UtshovSarga 38
38.1
एवमास्ते महाबाहुरहन्यहनि राघवः ।
प्रशासत्सर्वकार्याणि पौरजानपदेषु च ।। ७.३८.१ ॥
Evamaste mahabahurahanyahani raghavah
Prashasatsarvakaryani paurajanapadeshu cha
38.2
ततः कतिपयाहःसु वैदेहं मिथिलाधिपम् ।
राघवः प्राञ्जलिर्भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह ।। ७.३८.२ ॥
Tatah katipayahahsu vaideham mithiladhipam
Raghavah pranjalirbhutva vakyametaduvacha ha
38.3
भवान्हि गतिरव्यग्रा भवता पालिता वयम् ।
भवतस्तेजसोग्रेण रावणो निहतो मया ।। ७.३८.३ ॥
Bhavanhi gatiravyagra bhavata palita vayam
Bhavatastejasogrena ravano nihato maya
38.4
इक्ष्वाकूणां च सर्वेषां मैथिलानां च सर्वशः ।
अतुलाः प्रीतयो राजन्सम्बन्धकपुरोगमाः ।। ७.३८.४ ॥
Ikshvakunam cha sarvesham maithilanam cha sarvashah
Atulah pritayo rajansambandhakapurogamah
38.5
तद्भवान्स्वपुरं यातु रत्नान्यादाय पार्थिव ।
भरतश्च सहायार्थं पृष्ठतस्ते ऽनुयास्यति ।। ७.३८.५ ॥
Tadbhavansvapuram yatu ratnanyadaya parthiva
Bharatashcha sahayartham prishthataste nuyasyati
38.6
स तथेति नृपः कृत्वा राघवं वाक्यमब्रवीत् ।
प्रीतो ऽस्मि भवतो राजन्दर्शनेन नयेन च ।। ७.३८.६ ॥
Sa tatheti nripah kritva raghavam vakyamabravit
Prito smi bhavato rajandarshanena nayena cha
38.7
यान्येतानि तु रत्नानि मदर्थं सञ्चितानि वै ।
दुहित्रे तानि वै राजन्सर्वाण्येव ददामि च ।। ७.३८.७ ॥
Yanyetani tu ratnani madartham sanchitani vai
Duhitre tani vai rajansarvanyeva dadami cha
38.8
एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थं जनको हृष्टमानसः ।
प्रययौ मिथिलां श्रीमांस्तमनुज्ञाय राघवम् ।। ७.३८.८ ॥
Evamuktva tu kakutstham janako hrishtamanasah
Prayayau mithilam shrimanstamanugyaya raghavam
38.9
ततः प्रयाते जनके केकयं मातुलं प्रभुः ।
राघवः प्राञ्जलिर्भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह ।। ७.३८.९ ॥
Tatah prayate janake kekayam matulam prabhuh
Raghavah pranjalirbhutva vakyametaduvacha ha
38.10
इदं राज्यमहं चैव भरतश्च सलक्ष्मणः ।
आयत्तास्त्वं हि नो राजन्गतिश्च पुरुषर्षभ ।। ७.३८.१० ॥
Idam rajyamaham chaiva bharatashcha salakshmanah
Ayattastvam hi no rajangatishcha purusharshabha
38.11
राजा हि वृद्धः सन्तापं त्वदर्थमुपयास्यति ।
तस्माद्गमनमद्यैव रोचते तव पार्थिव ।। ७.३८.११ ॥
Raja hi vriddhah santapam tvadarthamupayasyati
Tasmadgamanamadyaiva rochate tava parthiva
38.12
लक्ष्मणेनानुयात्रेण पृष्ठतो ऽनुगमिष्यते ।
धनमादाय विपुलं रत्नानि विविधानि च ।। ७.३८.१२ ॥
Lakshmanenanuyatrena prishthato nugamishyate
Dhanamadaya vipulam ratnani vividhani cha
38.13
युधाजित्तु तथेत्याह गमनं प्रति राघवम् ।
रत्नानि च धनं चैव त्वय्येवाक्षय्यमस्त्विति ।। ७.३८.१३ ॥
Yudhajittu tathetyaha gamanam prati raghavam
Ratnani cha dhanam chaiva tvayyevakshayyamastviti
38.14
प्रदक्षिणं स राजानं कृत्वा केकयवर्धनः ।
रामेण हि कृतः पूर्वमभिवाद्य प्रदक्षिणम् ।। ७.३८.१४ ॥
Pradakshinam sa rajanam kritva kekayavardhanah
Ramena hi kritah purvamabhivadya pradakshinam
38.15
लक्ष्मणेन सहायेन प्रयातः केकयेश्वरः ।
हते ऽसुरे यथा वृत्रे विष्णुना सह वासवः ।। ७.३८.१५ ॥
Lakshmanena sahayena prayatah kekayeshvarah
Hate sure yatha vritre vishnuna saha vasavah
38.16
तं विसृज्य ततो रामो वयस्यमकुतोभयम् ।
प्रतर्दनं काशिपतिं परिष्वज्येदमब्रवीत् ।। ७.३८.१६ ॥
Tam visrijya tato ramo vayasyamakutobhayam
Pratardanam kashipatim parishvajyedamabravit
38.17
दर्शिता भवता प्रीतिर्दर्शितं सौहृदं परम् ।
उद्योगश्च कृतो राजन्भरतेन त्वया सह ।। ७.३८.१७ ॥
Darshita bhavata pritirdarshitam sauhridam param
Udyogashcha krito rajanbharatena tvaya saha
38.18
तद्भवानद्य काशेय पुरीं वाराणसीं व्रज ।
रमणीयां त्वया गुप्तां सुप्रकाशां सुतोरणाम् ।। ७.३८.१८ ॥
Tadbhavanadya kasheya purim varanasim vraja
Ramaniyam tvaya guptam suprakasham sutoranam
38.19
एतावदुक्त्वा चोत्थाय काकुत्स्थः परमासनात् ।
पर्यष्वजत धर्मात्मा निरन्तरमुरोगतम् ।। ७.३८.१९ ॥
Etavaduktva chotthaya kakutsthah paramasanat
Paryashvajata dharmatma nirantaramurogatam
38.20
विसर्जयामास तदा कौसल्यानन्दवर्धनः ।
राघवेणाभ्यनुज्ञातः काशीशो ऽप्यकुतोभयः ।वाराणसीं ययौ तूर्णं राघवेण विसर्जितः ।। ७.३८.२० ॥
Visarjayamasa tada kausalyanandavardhanah
Raghavenabhyanugyatah kashisho pyakutobhayah, varanasim yayau turnam raghavena visarjitah
38.21
विसृज्य तं काशिपतिं त्रिशतं पृथिवीपतीन् ।
प्रहसन्राघवो वाक्यमुवाच मधुराक्षरम् ।। ७.३८.२१ ॥
Visrijya tam kashipatim trishatam prithivipatin
Prahasanraghavo vakyamuvacha madhuraksharam
38.22
भवतां प्रीतिरव्यग्रा तेजसा परिरक्षिता ।
धर्मश्च नियतो नित्यं सत्यं च भवतां सदा ।। ७.३८.२२ ॥
Bhavatam pritiravyagra tejasa parirakshita
Dharmashcha niyato nityam satyam cha bhavatam sada
38.23
युष्माकं चानुभावेन तेजसा च महात्मनाम् ।
हतो दुरात्मा दुर्बुद्धी रावणो राक्षसाधमः ।। ७.३८.२३ ॥
Yushmakam chanubhavena tejasa cha mahatmanam
Hato duratma durbuddhi ravano rakshasadhamah
38.24
हेतुमात्रमहं तत्र भवतां तेजसा हतः ।
रावणः सगणो युद्धे सपुत्रामात्यबान्धवः ।। ७.३८.२४ ॥
Hetumatramaham tatra bhavatam tejasa hatah
Ravanah sagano yuddhe saputramatyabandhavah
38.25
भवन्तश्च समानीता भरतेन महात्मना ।
श्रुत्वा जनकराजस्य काननात्तनयां हृताम् ।। ७.३८.२५ ॥
Bhavantashcha samanita bharatena mahatmana
Shrutva janakarajasya kananattanayam hritam
38.26
उद्युक्तानां च सर्वेषां पार्थिवानां महात्मनाम् ।
कालो व्यतीतः सुमहान्गमनं रोचयाम्यतः ।। ७.३८.२६ ॥
Udyuktanam cha sarvesham parthivanam mahatmanam
Kalo vyatitah sumahangamanam rochayamyatah
38.27
प्रत्यूचुस्तं च राजानो हर्षेण महता वृताः ।
दिष्ट्यां त्वं विजयी राम स्वराज्ये ऽपि प्रतिष्ठितः ।। ७.३८.२७ ॥
Pratyuchustam cha rajano harshena mahata vritah
Dishtyam tvam vijayi rama svarajye pi pratishthitah
38.28
दिष्ट्या प्रत्याहृता सीता दिष्ट्या शत्रुः पराजितः ।
एष नः परमः काम एषा नः पीतिरुत्तमा ।। ७.३८.२८ ॥
Dishtya pratyahrita sita dishtya shatruh parajitah
Esha nah paramah kama esha nah pitiruttama
38.29
यत्त्वां विजयिनं राम पश्यामो हतशात्रवम् ।
। ७.३८.२९ ॥
Yattvam vijayinam rama pashyamo hatashatravam
38.30
एतत्त्वय्युपपन्नं च यदस्मांस्त्वं प्रशंससे ।
प्रशंसार्ह न जानीमः प्रशंसां वक्तुमीदृशीम् ।। ७.३८.३० ॥
Etattvayyupapannam cha yadasmanstvam prashansase
Prashansarha na janimah prashansam vaktumidrishim
38.31
आपृच्छामो गमिष्यामो हृदिस्थो नः सदा भवान् ।
वर्तामहे महाबाहो प्रीत्यात्र महता वृताः ।भवेच्च ते महाराज प्रीतिरस्मासु नित्यदा ।। ७.३८.३१ ॥
Aprichchhamo gamishyamo hridistho nah sada bhavan
Vartamahe mahabaho prityatra mahata vritah, bhavechcha te maharaja pritirasmasu nityada
38.32
बाढमित्येव राजानो हर्षेण परमान्विताः ।
उचुः प्राञ्जलयः सर्वे राघवं गमनोत्सुकाः ।। ७.३८.३२ ॥
Badhamityeva rajano harshena paramanvitah
Uchuh pranjalayah sarve raghavam gamanotsukah
38.33
पूजिताश्चैव रामेण जग्मुर्देशान्स्वकान्स्वकान् ।
। ७.३८.३३ ।।
Pujitashchaiva ramena jagmurdeshansvakansvakan