UtshovSarga 4
4.1
श्रुत्वागस्त्येरितं वाक्यं रामो विस्मयमागतः ।
कथमासीत्तु लङ्कायां सम्भवो रक्षसां पुरा ।। ७.४.१ ॥
Shrutvagastyeritam vakyam ramo vismayamagatah
Kathamasittu lankayam sambhavo rakshasam pura
4.2
ततः शिरः कम्पयित्वा त्रेताग्निसमविग्रहम् ।
तमगस्त्यं मुहुर्दृष्ट्वा स्मयमानो ऽभ्यभाषत ।। ७.४.२ ॥
Tatah shirah kampayitva tretagnisamavigraham
Tamagastyam muhurdrishtva smayamano bhyabhashata
4.3
भगवन्पूर्वमप्येषा लङ्कासीत्पिशिताशिनाम् ।
श्रुत्वेदं भगवद्वाक्यं जातो मे विस्मयः परः ।। ७.४.३ ॥
Bhagavanpurvamapyesha lankasitpishitashinam
Shrutvedam bhagavadvakyam jato me vismayah parah
4.4
पुलस्त्यवंशादुद्भूता राक्षसा इति नः श्रुतम् ।
इदानीमन्यतश्चापि सम्भवः कीर्तितस्त्वया ।। ७.४.४ ॥
Pulastyavanshadudbhuta rakshasa iti nah shrutam
Idanimanyatashchapi sambhavah kirtitastvaya
4.5
रावणात्कुम्भकर्णाच्च प्रहस्ताद्विकटादपि ।
रावणस्य च पुत्रेभ्यः किं नु ते बलवत्तराः ।। ७.४.५ ॥
Ravanatkumbhakarnachcha prahastadvikatadapi
Ravanasya cha putrebhyah kim nu te balavattarah
4.6
क एषां पूर्वको ब्रह्मन्किन्नामा च बलोत्कटः ।
अपराधं च कं प्राप्य विष्णुना द्राविताः कथम् ।। ७.४.६ ॥
Ka esham purvako brahmankinnama cha balotkatah
Aparadham cha kam prapya vishnuna dravitah katham
4.7
एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ ।
कुतूहलमिदं मह्यं नुद भानुर्यथा तमः ।। ७.४.७ ॥
Etadvistaratah sarvam kathayasva mamanagha
Kutuhalamidam mahyam nuda bhanuryatha tamah
4.8
राघवस्य वचः श्रुत्वा संस्कारालङ्कृतं शुभम् ।
ईषद्विस्मयमानस्तमगस्त्यः प्राह राघवम् ।। ७.४.८ ॥
Raghavasya vachah shrutva sanskaralankritam shubham
Ishadvismayamanastamagastyah praha raghavam
4.9
प्रजापतिः पुरा सृष्ट्वा ह्यपः सलिलसम्भवः ।
तासां गोपायने सत्त्वानसृजत्पद्मसम्भवः ।। ७.४.९ ॥
Prajapatih pura srishtva hyapah salilasambhavah
Tasam gopayane sattvanasrijatpadmasambhavah
4.10
ते सत्त्वाः सत्त्वकर्तारं विनीतवदुपस्थिताः ।
किं कुर्म इति भाषन्तः क्षुत्पिपासाभयार्दिताः ।। ७.४.१० ॥
Te sattvah sattvakartaram vinitavadupasthitah
Kim kurma iti bhashantah kshutpipasabhayarditah
4.11
प्रजापतिस्तु तान्याह सत्वानि प्रहसन्निव ।
आभाष्य वाचा यत्नेन रक्षध्वमिति मानदः ।। ७.४.११ ॥
Prajapatistu tanyaha satvani prahasanniva
Abhashya vacha yatnena rakshadhvamiti manadah
4.12
रक्षामेति च तत्रान्ये जक्षाम इति चापरे ।
भुक्षिताभुक्षितैरुक्तस्ततस्तानाह भूतकृत् ।। ७.४.१२ ॥
Rakshameti cha tatranye jakshama iti chapare
Bhukshitabhukshitairuktastatastanaha bhutakrit
4.13
रक्षामेति च यैरुक्तं राक्षसास्ते भवन्तु वः ।
जक्षाम इति यैरुक्तं यक्षा एव भवन्तु वः ।। ७.४.१३ ॥
Rakshameti cha yairuktam rakshasaste bhavantu vah
Jakshama iti yairuktam yaksha eva bhavantu vah
4.14
तत्र हेतिः प्रहेतिश्च भ्रातरौ राक्षसाधिपौ ।
मधुकैटभसङ्काशौ बभूवतुररिन्दमौ ।। ७.४.१४ ॥
Tatra hetih prahetishcha bhratarau rakshasadhipau
Madhukaitabhasankashau babhuvaturarindamau
4.15
प्रहेतिर्धार्मिकस्तत्र तपोवनगतस्तदा ।
हेतिर्दारक्रियार्थे तु परं यत्नमथाकरोत् ।। ७.४.१५ ॥
Prahetirdharmikastatra tapovanagatastada
Hetirdarakriyarthe tu param yatnamathakarot
4.16
स कालभगिनीं कन्यां भयां नाम भयावहाम् ।
उदावहदमेयात्मा स्वयमेव महामतिः ।। ७.४.१६ ॥
Sa kalabhaginim kanyam bhayam nama bhayavaham
Udavahadameyatma svayameva mahamatih
4.17
स तस्यां जनयामास हेती राक्षसपुङ्गवः ।
पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठो विद्युत्केश इति श्रुतम् ।। ७.४.१७ ॥
Sa tasyam janayamasa heti rakshasapungavah
Putram putravatam shreshtho vidyutkesha iti shrutam
4.18
विद्युत्केशो हेतिपुत्रः स दीप्तार्कसमप्रभः ।
व्यवर्धत महातेजास्तोयमध्य इवाम्बुदः ।। ७.४.१८ ॥
Vidyutkesho hetiputrah sa diptarkasamaprabhah
Vyavardhata mahatejastoyamadhya ivambudah
4.19
स यदा यौवनं भद्रमनुप्राप्तो निशाचरः ।
ततो दारक्रियां तस्य कर्तुं व्यवसितः पिता ।। ७.४.१९ ॥
Sa yada yauvanam bhadramanuprapto nishacharah
Tato darakriyam tasya kartum vyavasitah pita
4.20
सन्ध्यायास्तनयां सो ऽथ सन्ध्यातुल्यां प्रभावतः ।
वरयामास पुत्रार्थं हेती राक्षसपुङ्गवः ।। ७.४.२० ॥
Sandhyayastanayam so tha sandhyatulyam prabhavatah
Varayamasa putrartham heti rakshasapungavah
4.21
अवश्यमेव दातव्या परस्मै सेति सन्ध्यया ।
चिन्तयित्वा सुता दत्ता विद्युत्केशाय राघव ।। ७.४.२१ ॥
Avashyameva datavya parasmai seti sandhyaya
Chintayitva suta datta vidyutkeshaya raghava
4.22
सन्ध्यायास्तनयां लब्ध्वा विद्युत्केशो निशाचरः ।
रमते स्म तया सार्धं पौलोम्या मघवानिव ।। ७.४.२२ ॥
Sandhyayastanayam labdhva vidyutkesho nishacharah
Ramate sma taya sardham paulomya maghavaniva
4.23
केनचित्त्वथ कालेन राम सालकटङ्कटा ।
विद्युत्केशाद्गर्भमाप घनराजिरिवार्णवात् ।। ७.४.२३ ॥
Kenachittvatha kalena rama salakatankata
Vidyutkeshadgarbhamapa ghanarajirivarnavat
4.24
ततः सा राक्षसी गर्भं घनगर्भसमप्रभम् ।
प्रसूता मन्दरं गत्वा गङ्गा गर्भमिवाग्निजम् ।। ७.४.२४ ॥
Tatah sa rakshasi garbham ghanagarbhasamaprabham
Prasuta mandaram gatva ganga garbhamivagnijam
4.25
समुत्सृज्य तु सा गर्भं विद्युत्केशरतार्थिनी ।
रेमे तु सार्धं पतिना विस्मृत्य सुतमात्मजम् ।। ७.४.२५ ॥
Samutsrijya tu sa garbham vidyutkesharatarthini
Reme tu sardham patina vismritya sutamatmajam
4.26
उत्सृष्टस्तु तदा गर्भो घनशब्दसमस्वनः ।
तयोत्सृष्टः स तु शिशुः शरदर्कसमद्युतिः ।निधायास्ये स्वयं मुष्टिं रुरोद शनकैस्तदा ।। ७.४.२६ ॥
Utsrishtastu tada garbho ghanashabdasamasvanah
Tayotsrishtah sa tu shishuh sharadarkasamadyutih, nidhayasye svayam mushtim ruroda shanakaistada
4.27
ततो वृषभमास्थाय पार्वत्या सहितः शिवः ।
वायुमार्गेण गच्छन्वै शुश्राव रुदितस्वनम् ।। ७.४.२७ ॥
Tato vrishabhamasthaya parvatya sahitah shivah
Vayumargena gachchhanvai shushrava ruditasvanam
4.28
अपश्यदुमया सार्धं रुदन्तं राक्षसात्मजम् ।
कारुण्यभावात्पार्वत्या भवस्त्रिपुरसूदनः ।। ७.४.२८ ॥
Apashyadumaya sardham rudantam rakshasatmajam
Karunyabhavatparvatya bhavastripurasudanah
4.29
तं राक्षसात्मजं चक्रे मातुरेव वयःसमम् ।
अमरं चैव तं कृत्वा महादेवो ऽक्षरो ऽव्ययः ।। ७.४.२९ ॥
Tam rakshasatmajam chakre matureva vayahsamam
Amaram chaiva tam kritva mahadevo ksharo vyayah
4.30
पुरमाकाशगं प्रादात्पार्वत्याः प्रियकाम्यया ।
उमयापि वरो दत्तो राक्षसानां नृपात्मज ।। ७.४.३० ॥
Puramakashagam pradatparvatyah priyakamyaya
Umayapi varo datto rakshasanam nripatmaja
4.31
सद्योपलब्धिर्गर्भस्य प्रसूतिः सद्य एव च ।
सद्य एव वयःप्राप्तिर्मातुरेव वयस्समम् ।। ७.४.३१ ॥
Sadyopalabdhirgarbhasya prasutih sadya eva cha
Sadya eva vayahpraptirmatureva vayassamam
4.32
ततः सुकेशो वरदानगर्वितः श्रियं प्रभोः प्राप्य हरस्य पार्श्वतः ।
चचार सर्वत्र महान्महामतिः खगं पुरं प्राप्य पुरन्दरो यथा ।। ७.४.३२ ।।
Tatah sukesho varadanagarvitah shriyam prabhoh prapya harasya parshvatah
Chachara sarvatra mahanmahamatih khagam puram prapya purandaro yatha