास्तु निशाचरः ।। ७.५.४४ ॥
Anilashchanalashchaiva harah sampatireva cha
Ete vibhishanamatya maleyastu nishacharah
5.46
ततस्तु ते राक्षसपुङ्गवास्त्रयो निशाचरैः पुत्रशतैश्च संवृताः ।
सुरान्सहेन्द्रानृषिनागयक्षान्बबाधिरे तान्बहुवीर्यदर्पिताः ।। ७.५.४५ ॥
Tatastu te rakshasapungavastrayo nishacharaih putrashataishcha sanvritah
Suransahendranrishinagayakshanbabadhire tanbahuviryadarpitah
5.47
जगद्भ्रमन्तो ऽनिलवद्दुरासदा रणेषु मृत्युप्रतिमानतेजसः ।
वरप्रदानादतिगर्विता भृशं क्रतुक्रियाणां प्रशमङ्कराः सदा ।। ७.५.४६ ।।
Jagadbhramanto nilavaddurasada raneshu mrityupratimanatejasah
Varapradanadatigarvita bhrisham kratukriyanam prashamankarah sada