UtshovSarga 95
95.1
तानि तानि सहस्राणि सारोहाणां च वाजिनाम्।
रथानां त्वग्निवर्णानां सध्वजानां सहस्रशः ।। ६.९५.१ ।।
Tani tani sahasrani sarohanam cha vajinam
Rathanam tvagnivarnanam sadhvajanam sahasrashah
95.2
राक्षसानां सहस्राणि गदापरिघयोधिनाम्।
काञ्चनध्वजचित्राणां शूराणां कामरूपिणाम् ।। ६.९५.२ ।।
Rakshasanam sahasrani gadaparighayodhinam
Kanchanadhvajachitranam shuranam kamarupinam
95.3
निहतानि शरैस्तीक्ष्णैस्तप्तकाञ्चनभूषणैः।
रावणेन प्रयुक्तानि रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।। ६.९५.३ ।।
Nihatani sharaistikshnaistaptakanchanabhushanaih
Ravanena prayuktani ramenaklishtakarmana
95.4
दृष्ट्वा श्रुत्वा च सम्भ्रान्ता हतशेषा निशाचराः।
राक्षसीश्च समागम्य दीनाश्चिन्तापरिप्लुताः ।। ६.९५.४ ।।
Drishtva shrutva cha sambhranta hatashesha nishacharah
Rakshasishcha samagamya dinashchintapariplutah
95.5
विधवा हतपुत्राश्च क्रोशन्त्यो हतबान्धवाः।
राक्षस्यः सह सङ्गम्य दुःखार्ताः पर्यदेवयन् ।। ६.९५.५ ।।
Vidhava hataputrashcha kroshantyo hatabandhavah
Rakshasyah saha sangamya duhkhartah paryadevayan
95.6
कथं शूर्पणखा वृद्धा कराला निर्णतोदरी।
आससाद वने रामं कन्दर्पमिव रूपिणम्।सुकुमारं महासत्त्वं सर्वभूतहिते रतम् ।। ६.९५.६ ।।
Katham shurpanakha vriddha karala nirnatodari
Asasada vane ramam kandarpamiva rupinam, sukumaram mahasattvam sarvabhutahite ratam
95.7
तं दृष्ट्वा लोकनिन्द्या सा हीनरूपा प्रकामिता ।
। ६.९५.७ ।।न्दर्पमिव रूपिणम्।कथं सर्वगुणैर्हीना गुणवन्तं महौजसम्।सुमुखं दुर्मुखी रामं कामयामास राक्षसी ।। ६.९५.८ ।।
Tam drishtva lokanindya sa hinarupa prakamita
, Ndarpamiva rupinam, katham sarvagunairhina gunavantam mahaujasam, sumukham durmukhi ramam kamayamasa rakshasi
95.8
जनस्यास्याल्पभाग्यत्वाद्वलिनी श्वेतमूर्धजा।
अकार्यमपहास्यं च सर्वलोकविगर्हितम् ।। ६.९५.९ ।।
Janasyasyalpabhagyatvadvalini shvetamurdhaja
Akaryamapahasyam cha sarvalokavigarhitam
95.9
राक्षसानां विनाशाय दूषणस्य खरस्य च।
चकाराप्रतिरूपा सा राघवस्य प्रधर्षणम् ।। ६.९५.१० ।।
Rakshasanam vinashaya dushanasya kharasya cha
Chakarapratirupa sa raghavasya pradharshanam
95.10
तन्निमित्तमिदं वैरं रावणेन कृतं महत्।
वधाय सीता सा ऽ ऽनीता दशग्रीवेण रक्षसा ।। ६.९५.११ ।।
Tannimittamidam vairam ravanena kritam mahat
Vadhaya sita sa nita dashagrivena rakshasa
95.11
न च सीतां दशग्रीवः प्राप्नोति जनकात्मजाम्।
बद्धं बलवता वैरमक्षयं राघवेण च ।। ६.९५.१२ ।।
Na cha sitam dashagrivah prapnoti janakatmajam
Baddham balavata vairamakshayam raghavena cha
95.12
वैदेहीं प्रार्थयानं तं विराधं प्रेक्ष्य राक्षसम्।
हतमेकेन रामेण पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ।। ६.९५.१३ ।।
Vaidehim prarthayanam tam viradham prekshya rakshasam
Hatamekena ramena paryaptam tannidarshanam
95.13
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्।
निहतानि जनस्थाने शरैरग्निशिखोपमैः ।। ६.९५.१४ ।।
Chaturdasha sahasrani rakshasam bhimakarmanam
Nihatani janasthane sharairagnishikhopamaih
95.14
खरश्च निहतः सङ्ख्ये दूषणस्त्रिशिरास्तथा।
शरैरादित्यसङ्काशैः पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ।। ६.९५.१५ ।।
Kharashcha nihatah sankhye dushanastrishirastatha
Sharairadityasankashaih paryaptam tannidarshanam
95.15
हतो योजनबाहुश्च कबन्धो रुधिराशनः।
क्रोधान्नादं नदन् सो ऽथ पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ।। ६.९५.१६ ।।
Hato yojanabahushcha kabandho rudhirashanah
Krodhannadam nadan so tha paryaptam tannidarshanam
95.16
जघान बलिनं रामः सहस्रनयनात्मजम्।
वालिनं मेरुसङ्काशं पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ।। ६.९५.१७ ।।
Jaghana balinam ramah sahasranayanatmajam
Valinam merusankasham paryaptam tannidarshanam
95.17
ऋष्यमूके वसन् शैले दीनो भग्नमनोरथः।
सुग्रीवः स्थापितो राज्ये पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ।। ६.९५.१८ ।।
Rishyamuke vasan shaile dino bhagnamanorathah
Sugrivah sthapito rajye paryaptam tannidarshanam
95.18
धर्मार्थसहितं वाक्यं सर्वेषां रक्षसां हितम्।
युक्तं विभीषणेनोक्तं मोहात्तस्य न रोचते ।। ६.९५.१९ ।।
Dharmarthasahitam vakyam sarvesham rakshasam hitam
Yuktam vibhishanenoktam mohattasya na rochate
95.19
विभीषणवचः कुर्याद्यदि स्म धनदानुजः।
श्मशानभूता दुःखार्ता नेयं लङ्का पुरी भवेत् ।। ६.९५.२० ।।
Vibhishanavachah kuryadyadi sma dhanadanujah
Shmashanabhuta duhkharta neyam lanka puri bhavet
95.20
कुम्भकर्णं हतं श्रुत्वा राघवेण महाबलम्।
अतिकायं च दुर्धर्षं लक्ष्मणेन हतं पुनः।प्रियं चेन्द्रजितं पुत्रं रावणो नावबुध्यते ।। ६.९५.२१ ।।
Kumbhakarnam hatam shrutva raghavena mahabalam
Atikayam cha durdharsham lakshmanena hatam punah, priyam chendrajitam putram ravano navabudhyate
95.21
मम पुत्रो मम भ्राता मम भर्ता रणे हतः।
इत्येवं श्रूयते शब्दो राक्षसानां कुले कुले ।। ६.९५.२२ ।।
Mama putro mama bhrata mama bharta rane hatah
Ityevam shruyate shabdo rakshasanam kule kule
95.22
रथाश्चाश्वाश्च नागाश्च हताः शतसहस्रशः।
रणे रामेण शूरेण राक्षसाश्च पदातयः ।। ६.९५.२३ ।।
Rathashchashvashcha nagashcha hatah shatasahasrashah
Rane ramena shurena rakshasashcha padatayah
95.23
रुद्रो वा यदि वा विष्णुर्महेन्द्रो वा शतक्रतुः।
हन्ति नो रामरूपेण यदि वा स्वयमन्तकः ।। ६.९५.२४ ।।
Rudro va yadi va vishnurmahendro va shatakratuh
Hanti no ramarupena yadi va svayamantakah
95.24
हतप्रवीरा रामेण निराशा जीविते वयम्।
अपश्यन्तो भयस्यान्तमनाथा विलपामहे ।। ६.९५.२५ ।।
Hatapravira ramena nirasha jivite vayam
Apashyanto bhayasyantamanatha vilapamahe
95.25
रामहस्ताद्दशग्रीवः शूरो दत्तमहावरः।
इदं भयं महाघोरमुत्पन्नं नावबुध्यते ।। ६.९५.२६ ।।
Ramahastaddashagrivah shuro dattamahavarah
Idam bhayam mahaghoramutpannam navabudhyate
95.26
न देवा न च गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः।
उपसृष्टं परित्रातुं शक्ता रामेण संयुगे ।। ६.९५.२७ ।।
Na deva na cha gandharva na pishacha na rakshasah
Upasrishtam paritratum shakta ramena sanyuge
95.27
उत्पाताश्चापि दृश्यन्ते रावणस्य रणे रणे।
कथयिष्यन्ति रामेण रावणस्य निबर्हणम् ।। ६.९५.२८ ।।
Utpatashchapi drishyante ravanasya rane rane
Kathayishyanti ramena ravanasya nibarhanam
95.28
पितामहेन प्रीतेन देवदानवराक्षसैः।
रावणस्याभयं दत्तं मानुषेभ्यो न याचितम् ।। ६.९५.२९ ।।
Pitamahena pritena devadanavarakshasaih
Ravanasyabhayam dattam manushebhyo na yachitam
95.29
तदिदं मानुषं मन्ये प्राप्तं निस्संशयं भयम्।
जीवितान्तकरं घोरं रक्षसां रावणस्य च ।। ६.९५.३० ।।
Tadidam manusham manye praptam nissanshayam bhayam
Jivitantakaram ghoram rakshasam ravanasya cha
95.30
पीड्यमानास्तु बलिना वरदानेन रक्षसा।
दीप्तैस्तपोभिर्विबुधाः पितामहमपूजयन् ।। ६.९५.३१ ।।
Pidyamanastu balina varadanena rakshasa
Diptaistapobhirvibudhah pitamahamapujayan
95.31
देवतानां हितार्थाय महात्मा वै पितामहः।
उवाच देवताः सर्वा इदं तुष्टो महद्वचः ।। ६.९५.३२ ।।
Devatanam hitarthaya mahatma vai pitamahah
Uvacha devatah sarva idam tushto mahadvachah
95.32
अद्यप्रभृति लोकांस्त्रीन् सर्वे दानवराक्षसाः।
भयेन प्रावृता नित्यं विचरिष्यन्ति शाश्वतम् ।। ६.९५.३३ ।।
Adyaprabhriti lokanstrin sarve danavarakshasah
Bhayena pravrita nityam vicharishyanti shashvatam
95.33
दैवतैस्तु समागम्य सर्वैश्चेन्द्रपुरोगमैः।
वृषध्वजस्त्रिपुरहा महादेवः प्रसादितः ।। ६.९५.३४ ।।
Daivataistu samagamya sarvaishchendrapurogamaih
Vrishadhvajastripuraha mahadevah prasaditah
95.34
प्रसन्नस्तु महादेवो देवानेतद्वचो ऽब्रवीत्।
उत्पत्स्यति हितार्थं वो नारी रक्षःक्षयावहा ।। ६.९५.३५ ।।
Prasannastu mahadevo devanetadvacho bravit
Utpatsyati hitartham vo nari rakshahkshayavaha
95.35
एषा देवैः प्रयुक्ता तु क्षुद्यथा दानवान् पुरा।
भक्षयिष्यति नः सीता राक्षसघ्नी सरावणान् ।। ६.९५.३६ ।।
Esha devaih prayukta tu kshudyatha danavan pura
Bhakshayishyati nah sita rakshasaghni saravanan
95.36
रावणस्यापनीतेन दुर्विनीतस्य दुर्मतेः।
अयं निष्ठानको घोरः शोकेन समभिप्लुतः ।। ६.९५.३७ ।।
Ravanasyapanitena durvinitasya durmateh
Ayam nishthanako ghorah shokena samabhiplutah
95.37
तं न पश्यामहे लोके यो नः शरणदो भवेत्।
राघवेणोपसृष्टानां कालेनेव युगक्षये ।। ६.९५.३८ ।।
Tam na pashyamahe loke yo nah sharanado bhavet
Raghavenopasrishtanam kaleneva yugakshaye
95.38
नास्ति नः शरणं कश्चिद्भये महति तिष्ठताम्।
दवाग्निवेष्टितानां हि करेणूनां यथा वने ।। ६.९५.३९ ।।
Nasti nah sharanam kashchidbhaye mahati tishthatam
Davagniveshtitanam hi karenunam yatha vane
95.39
प्राप्तकालं कृतं तेन पौलस्त्येन महात्मना।
यत एव भयं दृष्टं तमेव शरणं गतः ।। ६.९५.४० ।।
Praptakalam kritam tena paulastyena mahatmana
Yata eva bhayam drishtam tameva sharanam gatah
95.40
इतीव सर्वा रजनीचरस्त्रियः परस्परं सम्परिरभ्य बाहुभिः।
विषेदुरार्ता भयभारपीडिता विनेदुरुच्चैश्च तदा सुदारुणम् ।। ६.९५.४१ ।।
Itiva sarva rajanicharastriyah parasparam samparirabhya bahubhih
Vishedurarta bhayabharapidita vineduruchchaishcha tada sudarunam
95.41
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे पञ्चनवतितमः सर्गः ।
। ९५ ।।
Ityarshe shrimadramayane valmikiye adikavye shrimadyuddhakande panchanavatitamah sargah