UtshovSarga 18
18.1
प्रविष्टायां हुताशं तु वेदवत्यां स रावणः ।
पुष्पकं तु समारुह्य परिचक्राम मेदिनीम् ।। ७.१८.१ ॥
Pravishtayam hutasham tu vedavatyam sa ravanah
Pushpakam tu samaruhya parichakrama medinim
18.2
ततो मरुत्तं नृपतिं यजन्तं सह दैवतैः ।
उशीरबीजमासाद्य ददर्श स तु रावणः ।। ७.१८.२ ॥
Tato maruttam nripatim yajantam saha daivataih
Ushirabijamasadya dadarsha sa tu ravanah
18.3
संवर्तो नाम ब्रह्मर्षिः साक्षाद्भ्राता बृहस्पतेः ।
याजयामास धर्मज्ञः सर्वैर्देवगणैर्वृतः ।। ७.१८.३ ॥
Sanvarto nama brahmarshih sakshadbhrata brihaspateh
Yajayamasa dharmagyah sarvairdevaganairvritah
18.4
दृष्ट्वा देवास्तु तद्रक्षो वरदानेन दुर्जयम् ।
तिर्यग्योनिं समाविष्टास्तस्य दर्शनभीरवः ।। ७.१८.४ ॥
Drishtva devastu tadraksho varadanena durjayam
Tiryagyonim samavishtastasya darshanabhiravah
18.5
इन्द्रो मयूरः संवृत्तो धर्मराजस्तु वायसः ।
कृकलासो धनाध्यक्षो हंसश्च वरुणो ऽभवत् ।। ७.१८.५ ॥
Indro mayurah sanvritto dharmarajastu vayasah
Krikalaso dhanadhyaksho hansashcha varuno bhavat
18.6
अन्येष्वपि गतेष्वेवं देवेष्वरिनिषूदन ।
रावणः प्राविशद्यज्ञं सारमेय इवाशुचिः ।। ७.१८.६ ॥
Anyeshvapi gateshvevam deveshvarinishudana
Ravanah pravishadyagyam sarameya ivashuchih
18.7
तं च राजानमासाद्य रावणो राक्षसाधिपः ।
प्राह युद्धं प्रयच्छेति निर्जितो ऽस्मीति वा वद ।। ७.१८.७ ॥
Tam cha rajanamasadya ravano rakshasadhipah
Praha yuddham prayachchheti nirjito smiti va vada
18.8
ततो मरुत्तो नृपतिः को भवानित्युवाच तम् ।
अपहासं ततो मुक्त्वा रावणो वाक्यमब्रवीत् ।। ७.१८.८ ॥
Tato marutto nripatih ko bhavanityuvacha tam
Apahasam tato muktva ravano vakyamabravit
18.9
अकुतूहलभावेन प्रीतो ऽस्मि तव पार्थिव ।
धनदस्यानुजं यो मां नावगच्छसि रावणम् ।। ७.१८.९ ॥
Akutuhalabhavena prito smi tava parthiva
Dhanadasyanujam yo mam navagachchhasi ravanam
18.10
त्रिषु लोकेषु को ऽन्यो ऽस्ति यो न जानाति मे बलम् ।
भ्रातरं येन निर्जित्य विमानमिदमाहृतम् ।ततो मरुत्तः स नृपस्तं रावणमथाब्रवीत् ।। ७.१८.१० ॥
Trishu lokeshu ko nyo sti yo na janati me balam
Bhrataram yena nirjitya vimanamidamahritam, tato maruttah sa nripastam ravanamathabravit
18.11
धन्यः खलु भवान्येन ज्येष्ठो भ्राता रणे जितः ।
न त्वया सदृशः श्लाध्यस्त्रिषु लोकेषु विद्यते ।। ७.१८.११ ॥
Dhanyah khalu bhavanyena jyeshtho bhrata rane jitah
Na tvaya sadrishah shladhyastrishu lokeshu vidyate
18.12
नाधर्मसहितं श्लाध्यं तल्लोकं प्रतिसंहितम् ।
कर्म दौरात्म्यकं कृत्वा श्लाघ्यसे भ्रातृनिर्जयात् ।। ७.१८.१२ ॥
Nadharmasahitam shladhyam tallokam pratisanhitam
Karma dauratmyakam kritva shlaghyase bhratrinirjayat
18.13
क त्वं प्राक्केवलं धर्मं चरित्वा लब्धवान्वरम् ।
श्रूतपूर्वं हि न मया भाषसे यादृशं स्वयम् ।। ७.१८.१३ ॥
Ka tvam prakkevalam dharmam charitva labdhavanvaram
Shrutapurvam hi na maya bhashase yadrisham svayam
18.14
तिष्ठेदानीं न मे जीवन्प्रतियास्यसि दुर्मते ।
अद्य त्वां निशितैर्बाणैः प्रेषयामि यमक्षयम् ।। ७.१८.१४ ॥
Tishthedanim na me jivanpratiyasyasi durmate
Adya tvam nishitairbanaih preshayami yamakshayam
18.15
ततः शरासनं गृह्य सायकांश्च नराधिपः ।
रणाय निर्ययौ क्रुद्धः संवर्तो मार्गमावृणोत् ।। ७.१८.१५ ॥
Tatah sharasanam grihya sayakanshcha naradhipah
Ranaya niryayau kruddhah sanvarto margamavrinot
18.16
सो ऽब्रवीत्स्नेहसंयुक्तं मरुत्तं तं महानृषिः ।
श्रोतव्यं यदि मद्वाक्यं सम्प्रहारो न ते क्षमः ।। ७.१८.१६ ॥
So bravitsnehasanyuktam maruttam tam mahanrishih
Shrotavyam yadi madvakyam sampraharo na te kshamah
18.17
माहेश्वरमिदं सत्रमसमाप्तं कुलं दहेत् ।
। ७.१८.१७ ॥
Maheshvaramidam satramasamaptam kulam dahet
18.18
दीक्षितस्य कुतो युद्धं क्रोधित्वं दीक्षिते कुतः ।
संशयश्च जये नित्यं राक्षसश्च सुदुर्जयः ।। ७.१८.१८ ॥
Dikshitasya kuto yuddham krodhitvam dikshite kutah
Sanshayashcha jaye nityam rakshasashcha sudurjayah
18.19
स निवृत्तो गुरोर्वाक्यान्मरुत्तः पृथिवीपतिः ।
विसृज्य सशरं चापं स्वस्थो मखमुखो ऽभवत् ।। ७.१८.१९ ॥
Sa nivritto gurorvakyanmaruttah prithivipatih
Visrijya sasharam chapam svastho makhamukho bhavat
18.20
ततस्तं निर्जितं मत्वा घोषयामास वै शुकः ।
रावणो जयतीत्युच्चैर्हर्षान्नादं विमुक्तवान् ।। ७.१८.२० ॥
Tatastam nirjitam matva ghoshayamasa vai shukah
Ravano jayatityuchchairharshannadam vimuktavan
18.21
तान्भक्षयित्वा तत्रस्थान्महर्षीन्यज्ञमागतान् ।
वितृप्तो रुधिरैस्तेषां पुनः सम्प्रययौ महीम् ।। ७.१८.२१ ॥
Tanbhakshayitva tatrasthanmaharshinyagyamagatan
Vitripto rudhiraistesham punah samprayayau mahim
18.22
रावणे तु गते देवाः सेन्द्राश्चैव दिवौकसः ।
ततः स्वां योनिमासाद्य तानि सत्त्वानि चाब्रुवन् ।। ७.१८.२२ ॥
Ravane tu gate devah sendrashchaiva divaukasah
Tatah svam yonimasadya tani sattvani chabruvan
18.23
हर्षात्तदाब्रवीदिन्द्रो मयूरं नीलबर्हिणम् ।
प्रीतो ऽस्मि तव धर्मज्ञ भुजङ्गाद्धि न ते भयम् ।। ७.१८.२३ ॥
Harshattadabravidindro mayuram nilabarhinam
Prito smi tava dharmagya bhujangaddhi na te bhayam
18.24
इदं नेत्रसहस्रं तु यत्त्वद्बर्हे भविष्यति ।
वर्षमाणे मयि मुदं प्राप्स्यसे प्रीतिलक्षणाम् ।एवमिन्द्रो वरं प्रादान्मयूरस्य सुरेश्वरः ।। ७.१८.२४ ॥
Idam netrasahasram tu yattvadbarhe bhavishyati
Varshamane mayi mudam prapsyase pritilakshanam, evamindro varam pradanmayurasya sureshvarah
18.25
नीलाः किल पुरा बर्हा मयूराणां नराधिप ।
सुराधिपाद्वरं प्राप्य गताः सर्वे ऽपि बर्हिणः ।। ७.१८.२५ ॥
Nilah kila pura barha mayuranam naradhipa
Suradhipadvaram prapya gatah sarve pi barhinah
18.26
धर्मराजो ऽब्रवीद्राम प्राग्वंशे वायसं स्थितम् ।
पक्षिंस्तवास्मि सुप्रीतः प्रीतस्य वचनं शृणु ।। ७.१८.२६ ॥
Dharmarajo bravidrama pragvanshe vayasam sthitam
Pakshinstavasmi supritah pritasya vachanam shrinu
18.27
यथान्ये विविधै रोगै; पीड्यन्ते प्राणिनो मया ।
ते न ते प्रभविष्यन्ति मयि प्रीते न संशयः ।। ७.१८.२७ ॥
Yathanye vividhai rogai; pidyante pranino maya
Te na te prabhavishyanti mayi prite na sanshayah
18.28
मृत्युतस्ते भयं नास्ति वरान्मम विहङ्गम ।
यावत्त्वां न वधिष्यन्ति नरास्तावद्भविष्यसि ।। ७.१८.२८ ॥
Mrityutaste bhayam nasti varanmama vihangama
Yavattvam na vadhishyanti narastavadbhavishyasi
18.29
एते मद्विषयस्था वै मानवाः क्षुद्भयार्दिताः ।
त्वयि भुक्ते तु तृप्तास्ते भविष्यन्ति सबान्धवाः ।। ७.१८.२९ ॥
Ete madvishayastha vai manavah kshudbhayarditah
Tvayi bhukte tu triptaste bhavishyanti sabandhavah
18.30
वरुणस्त्वब्रवीद्धंसं गङ्गातोयविहारिणम् ।
श्रूयतां प्रीतिसंयुक्तं वचः पत्ररथेश्वर ।। ७.१८.३० ॥
Varunastvabraviddhansam gangatoyaviharinam
Shruyatam pritisanyuktam vachah patraratheshvara
18.31
वर्णो मनोहरः सौम्यश्चन्द्रमण्डलसन्निभः ।
भविष्यति तवोदग्रः शुद्धफेनसमप्रभः ।। ७.१८.३१ ॥
Varno manoharah saumyashchandramandalasannibhah
Bhavishyati tavodagrah shuddhaphenasamaprabhah
18.32
मच्छरीरं समासाद्य कान्तो नित्यं भविष्यसि ।
प्राप्स्यसे चातुलां प्रीतिमेतन्मे प्रीतिलक्षणम् ।। ७.१८.३२ ॥
Machchhariram samasadya kanto nityam bhavishyasi
Prapsyase chatulam pritimetanme pritilakshanam
18.33
हंसानां हि पुरा राम नीलवर्णः सपाण्डुरः ।
पक्षा नीलाग्रसंवीताः क्रोडाः शष्पाग्रनिर्मलाः ।। ७.१८.३३ ॥
Hansanam hi pura rama nilavarnah sapandurah
Paksha nilagrasanvitah krodah shashpagranirmalah
18.34
अथाब्रवीद्वैश्रवणः कृकलासं गिरौ स्थितम् ।
हैरण्यं सम्प्रयच्छामि वर्णं प्रीतस्तवाप्यहम् ।। ७.१८.३४ ॥
Athabravidvaishravanah krikalasam girau sthitam
Hairanyam samprayachchhami varnam pritastavapyaham
18.35
सद्रव्यं च शिरो नित्यं भविष्यति तवाक्षयम् ।
एष काञ्चनको वर्णो मत्प्रीत्या ते भविष्यति ।। ७.१८.३५ ॥
Sadravyam cha shiro nityam bhavishyati tavakshayam
Esha kanchanako varno matpritya te bhavishyati
18.36
एवं दत्त्वा वरांस्तेभ्यस्तस्मिन्यज्ञोत्सवे सुराः ।
निवृत्ताः सह राज्ञा ते पुनः स्वभवनं गताः ।। ७.१८.३६ ।।
Evam dattva varanstebhyastasminyagyotsave surah
Nivrittah saha ragya te punah svabhavanam gatah