UtshovSarga 3
3.1
अथ पुत्रः पुलस्त्यस्य विश्रवा मुनिपुङ्गवः ।
अचिरेणैव कालेन पितेव तपसि स्थितः ।। ७.३.१ ॥
Atha putrah pulastyasya vishrava munipungavah
Achirenaiva kalena piteva tapasi sthitah
3.2
सत्यवाञ्छीलवाञ्छान्तः स्वाध्यायनिरतः शुचिः ।
सर्वभोगेष्वसंसक्तो नित्यं धर्मपरायणः ।। ७.३.२ ॥
Satyavanchhilavanchhantah svadhyayaniratah shuchih
Sarvabhogeshvasansakto nityam dharmaparayanah
3.3
ज्ञात्वा तस्य तु तद्वृत्तं भरद्वाजो महामुनिः ।
ददौ विश्रवसे भार्यां स्वसुतां देववर्णिनीम् ।। ७.३.३ ॥
Gyatva tasya tu tadvrittam bharadvajo mahamunih
Dadau vishravase bharyam svasutam devavarninim
3.4
प्रतिगृह्य तु धर्मेण भरद्वाजसुतां तदा ।
प्रजान्वेक्षिकया बुद्ध्या श्रेयो ह्यस्य विचिन्तयन् ।। ७.३.४ ॥
Pratigrihya tu dharmena bharadvajasutam tada
Prajanvekshikaya buddhya shreyo hyasya vichintayan
3.5
मुदा परमया युक्तो विश्रवा मुनिपुङ्गवः ।
स तस्यां वीर्यसम्पन्नमपत्यं परमाद्भुतम् ।। ७.३.५ ॥
Muda paramaya yukto vishrava munipungavah
Sa tasyam viryasampannamapatyam paramadbhutam
3.6
जनयामास धर्मज्ञः सर्वैर्ब्रह्मगुणैर्युतम् ।
तस्मिञ्जाते तु संहृष्टः सम्बभूव पितामहः ।। ७.३.६ ॥
Janayamasa dharmagyah sarvairbrahmagunairyutam
Tasminjate tu sanhrishtah sambabhuva pitamahah
3.7
दृष्ट्वा श्रेयस्करीं बुद्धिं धनाध्यक्षो भविष्यति ।
नाम तस्याकरोत्प्रीतः सार्धं देवर्षिभिस्तदा ।। ७.३.७ ॥
Drishtva shreyaskarim buddhim dhanadhyaksho bhavishyati
Nama tasyakarotpritah sardham devarshibhistada
3.8
यस्माद्विश्रवसो ऽपत्यं सादृश्याद्विश्रवा इव ।
तस्माद्वैश्रवणो नाम भविष्यत्वेष विश्रुतः ।। ७.३.८ ॥
Yasmadvishravaso patyam sadrishyadvishrava iva
Tasmadvaishravano nama bhavishyatvesha vishrutah
3.9
स तु वैश्रवणस्तत्र तपोवनगतस्तदा ।
अवर्धताहुतिहुतो महातेजा यथानलः ।। ७.३.९ ॥
Sa tu vaishravanastatra tapovanagatastada
Avardhatahutihuto mahateja yathanalah
3.10
तस्याश्रमपदस्थस्य बुद्धिर्जज्ञे महात्मनः ।
चरिष्ये परमं धर्मं धर्मो हि परमा गतिः ।। ७.३.१० ॥
Tasyashramapadasthasya buddhirjagye mahatmanah
Charishye paramam dharmam dharmo hi parama gatih
3.11
स तु वर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने ।
यन्त्रितो नियमैरुग्रैश्चकार सुमहत्तपः ।। ७.३.११ ॥
Sa tu varshasahasrani tapastaptva mahavane
Yantrito niyamairugraishchakara sumahattapah
3.12
पूर्णे वर्षसहस्रान्ते तं तं विधिमकल्पयत् ।
जलाशी मारुताहारो निराहारस्तथैव च ।। ७.३.१२ ॥
Purne varshasahasrante tam tam vidhimakalpayat
Jalashi marutaharo niraharastathaiva cha
3.13
एवं वर्षसहस्राणि जग्मुस्तान्येकवर्षवत् ।
अथ प्रीतो महातेजाः सेन्द्रैः सुरगणैः सह ।। ७.३.१३ ॥
Evam varshasahasrani jagmustanyekavarshavat
Atha prito mahatejah sendraih suraganaih saha
3.14
गत्वा तस्याश्रमपदं ब्रह्मेदं वाक्यमब्रवीत् ।
परितुष्टो ऽस्मि ते वत्स कर्मणानेन सुव्रत ।वरं वृणीष्व भद्रं ते वरार्हस्त्वं महामते ।। ७.३.१४ ॥
Gatva tasyashramapadam brahmedam vakyamabravit
Paritushto smi te vatsa karmananena suvrata, varam vrinishva bhadram te vararhastvam mahamate
3.15
अथाब्रवीद्वैश्रवणः पितामहमुपस्थितम् ।
भगवँल्लोकपालत्वमिच्छेयं वित्तरक्षणम् ।। ७.३.१५ ॥
Athabravidvaishravanah pitamahamupasthitam
Bhagavanllokapalatvamichchheyam vittarakshanam
3.16
अथाब्रवीद्वैश्रवणं परितुष्टेन चेतसा ।
ब्रह्मा सुरगणैः सार्धं बाढमित्येव हृष्टवत् ।। ७.३.१६ ॥
Athabravidvaishravanam paritushtena chetasa
Brahma suraganaih sardham badhamityeva hrishtavat
3.17
अहं वै लोकपालानां चतुर्थं स्रष्टुमुद्यतः ।
। ७.३.१७ ॥
Aham vai lokapalanam chaturtham srashtumudyatah
3.18
यमेन्द्रवरुणानां च पदं यत्तव चेप्सितम् ।
तद्गच्छ त्वं हि धर्मज्ञ निधीशत्वमवाप्नुहि ।शक्राम्बुपयमानां च चतुर्थस्त्वं भविष्यसि ।। ७.३.१८ ॥
Yamendravarunanam cha padam yattava chepsitam
Tadgachchha tvam hi dharmagya nidhishatvamavapnuhi, shakrambupayamanam cha chaturthastvam bhavishyasi
3.19
एतच्च पुष्पकं नाम विमानं सूर्यसन्निभम् ।
प्रतिगृह्णीष्व यानार्थं त्रिदशैः समतां व्रज ।। ७.३.१९ ॥
Etachcha pushpakam nama vimanam suryasannibham
Pratigrihnishva yanartham tridashaih samatam vraja
3.20
स्वस्ति ते ऽस्तु गमिष्यामः सर्व एव यथागतम् ।
कृतकृत्या वयं तात दत्त्वा तव वरद्वयम् ।। ७.३.२० ॥
Svasti te stu gamishyamah sarva eva yathagatam
Kritakritya vayam tata dattva tava varadvayam
3.21
इत्युक्त्वा स गतो ब्रह्मा स्वस्थानं त्रिदशैः सह ।
। ७.३.२१ ॥
Ityuktva sa gato brahma svasthanam tridashaih saha
3.22
गतेषु ब्रह्मपूर्वेषु देवेष्वथ नभस्थलम् ।
वने स पितरं प्राह प्राञ्जलिः प्रयतात्मवान् ।निवासनं न मे देवो विदधे स प्रजापतिः ।। ७.३.२२ ॥
Gateshu brahmapurveshu deveshvatha nabhasthalam
Vane sa pitaram praha pranjalih prayatatmavan, nivasanam na me devo vidadhe sa prajapatih
3.23
भगवँल्लब्धवानस्मि वरमिष्टं पितामहात् ।
तं पश्य भगवन्कञ्चिन्निवासं साधु मे प्रभो ।। ७.३.२३ ॥
Bhagavanllabdhavanasmi varamishtam pitamahat
Tam pashya bhagavankanchinnivasam sadhu me prabho
3.24
न च पीडा भवेद्यत्र प्राणिनो यस्य कस्यचित् ।
एवमुक्तस्तु पुत्रेण विश्रवा मुनिपुङ्गवः ।। ७.३.२४ ॥
Na cha pida bhavedyatra pranino yasya kasyachit
Evamuktastu putrena vishrava munipungavah
3.25
वचनं प्राह धर्मज्ञः श्रूयतामिति सत्तमः ।
दक्षिणस्योदधेस्तीरे त्रिकूटो नाम पर्वतः ।। ७.३.२५ ॥
Vachanam praha dharmagyah shruyatamiti sattamah
Dakshinasyodadhestire trikuto nama parvatah
3.26
तस्याग्रे तु विशाला सा महेन्द्रस्य पुरी यथा ।
लङ्का नाम पुरी रम्या निर्मिता विश्वकर्मणा ।। ७.३.२६ ॥
Tasyagre tu vishala sa mahendrasya puri yatha
Lanka nama puri ramya nirmita vishvakarmana
3.27
राक्षसानां निवासार्थं यथेन्द्रस्यामरावती ।
तत्र त्वं वस भद्रं ते लङ्कायां नात्र संशयः ।। ७.३.२७ ॥
Rakshasanam nivasartham yathendrasyamaravati
Tatra tvam vasa bhadram te lankayam natra sanshayah
3.28
हेमप्राकारपरिघा यन्त्रशस्त्रसमावृता ।
रमणीया पुरी सा हि रुक्मवैडूर्यतोरणा ।। ७.३.२८ ॥
Hemaprakaraparigha yantrashastrasamavrita
Ramaniya puri sa hi rukmavaiduryatorana
3.29
राक्षसैः सा परित्यक्ता पुरा विष्णुभयार्दितैः ।
शून्या रक्षोगणैः सर्वै रसातलतलं गतैः ।। ७.३.२९ ॥
Rakshasaih sa parityakta pura vishnubhayarditaih
Shunya rakshoganaih sarvai rasatalatalam gataih
3.30
शून्या सम्प्रति लङ्का सा प्रभुस्तस्या न विद्यते ।
स त्वं तत्र निवासाय गच्छ पुत्र यथासुखम् ।। ७.३.३० ॥
Shunya samprati lanka sa prabhustasya na vidyate
Sa tvam tatra nivasaya gachchha putra yathasukham
3.31
निर्दोषस्तत्र ते वासो न बाधास्तत्र कस्यचित् ।
एतच्छुत्वा स धर्मात्मा धर्मिष्ठं वचनं पितुः ।। ७.३.३१ ॥
Nirdoshastatra te vaso na badhastatra kasyachit
Etachchhutva sa dharmatma dharmishtham vachanam pituh
3.32
निवासयामास तदा लङ्कां पर्वतमूर्धनि ।
नैर्ऋतानां सहस्रैस्तु हृष्टैः प्रमुदुतैः सह ।। ७.३.३२ ॥
Nivasayamasa tada lankam parvatamurdhani
Nairritanam sahasraistu hrishtaih pramudutaih saha
3.33
अचिरेणैव कालेन सम्पूर्णा तस्य शासनात् ।
। ७.३.३३ ॥
Achirenaiva kalena sampurna tasya shasanat
3.34
स तु तत्रावसत्प्रीतो धर्मात्मा नैर्ऋतर्षभः ।
समुद्रपरिघायां तु लङ्कायां विश्रवात्मजः ।। ७.३.३४ ॥
Sa tu tatravasatprito dharmatma nairritarshabhah
Samudraparighayam tu lankayam vishravatmajah
3.35
काले काले तु धर्मात्मा पुष्पकेण धनेश्वरः ।
अभ्यागच्छद्विनीतात्मा पितरं मातरं च हि ।। ७.३.३५ ॥
Kale kale tu dharmatma pushpakena dhaneshvarah
Abhyagachchhadvinitatma pitaram mataram cha hi
3.36
स देवगन्धर्वगणैरभिष्टुतस्तथाप्सरोनृत्यविभूषितालयः ।
गभस्तिभिः सूर्य इवावभासयन्पितुः समीपं प्रययौ स वित्तपः ।। ७.३.३६ ।।
Sa devagandharvaganairabhishtutastathapsaronrityavibhushitalayah
Gabhastibhih surya ivavabhasayanpituh samipam prayayau sa vittapah