UtshovSarga 12
12.1
राक्षसेन्द्रो ऽभिषिक्तस्तु भ्रातृभ्यां सहितस्तदा ।
ततः प्रदानं राक्षस्या भगिन्याः समचिन्तयत् ।। ७.१२.१ ॥
Rakshasendro bhishiktastu bhratribhyam sahitastada
Tatah pradanam rakshasya bhaginyah samachintayat
12.2
स्वसारं कालकेयाय दानवेन्द्राय राक्षसीम् ।
ददौ शूर्पणखां नाम विद्युज्जिह्वाय नामतः ।। ७.१२.२ ॥
Svasaram kalakeyaya danavendraya rakshasim
Dadau shurpanakham nama vidyujjihvaya namatah
12.3
अथ दत्त्वा स्वयं रक्षो मृगयामटते स्म तत् ।
तत्रापश्यत्ततो राम मयं नाम दितेः सुतम् ।। ७.१२.३ ॥
Atha dattva svayam raksho mrigayamatate sma tat
Tatrapashyattato rama mayam nama diteh sutam
12.4
कन्यासहायं तं दृष्ट्वा दशग्रीवो निशाचरः ।
अपृच्छत्को भवानेको निर्मनुष्यमृगे वने ।अनया मृगशावाक्ष्या किमर्थं सह तिष्ठसि ।। ७.१२.४ ॥
Kanyasahayam tam drishtva dashagrivo nishacharah
Aprichchhatko bhavaneko nirmanushyamrige vane, anaya mrigashavakshya kimartham saha tishthasi
12.5
मयस्तथाब्रवीद्राम पृच्छन्तं तं निशाचरम् ।
श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये यथावृत्तमिदं मम ।। ७.१२.५ ॥
Mayastathabravidrama prichchhantam tam nishacharam
Shruyatam sarvamakhyasye yathavrittamidam mama
12.6
हेमा नामाप्सरास्तात श्रुतपूर्वा यदि त्वया ।
दैवतैर्मम सा दत्ता पौलोमीव शतक्रतोः ।। ७.१२.६ ॥
Hema namapsarastata shrutapurva yadi tvaya
Daivatairmama sa datta paulomiva shatakratoh
12.7
तस्यां सक्तमनास्तात पञ्चवर्षशतान्यहम् ।
सा च दैवतकार्येण त्रयोदश समा गताः ।। ७.१२.७ ॥
Tasyam saktamanastata panchavarshashatanyaham
Sa cha daivatakaryena trayodasha sama gatah
12.8
वर्षं चतुर्दशं चैव ततो हेममयं पुरम् ।
वज्रवैडूर्यचित्रं च मायया निर्मितं मया ।। ७.१२.८ ॥
Varsham chaturdasham chaiva tato hemamayam puram
Vajravaiduryachitram cha mayaya nirmitam maya
12.9
तत्राहमवसं दीनस्तया हीनः सुदुःखितः ।
। ७.१२.९ ॥
Tatrahamavasam dinastaya hinah suduhkhitah
12.10
तस्मात्पुराद्दुहितरं गृहीत्वा वनमागतः ।
इयं ममात्मजा राजंस्तस्याः कुक्षौ विवर्धिता ।। ७.१२.१० ॥
Tasmatpuradduhitaram grihitva vanamagatah
Iyam mamatmaja rajanstasyah kukshau vivardhita
12.11
भर्तारमनया सार्धमस्याः प्राप्तो ऽस्मि मार्गितुम् ।
कन्यापितृत्वं दुःखं हि सर्वेषां मानकाङ्क्षिणाम् ।। ७.१२.११ ॥
Bhartaramanaya sardhamasyah prapto smi margitum
Kanyapitritvam duhkham hi sarvesham manakankshinam
12.12
कन्या हि द्वे कुले नित्यं संशये स्थाप्य तिष्ठति ।
पुत्रद्वयं ममाप्यस्यां भार्यायां सम्बभूव ह ।। ७.१२.१२ ॥
Kanya hi dve kule nityam sanshaye sthapya tishthati
Putradvayam mamapyasyam bharyayam sambabhuva ha
12.13
मायावी प्रथमस्तात दुन्दुभिस्तदनन्तरः ।
एवं ते सर्वमाख्यातं याथातथ्येन पृच्छतः ।। ७.१२.१३ ॥
Mayavi prathamastata dundubhistadanantarah
Evam te sarvamakhyatam yathatathyena prichchhatah
12.14
त्वामिदानीं कथं तात जानीयां को भवानिति ।
एवमुक्तस्तु तद्रक्षो विनीतमिदमब्रवीत् ।। ७.१२.१४ ॥
Tvamidanim katham tata janiyam ko bhavaniti
Evamuktastu tadraksho vinitamidamabravit
12.15
अहं पौलस्त्यतनयो दशग्रीवश्च नामतः ।
मुनेर्विश्रवसो यस्तु तृतीयो ब्रह्मणो ऽभवत् ।। ७.१२.१५ ॥
Aham paulastyatanayo dashagrivashcha namatah
Munervishravaso yastu tritiyo brahmano bhavat
12.16
एवमुक्तस्तदा राम राक्षसेन्द्रेण दानवः ।
महर्षेस्तनयं ज्ञात्वा मयो हर्षमुपागतः ।दातुं दुहितरं तस्मै रोचयामास यत्र वै ।। ७.१२.१६ ॥
Evamuktastada rama rakshasendrena danavah
Maharshestanayam gyatva mayo harshamupagatah, datum duhitaram tasmai rochayamasa yatra vai
12.17
करेण तु करं तस्या ग्राहयित्वा मयस्तदा ।
प्रहसन्प्राह दैत्येन्द्रो राक्षसेन्द्रमिदं वचः ।। ७.१२.१७ ॥
Karena tu karam tasya grahayitva mayastada
Prahasanpraha daityendro rakshasendramidam vachah
12.18
इयं ममात्मजा राजन्हेमया ऽप्सरसा धृता ।
कन्या मन्दोदरी नाम पत्न्यर्थं प्रतिगृह्यताम् ।। ७.१२.१८ ॥
Iyam mamatmaja rajanhemaya psarasa dhrita
Kanya mandodari nama patnyartham pratigrihyatam
12.19
बाढमित्येव तं राम दशग्रीवो ऽभ्यभाषत ।
प्रज्चाल्य तत्र चैवाग्निमकरोत्पाणिसङ्ग्रहम् ।। ७.१२.१९ ॥
Badhamityeva tam rama dashagrivo bhyabhashata
Prajchalya tatra chaivagnimakarotpanisangraham
12.20
स हि तस्य मयो राम शापाभिज्ञस्तपोधनात् ।
विदित्वा तेन सा दत्ता तस्य पैतामहं कुलम् ।। ७.१२.२० ॥
Sa hi tasya mayo rama shapabhigyastapodhanat
Viditva tena sa datta tasya paitamaham kulam
12.21
अमोघां तस्य शक्तिं च प्रददौ परमाद्भुताम् ।
परेण तपसा लब्धां जघ्निवाँल्लक्ष्मणं यया ।। ७.१२.२१ ॥
Amogham tasya shaktim cha pradadau paramadbhutam
Parena tapasa labdham jaghnivanllakshmanam yaya
12.22
एवं सीकृतदारो वै लङ्काया ईश्वरः प्रभुः ।
गत्वा तु नगरीं भार्ये भ्रातृभ्यां समुपाहरत् ।। ७.१२.२२ ॥
Evam sikritadaro vai lankaya ishvarah prabhuh
Gatva tu nagarim bharye bhratribhyam samupaharat
12.23
वैरोचनस्य दौहित्रीं वज्रज्वालेति नामतः ।
तां भार्यां कुम्भकर्णस्य रावणः समकल्पयत् ।। ७.१२.२३ ॥
Vairochanasya dauhitrim vajrajvaleti namatah
Tam bharyam kumbhakarnasya ravanah samakalpayat
12.24
गन्धर्वराजस्य सुतां शैलूषस्य महात्मनः ।
सरमां नाम धर्मज्ञां लेभे भार्यां विभीषणः ।। ७.१२.२४ ॥
Gandharvarajasya sutam shailushasya mahatmanah
Saramam nama dharmagyam lebhe bharyam vibhishanah
12.25
तीरे तु सरसो वै तु सञ्जज्ञे मानसस्य हि ।
सरस्तदा मानसं तु ववृधे जलदागमे ।। ७.१२.२५ ॥
Tire tu saraso vai tu sanjagye manasasya hi
Sarastada manasam tu vavridhe jaladagame
12.26
मात्रा तु तस्याः कन्यायाः स्नेहेनाक्रन्दितं वचः ।
सरो मा वर्धयस्वेति ततः सा सरमा ऽभवत् ।। ७.१२.२६ ॥
Matra tu tasyah kanyayah snehenakranditam vachah
Saro ma vardhayasveti tatah sa sarama bhavat
12.27
एवं ते कृतदारा वै रेमिरे तत्र राक्षसाः ।
स्वां स्वां भार्यामुपागम्य गन्धर्वा इव नन्दने ।। ७.१२.२७ ॥
Evam te kritadara vai remire tatra rakshasah
Svam svam bharyamupagamya gandharva iva nandane
12.28
ततो मन्दोदरी पुत्रं मेघनादमजीजनत् ।
स एष इन्द्रजिन्नाम युष्माभिरभिधीयते ।। ७.१२.२८ ॥
Tato mandodari putram meghanadamajijanat
Sa esha indrajinnama yushmabhirabhidhiyate
12.29
जातमात्रेण हि पुरा तेन रावणसूनुना ।
रुदता सुमहान्मुक्तो नादो जलधरोपमः ।। ७.१२.२९ ॥
Jatamatrena hi pura tena ravanasununa
Rudata sumahanmukto nado jaladharopamah
12.30
जडीकृता च सा लङ्का तस्य नादेन राघव ।
पिता तस्याकरोन्नाम मेघनाद इति स्वयम् ।। ७.१२.३० ॥
Jadikrita cha sa lanka tasya nadena raghava
Pita tasyakaronnama meghanada iti svayam
12.31
सो ऽवर्धत तदा राम रावणान्तःपुरे शुभे ।
रक्ष्यमाणो वरस्त्रीभिश्छन्नः काष्ठैरिवानलः ।। ७.१२.३१ ॥
So vardhata tada rama ravanantahpure shubhe
Rakshyamano varastribhishchhannah kashthairivanalah
12.32
मातापित्रोर्महाहर्षं जनयन्रावणात्मजः ।
। ७.१२.३२ ।।
Matapitrormahaharsham janayanravanatmajah