UtshovSarga 46
46.1
ततो रजन्यां व्युष्टायां लक्ष्मणो दीनचेतनः ।
सुमन्त्रमब्रवीद्वाक्यं मुखेन परिशुष्यता ।। ७.४६.१ ॥
Tato rajanyam vyushtayam lakshmano dinachetanah
Sumantramabravidvakyam mukhena parishushyata
46.2
सारथे तुरगाञ्छीघ्रं योजयस्व रथोत्तमे ।
स्वास्तीर्णं राजभवनात्सीतायाश्चासनं कुरु ।। ७.४६.२ ॥
Sarathe turaganchhighram yojayasva rathottame
Svastirnam rajabhavanatsitayashchasanam kuru
46.3
सीता हि राजवचनादाश्रमं पुण्यकर्मणाम् ।
मया नेया महर्षीणां श्रीघ्रमानीयतां रथः ।। ७.४६.३ ॥
Sita hi rajavachanadashramam punyakarmanam
Maya neya maharshinam shrighramaniyatam rathah
46.4
सुमन्त्रस्तु तथेत्युक्त्वा युक्तं परमवाजिभिः ।
रथं सुरुचिरप्रख्यं स्वास्तीर्णं सुखशय्यया ।। ७.४६.४ ॥
Sumantrastu tathetyuktva yuktam paramavajibhih
Ratham suruchiraprakhyam svastirnam sukhashayyaya
46.5
आनीयोवाच सौमित्रिं मित्राणां मानवर्धनम् ।
रथो ऽयं समनुप्राप्तो यत्कार्यं क्रियतां प्रभो ।। ७.४६.५ ॥
Aniyovacha saumitrim mitranam manavardhanam
Ratho yam samanuprapto yatkaryam kriyatam prabho
46.6
एवमुक्तः सुमन्त्रेण राजवेश्मनि लक्ष्मणः ।
प्रविश्य सीतामासाद्य व्याजहार नरर्षभः ।। ७.४६.६ ॥
Evamuktah sumantrena rajaveshmani lakshmanah
Pravishya sitamasadya vyajahara nararshabhah
46.7
त्वया किलैष नृपतिर्वरं वै याचितः प्रभुः ।
नृपेण च प्रतिज्ञातमाज्ञप्तश्चाश्रमं प्रति ।। ७.४६.७ ॥
Tvaya kilaisha nripatirvaram vai yachitah prabhuh
Nripena cha pratigyatamagyaptashchashramam prati
46.8
गङ्गीतीरे मया देवि ऋषीणामाश्रमाञ्छुभान् ।
शीघ्रं गत्वा तु वैदेहि शासनात्पार्थिवस्य नः ।अरण्ये मुनिभिर्जुष्टे अपनेया भविष्यसि ।। ७.४६.८ ॥
Gangitire maya devi rishinamashramanchhubhan
Shighram gatva tu vaidehi shasanatparthivasya nah, aranye munibhirjushte apaneya bhavishyasi
46.9
एवमुक्ता तु वैदेही लक्ष्मणेन महात्मना ।
प्रहर्षमतुलं लेभे गमनं चाप्यरोचयत् ।। ७.४६.९ ॥
Evamukta tu vaidehi lakshmanena mahatmana
Praharshamatulam lebhe gamanam chapyarochayat
46.10
वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च ।
गृहीत्वा तानि वैदेही गमनायोपचक्रमे ।। ७.४६.१० ॥
Vasansi cha maharhani ratnani vividhani cha
Grihitva tani vaidehi gamanayopachakrame
46.11
इमानि मुनिपत्नीनां दास्याम्याभरणान्हम् ।
वस्त्राणि च महार्हाणि धनानि विविधानि च ।। ७.४६.११ ॥
Imani munipatninam dasyamyabharananham
Vastrani cha maharhani dhanani vividhani cha
46.12
सौमित्रिस्तु तथेत्युक्त्वा रथमारोप्य मैथिलीम् ।
प्रययौ शीघ्रतुरगै रामस्याज्ञामनुस्मरन् ।। ७.४६.१२ ॥
Saumitristu tathetyuktva rathamaropya maithilim
Prayayau shighraturagai ramasyagyamanusmaran
46.13
अब्रवीच्च तदा सीता लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम् ।
अशुभानि बहून्येव पश्यामि रघुनन्दन ।। ७.४६.१३ ॥
Abravichcha tada sita lakshmanam lakshmivardhanam
Ashubhani bahunyeva pashyami raghunandana
46.14
नयनं मे स्फुरत्यद्य गात्रोत्कम्पश्च जायते ।
हृदयं चैव सौमित्रे अस्वस्थमिव लक्षये ।। ७.४६.१४ ॥
Nayanam me sphuratyadya gatrotkampashcha jayate
Hridayam chaiva saumitre asvasthamiva lakshaye
46.15
औत्सुक्यं परमं चापि अधृतिश्च परा मम ।
शून्यामेव च पश्यामि पृथिवीं पृथुलोचन ।। ७.४६.१५ ॥
Autsukyam paramam chapi adhritishcha para mama
Shunyameva cha pashyami prithivim prithulochana
46.16
अपि स्वस्ति भवेत्तस्य भ्रातुस्ते भ्रातृवत्सल ।
श्वश्रूणां चैव मे वीर सर्वासामविशेषतः ।। ७.४६.१६ ॥
Api svasti bhavettasya bhratuste bhratrivatsala
Shvashrunam chaiva me vira sarvasamavisheshatah
46.17
पुरे जनपदे चैव कुशलं प्राणिनामपि ।
इत्यञ्जलिकृता सीता देवता अभ्ययाचत ।। ७.४६.१७ ॥
Pure janapade chaiva kushalam praninamapi
Ityanjalikrita sita devata abhyayachata
46.18
लक्ष्मणो ऽर्थं ततः श्रुत्वा शिरसा वन्द्य मैथिलीम् ।
शिवमित्यब्रवीद्धृष्टो हृदयेन विशुष्यता ।। ७.४६.१८ ॥
Lakshmano rtham tatah shrutva shirasa vandya maithilim
Shivamityabraviddhrishto hridayena vishushyata
46.19
ततो वासमुपागम्य गोमतीतीर आश्रमे ।
प्रभाते पुनरुत्थाय सौमित्रिः सूतमब्रवीत् ।। ७.४६.१९ ॥
Tato vasamupagamya gomatitira ashrame
Prabhate punarutthaya saumitrih sutamabravit
46.20
योजयस्व रथं शीघ्रमद्य भागीरथीजलम् ।
शिरसा धारयिष्यामि त्र्यम्बकः पर्वते यथा ।। ७.४६.२० ॥
Yojayasva ratham shighramadya bhagirathijalam
Shirasa dharayishyami tryambakah parvate yatha
46.21
सो ऽश्वान् रज्वाथ चतुरो रथे युङ्क्त्वा मनोजवान् ।
आरोहस्वेति वैदेहीं सूतः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।। ७.४६.२१ ॥
So shvan rajvatha chaturo rathe yunktva manojavan
Arohasveti vaidehim sutah pranjalirabravit
46.22
सा तु सूतस्य वचनादारुरोह रथोत्तमम् ।
सीता सौमित्रिणा सार्धं सुमन्त्रेण च धीमता ।। ७.४६.२२ ॥
Sa tu sutasya vachanadaruroha rathottamam
Sita saumitrina sardham sumantrena cha dhimata
46.23
आससाद विशालाक्षी गङ्गां पापविनाशिनीम् ।
अथार्धदिवसं गत्वा भागीरथ्या जलाशयम् ।। ७.४६.२३ ॥
Asasada vishalakshi gangam papavinashinim
Athardhadivasam gatva bhagirathya jalashayam
46.24
निरीक्ष्य लक्ष्मणो दीनः प्ररुरोद महास्वनः ।
। ७.४६.२४ ॥
Nirikshya lakshmano dinah praruroda mahasvanah
46.25
सीता तु परमायत्ता दृष्ट्वा लक्ष्मणमातुरम् ।
उवाच वाक्यं धर्मज्ञा किमिदं रुद्यते त्वया ।। ७.४६.२५ ॥
Sita tu paramayatta drishtva lakshmanamaturam
Uvacha vakyam dharmagya kimidam rudyate tvaya
46.26
जाह्नवीतीरमासाद्य चिराभिलषितं मम ।
हर्षकाले किमर्थं मां विषादयसि लक्ष्मण ।। ७.४६.२६ ॥
Jahnavitiramasadya chirabhilashitam mama
Harshakale kimartham mam vishadayasi lakshmana
46.27
नित्यं त्वं रामपार्श्वेषु वर्तसे पुरुषर्षभ ।
कच्चिद्विनाकृतस्तेन द्विरात्रं शोकमागतः ।। ७.४६.२७ ॥
Nityam tvam ramaparshveshu vartase purusharshabha
Kachchidvinakritastena dviratram shokamagatah
46.28
ममापि दयितो रामो जीवितादपि लक्ष्मण ।
न चाहमेवं शोचामि मैवं त्वं बालिशो भव ।। ७.४६.२८ ॥
Mamapi dayito ramo jivitadapi lakshmana
Na chahamevam shochami maivam tvam balisho bhava
46.29
तारयस्व च मां गङ्गां दर्शयस्व च तापसान् ।
ततो मुनिभ्यो दास्यामि वांसास्याभरणानि च ।। ७.४६.२९ ॥
Tarayasva cha mam gangam darshayasva cha tapasan
Tato munibhyo dasyami vansasyabharanani cha
46.30
ततः कृत्वा महर्षीणां यथार्हमभिवादनम् ।
तत्र चैकां निशामुष्य यास्यामस्तां पुरीं पुनः ।। ७.४६.३० ॥
Tatah kritva maharshinam yatharhamabhivadanam
Tatra chaikam nishamushya yasyamastam purim punah
46.31
ममापि पद्मपत्राक्षं सिंहोरस्कं कृशोदरम् ।
त्वरते हि मनो द्रष्टुं रामं रमयतां वरम् ।। ७.४६.३१ ॥
Mamapi padmapatraksham sinhoraskam krishodaram
Tvarate hi mano drashtum ramam ramayatam varam
46.32
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा प्रमृज्य नयने शुभे ।
नाविकानाह्वयामास लक्ष्मणः परवीरहा ।। ७.४६.३२ ॥
Tasyastadvachanam shrutva pramrijya nayane shubhe
Navikanahvayamasa lakshmanah paraviraha
46.33
इयं च सज्जा नौश्चेति दाशाः प्राञ्जलयो ऽब्रुवन् ।
। ७.४६.३३ ॥
Iyam cha sajja naushcheti dashah pranjalayo bruvan
46.34
तितीर्षुर्लक्ष्मणो गङ्गां शुभां नावमुपारुहत् ।
गङ्गां सन्तारयामास लक्ष्मणस्तां समाहितः ।। ७.४६.३४ ।।
Titirshurlakshmano gangam shubham navamuparuhat
Gangam santarayamasa lakshmanastam samahitah