UtshovSarga 84
84.1
राममाश्वासयाने तु लक्ष्मणे भ्रातृवत्सले।
निक्षिप्य गुल्मान् स्वस्थाने तत्रागच्छद्विभीषणः ।। ६.८४.१ ।।
Ramamashvasayane tu lakshmane bhratrivatsale
Nikshipya gulman svasthane tatragachchhadvibhishanah
84.2
नानाप्रहरणैर्वीरैश्चतुर्भिः सचिवैर्वृतः।
नीलाञ्जनचयाकारैर्मातङ्गैरिव यूथपः ।। ६.८४.२ ।।
Nanapraharanairviraishchaturbhih sachivairvritah
Nilanjanachayakarairmatangairiva yuthapah
84.3
सो ऽभिगम्य महात्मानं राघवं शोकलालसम्।
वानरांश्चैव ददृशे बाष्पपर्याकुलेक्षणान् ।। ६.८४.३ ।।
So bhigamya mahatmanam raghavam shokalalasam
Vanaranshchaiva dadrishe bashpaparyakulekshanan
84.4
राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम्।
ददर्श मोहमापन्नं लक्ष्मणस्याङ्कमाश्रितम् ।। ६.८४.४ ।।
Raghavam cha mahatmanamikshvakukulanandanam
Dadarsha mohamapannam lakshmanasyankamashritam
84.5
व्रीडितं शोकसन्तप्तं दृष्ट्वा रामं विभीषणः।
अन्तर्दुःखेन दीनात्मा किमेतदिति सो ऽब्रवीत् ।। ६.८४.५ ।।
Vriditam shokasantaptam drishtva ramam vibhishanah
Antarduhkhena dinatma kimetaditi so bravit
84.6
विभीषणमुखं दृष्ट्वा सुग्रीवं तांश्च वानरान्।
लक्ष्मणोवाच मन्दार्थमिदं बाष्पपरिप्लुतः ।। ६.८४.६ ।।
Vibhishanamukham drishtva sugrivam tanshcha vanaran
Lakshmanovacha mandarthamidam bashpapariplutah
84.7
हतामिन्द्रजिता सीतामिह श्रुत्वैव राघवः।
हनुमद्वचनात् सौम्य ततो मोहमुपागतः ।। ६.८४.७ ।।
Hatamindrajita sitamiha shrutvaiva raghavah
Hanumadvachanat saumya tato mohamupagatah
84.8
कथयन्तं तु सौमित्रिं सन्निवार्य विभीषणः ।
। ६.८४.८ ।।
Kathayantam tu saumitrim sannivarya vibhishanah
84.9
मनुजेन्द्रार्तरूपेण यदुक्तं च हनूमता।
तदयुक्तमहं मन्ये सागरस्येव शोषणम् ।। ६.८४.९ ।।
Manujendrartarupena yaduktam cha hanumata
Tadayuktamaham manye sagarasyeva shoshanam
84.10
अभिप्रायं तु जानामि रावणस्य दुरात्मनः।
सीतां प्रति महाबाहो न च घातं करिष्यति ।। ६.८४.१० ।।
Abhiprayam tu janami ravanasya duratmanah
Sitam prati mahabaho na cha ghatam karishyati
84.11
याच्यमानस्तु बहुशो मया हितचिकीर्षुणा।
वैदेहीमुत्सृजस्वेति न च तत् कृतवान् वचः ।। ६.८४.११ ।।
Yachyamanastu bahusho maya hitachikirshuna
Vaidehimutsrijasveti na cha tat kritavan vachah
84.12
नैव साम्ना न दानेन न भेदेन कुतो युधा।
सा द्रुष्टुमपि शक्येत नैव चान्येन केनचित् ।। ६.८४.१२ ।।
Naiva samna na danena na bhedena kuto yudha
Sa drushtumapi shakyeta naiva chanyena kenachit
84.13
वानरान् मोहयित्वा तु प्रतियातः स राक्षसः।
चैत्यं निकुम्भिलां नाम यत्र होमं करिष्यति ।। ६.८४.१३ ।।
Vanaran mohayitva tu pratiyatah sa rakshasah
Chaityam nikumbhilam nama yatra homam karishyati
84.14
हुतवानुपयातो हि देवैरपि सवासवैः।
दुराधर्षो भवत्येव सङ्ग्रामे रावणात्मजः ।। ६.८४.१४ ।।
Hutavanupayato hi devairapi savasavaih
Duradharsho bhavatyeva sangrame ravanatmajah
84.15
तेन मोहयता नूनमेषा माया प्रयोजिता।
विघ्नमन्विच्छता तत्र वानराणां पराक्रमे ।। ६.८४.१५ ।।
Tena mohayata nunamesha maya prayojita
Vighnamanvichchhata tatra vanaranam parakrame
84.16
ससैन्यास्तत्र गच्छामो यावत्तन्न समाप्यते।
त्यजेमं नरशार्दूल मिथ्यासन्तापमागतम्।सीदते हि बलं सर्वं दृष्ट्वा त्वां शोककर्शितम् ।। ६.८४.१६ ।।
Sasainyastatra gachchhamo yavattanna samapyate
Tyajemam narashardula mithyasantapamagatam, sidate hi balam sarvam drishtva tvam shokakarshitam
84.17
इह त्वं स्वस्थहृदयस्तिष्ठ सत्त्वसमुच्छ्रितः।
लक्ष्मणं प्रेषयास्माभिः सह सैन्यानुकर्षिभिः ।। ६.८४.१७ ।।
Iha tvam svasthahridayastishtha sattvasamuchchhritah
Lakshmanam preshayasmabhih saha sainyanukarshibhih
84.18
एष तं नरशार्दूलो रावणिं निशितैः शरैः।
त्याजयिष्यति तत् कर्म ततो वध्यो भविष्यति ।। ६.८४.१८ ।।
Esha tam narashardulo ravanim nishitaih sharaih
Tyajayishyati tat karma tato vadhyo bhavishyati
84.19
तस्यैते निशितास्तीक्ष्णाः पत्रिपत्राङ्गवाजिनः।
पतत्रिण इवासौम्याः शराः पास्यन्ति शोणितम् ।। ६.८४.१९ ।।
Tasyaite nishitastikshnah patripatrangavajinah
Patatrina ivasaumyah sharah pasyanti shonitam
84.20
तं सन्दिश महावाहो लक्ष्मणं शुभलक्षणम्।
राक्षसस्य विनाशाय वज्रं वज्रधरो यथा ।। ६.८४.२० ।।
Tam sandisha mahavaho lakshmanam shubhalakshanam
Rakshasasya vinashaya vajram vajradharo yatha
84.21
मनुजवर न कालविप्रकर्षो रिपुनिधनं प्रति यत् क्षमो ऽद्य कर्तुम्।
त्वमति सृज रिपोर्वधाय वाणीममररिपोर्मथने यथा महेन्द्रः ।। ६.८४.२१ ।।
Manujavara na kalaviprakarsho ripunidhanam prati yat kshamo dya kartum
Tvamati srija riporvadhaya vanimamararipormathane yatha mahendrah
84.22
समाप्तकर्मा हि स राक्षसाधिपो भवत्यदृस्यः समरे सुरासुरैः।
युयुत्सता तेन समाप्तकर्मणा भवेत् सुराणामपि संशयो महान् ।। ६.८४.२२ ।।
Samaptakarma hi sa rakshasadhipo bhavatyadrisyah samare surasuraih
Yuyutsata tena samaptakarmana bhavet suranamapi sanshayo mahan
84.23
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे चतुरशीतितमः सर्गः ।
। ८४ ।।
Ityarshe shrimadramayane valmikiye adikavye shrimadyuddhakande chaturashititamah sargah