UtshovSarga 45
45.1
तेषां समुपविष्टानां सर्वेषां दीनचेतसाम् ।
उवाच वाक्यं काकुत्स्थो मुखेन परिशुष्यता ।। ७.४५.१ ॥
Tesham samupavishtanam sarvesham dinachetasam
Uvacha vakyam kakutstho mukhena parishushyata
45.2
सर्वे शृणुत भद्रं वो मा कुरुध्वं मनो ऽन्यथा ।
पौराणां मम सीतायां यादृशी वर्तते कथा ।। ७.४५.२ ॥
Sarve shrinuta bhadram vo ma kurudhvam mano nyatha
Pauranam mama sitayam yadrishi vartate katha
45.3
पौरापवादः सुमहांस्तथा जनपदस्य च ।
वर्तते मयि बीभत्सा सा मे मर्माणि कृन्तति ।। ७.४५.३ ॥
Paurapavadah sumahanstatha janapadasya cha
Vartate mayi bibhatsa sa me marmani krintati
45.4
अहं किल कुले जात इक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।
सीता ऽपि सत्कुले जाता जनकानां महात्मनाम् ।। ७.४५.४ ॥
Aham kila kule jata ikshvakunam mahatmanam
Sita pi satkule jata janakanam mahatmanam
45.5
जानासि त्वं यथा सौम्य दण्डके विजने वने ।
रावणेन हृता सीता स च विध्वंसितो मया ।। ७.४५.५ ॥
Janasi tvam yatha saumya dandake vijane vane
Ravanena hrita sita sa cha vidhvansito maya
45.6
तत्र मे बुद्धिरुत्पन्ना जनकस्य सुतां प्रति ।
अत्रोषितामिमां सीतामानयेयं कथं पुरीम् ।। ७.४५.६ ॥
Tatra me buddhirutpanna janakasya sutam prati
Atroshitamimam sitamanayeyam katham purim
45.7
प्रत्ययार्थं ततः सीता विवेश ज्वलनं तदा ।
प्रत्यक्षं तव सौमित्रे देवानां हव्यवाहनः ।अपापां मैथिलीमाह वायुश्चाकाशगोचरः ।। ७.४५.७ ॥
Pratyayartham tatah sita vivesha jvalanam tada
Pratyaksham tava saumitre devanam havyavahanah, apapam maithilimaha vayushchakashagocharah
45.8
चन्द्रादित्यौ च शंसेते सुराणां सन्निधौ पुरा ।
ऋषीणां चैव सर्वेषामपापां जनकात्मजाम् ।। ७.४५.८ ॥
Chandradityau cha shansete suranam sannidhau pura
Rishinam chaiva sarveshamapapam janakatmajam
45.9
एवं शुद्धसमाचारा देवगन्धर्वसन्निधौ ।
लङ्काद्वीपे महेन्द्रेण मम हस्ते निवेशिता ।। ७.४५.९ ॥
Evam shuddhasamachara devagandharvasannidhau
Lankadvipe mahendrena mama haste niveshita
45.10
अन्तरात्मा च मे वेत्ति सीतां शुद्धां यशस्विनीम् ।
ततो गृहीत्वा वैदेहीमयोध्यामहमागतः ।। ७.४५.१० ॥
Antaratma cha me vetti sitam shuddham yashasvinim
Tato grihitva vaidehimayodhyamahamagatah
45.11
अयं तु मे महान्वादः शोकश्च हृदि वर्तते ।
पौरापवादः सुमहांस्तथा जनपदस्य च ।। ७.४५.११ ॥
Ayam tu me mahanvadah shokashcha hridi vartate
Paurapavadah sumahanstatha janapadasya cha
45.12
अकीर्तिर्यस्य गीयेत लोके भूतस्य कस्यचित् ।
पतत्येवाधमाँल्लोकान्यावच्छब्दः प्रकीर्त्यते ।। ७.४५.१२ ॥
Akirtiryasya giyeta loke bhutasya kasyachit
Patatyevadhamanllokanyavachchhabdah prakirtyate
45.13
अकीर्तिर्निन्द्यते देवैः कीर्तिर्लोकेषु पूज्यते ।
कीर्त्यर्थं तु समारम्भः सर्वेषां सुमहात्मनाम् ।। ७.४५.१३ ॥
Akirtirnindyate devaih kirtirlokeshu pujyate
Kirtyartham tu samarambhah sarvesham sumahatmanam
45.14
अप्यहं जीवितं जह्यां युष्मान्वा पुरुषर्षभाः ।
अपवादभयाद्भीतः किं पुनर्जनकात्मजाम् ।। ७.४५.१४ ॥
Apyaham jivitam jahyam yushmanva purusharshabhah
Apavadabhayadbhitah kim punarjanakatmajam
45.15
तस्माद्भवन्तः पश्यन्तु पतितं शोकसागरे ।
नहि पश्याम्यहं भूतं किञ्चिद्दुःखमतो ऽधिकम् ।। ७.४५.१५ ॥
Tasmadbhavantah pashyantu patitam shokasagare
Nahi pashyamyaham bhutam kinchidduhkhamato dhikam
45.16
श्वस्त्वं प्रभाते सौमित्रे सुमन्त्राधिष्ठितं रथम् ।
आरुह्य सीतामारोप्य विषयान्ते समुत्सृज ।। ७.४५.१६ ॥
Shvastvam prabhate saumitre sumantradhishthitam ratham
Aruhya sitamaropya vishayante samutsrija
45.17
गङ्गायास्तु परे पारे वाल्मीकेस्तु महात्मनः ।
आश्रमो दिव्यसङ्काशस्तमसातीरमाश्रितः ।। ७.४५.१७ ॥
Gangayastu pare pare valmikestu mahatmanah
Ashramo divyasankashastamasatiramashritah
45.18
तत्रैनां विजने देशे विसृज्य रघुनन्दन ।
शीघ्रमागच्छ भद्रं ते कुरुष्व वचनं मम ।। ७.४५.१८ ॥
Tatrainam vijane deshe visrijya raghunandana
Shighramagachchha bhadram te kurushva vachanam mama
45.19
न चास्मिन् प्रतिवक्तव्यः सीतां प्रति कथञ्चन ।
तस्मात्त्वं गच्छ सौमित्रे नात्र कार्या विचारणा ।। ७.४५.१९ ॥
Na chasmin prativaktavyah sitam prati kathanchana
Tasmattvam gachchha saumitre natra karya vicharana
45.20
अप्रीतिर्हि परा मह्यं त्वयेतत्प्रतिवारिते ।
शापिता हि मया यूयं भुजाभ्यां जीवितेन च ।। ७.४५.२० ॥
Apritirhi para mahyam tvayetatprativarite
Shapita hi maya yuyam bhujabhyam jivitena cha
45.21
ये मां वाक्यान्तरे ब्रूयुरनुनेतुं कथञ्चन ।
अहिता नाम ते नित्यं मदभीष्टविघातनात् ।। ७.४५.२१ ॥
Ye mam vakyantare bruyuranunetum kathanchana
Ahita nama te nityam madabhishtavighatanat
45.22
मानयन्तु भवन्तो मां यदि मच्छासने स्थिताः ।
इतो ऽद्य नीयतां सीता कुरुष्व वचनं मम ।। ७.४५.२२ ॥
Manayantu bhavanto mam yadi machchhasane sthitah
Ito dya niyatam sita kurushva vachanam mama
45.23
पूर्वमुक्तो ऽहमनया गङ्गातीरे ऽहमाश्रमान् ।
पश्येयमिति तस्याश्च कामः संवर्त्यतामयम् ।। ७.४५.२३ ॥
Purvamukto hamanaya gangatire hamashraman
Pashyeyamiti tasyashcha kamah sanvartyatamayam
45.24
एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थो बाष्पेण पिहिताननः ।
प्रविवेश स धर्मात्मा भ्रातृभिः परिवारितः ।। ७.४५.२४ ॥
Evamuktva tu kakutstho bashpena pihitananah
Pravivesha sa dharmatma bhratribhih parivaritah
45.25
शोकसंलग्नहृदयो निशश्वास यथा द्विपः ।
। ७.४५.२५ ।।
Shokasanlagnahridayo nishashvasa yatha dvipah