UtshovSarga 82
82.1
श्रुत्वा तु भीमनिर्ह्रादं शक्राशनिसमस्वनम्।
वीक्षमाणा दिशः सर्वा दुद्रुवुर्वानरर्षभाः ।। ६.८२.१ ।।
Shrutva tu bhimanirhradam shakrashanisamasvanam
Vikshamana dishah sarva dudruvurvanararshabhah
82.2
तानुवाच ततःसर्वान् हनुमान् मारुतात्मजः।
विषण्णवदनान् दीनांस्त्रस्तान् विद्रवतः पृथक् ।। ६.८२.२ ।।
Tanuvacha tatahsarvan hanuman marutatmajah
Vishannavadanan dinanstrastan vidravatah prithak
82.3
कस्माद्विषण्णवदना विद्रवध्वे प्लवङ्गमाः।
त्यक्तयुद्धसमुत्साहाः शूरत्वं क्वनु वो गतम् ।। ६.८२.३ ।।
Kasmadvishannavadana vidravadhve plavangamah
Tyaktayuddhasamutsahah shuratvam kvanu vo gatam
82.4
पृष्ठतो ऽनुव्रजध्वं मामग्रतो यान्तमाहवे।
शूरैरभिजनोपेतैरयुक्तं हि निवर्तितुम् ।। ६.८२.४ ।।
Prishthato nuvrajadhvam mamagrato yantamahave
Shurairabhijanopetairayuktam hi nivartitum
82.5
एवमुक्ताः सुसंहृष्टा वायुपुत्रेण वानराः।
शैलशृङ्गाण्यगांश्चैव जगृहुर्हृष्टमानसाः ।। ६.८२.५ ।।
Evamuktah susanhrishta vayuputrena vanarah
Shailashringanyaganshchaiva jagrihurhrishtamanasah
82.6
अभिपेतुश्च गर्जन्तो राक्षसान् वानरर्षभाः।
परिवार्य हनूमन्तमन्वयुश्च महाहवे ।। ६.८२.६ ।।
Abhipetushcha garjanto rakshasan vanararshabhah
Parivarya hanumantamanvayushcha mahahave
82.7
स तैर्वानरमुख्यैश्च हनुमान् सर्वतो वृतः।
हुताशन इवार्चिष्मानदहच्छत्रुवाहिनीम् ।। ६.८२.७ ।।
Sa tairvanaramukhyaishcha hanuman sarvato vritah
Hutashana ivarchishmanadahachchhatruvahinim
82.8
स राक्षसानां कदनं चकार सुमहाकपिः।
वृतो वानरसैन्येन कालान्तकयमोपमः ।। ६.८२.८ ।।
Sa rakshasanam kadanam chakara sumahakapih
Vrito vanarasainyena kalantakayamopamah
82.9
स तु कोपेन चाविष्टः शोकेन च महाकपिः।
हनुमान् रावणिरथे ऽपातयन्महतीं शिलाम् ।। ६.८२.९ ।।
Sa tu kopena chavishtah shokena cha mahakapih
Hanuman ravanirathe patayanmahatim shilam
82.10
तामापतन्तीं दृष्ट्वैव रथः सारथिना तदा।
विधेयाश्वसमायुक्तः सुदूरमपवाहितः ।। ६.८२.१० ।।
Tamapatantim drishtvaiva rathah sarathina tada
Vidheyashvasamayuktah suduramapavahitah
82.11
तमिन्द्रजितमप्राप्य रथस्थं सहसारथिम्।
विवेशधरणीं भित्त्वा सा शिला व्यर्थमुद्यता ।। ६.८२.११ ।।
Tamindrajitamaprapya rathastham sahasarathim
Viveshadharanim bhittva sa shila vyarthamudyata
82.12
पातितायां शिलायां तु रक्षसां व्यथिता चमूः।
निपतन्त्या च शिलया राक्षसा मथिता भृशम् ।। ६.८२.१२ ।।
Patitayam shilayam tu rakshasam vyathita chamuh
Nipatantya cha shilaya rakshasa mathita bhrisham
82.13
तमभ्यधावञ्छतशो नदन्तः काननौकसः ।
। ६.८२.१३ ।।
Tamabhyadhavanchhatasho nadantah kananaukasah
82.14
ते द्रुमांश्च महावीर्या गिरिशृङ्गाणि चोद्यताः।
क्षिपन्तीन्द्रजितः सङ्ख्ये वानरा भीमविक्रमाः ।। ६.८२.१४ ।।
Te drumanshcha mahavirya girishringani chodyatah
Kshipantindrajitah sankhye vanara bhimavikramah
82.15
वृक्षशैलमहावर्षं विसृजन्तः प्लवङ्गमाः।
शत्रूणां कदनं चक्रुर्नेदुश्च विविधैः स्वरैः ।। ६.८२.१५ ।।
Vrikshashailamahavarsham visrijantah plavangamah
Shatrunam kadanam chakrurnedushcha vividhaih svaraih
82.16
वानरैस्तैर्महावीर्यैर्घोररूपा निशाचराः।
वीर्यादभिहता वृक्षैर्व्यवेष्टन्त रणाजिरे ।। ६.८२.१६ ।।
Vanaraistairmahaviryairghorarupa nishacharah
Viryadabhihata vrikshairvyaveshtanta ranajire
82.17
स्वसैन्यमभिवीक्ष्याथ वानरार्दितमिन्द्रजित्।
प्रगृहीतायुधः क्रुद्धः परानभिमुखो ययौ ।। ६.८२.१७ ।।
Svasainyamabhivikshyatha vanararditamindrajit
Pragrihitayudhah kruddhah paranabhimukho yayau
82.18
स शरौघानवसृजन् स्वसैन्येनाभिसंवृतः।
जघान कपिशार्दूलान् स बहून् दृष्टविक्रमः ।। ६.८२.१८ ।।
Sa sharaughanavasrijan svasainyenabhisanvritah
Jaghana kapishardulan sa bahun drishtavikramah
82.19
शूलैरशनिभिः खड्गैः पट्टिशैः कूटमुद्गरैः।
ते चाप्यनुचरास्तस्य वानरान् जघ्नुरोजसा ।। ६.८२.१९ ।।
Shulairashanibhih khadgaih pattishaih kutamudgaraih
Te chapyanucharastasya vanaran jaghnurojasa
82.20
सस्कन्धविटपैः सालैः शिलाभिश्च महाबलः।
हनुमान् कदनं चक्रे रक्षसां भीमकर्मणाम् ।। ६.८२.२० ।।
Saskandhavitapaih salaih shilabhishcha mahabalah
Hanuman kadanam chakre rakshasam bhimakarmanam
82.21
स निवार्य परानीकमब्रवीत्तान् वनौकसः।
हनुमान् सन्निवर्तध्वं न नः साध्यमिदं बलम् ।। ६.८२.२१ ।।
Sa nivarya paranikamabravittan vanaukasah
Hanuman sannivartadhvam na nah sadhyamidam balam
82.22
त्यक्त्वा प्राणान् विवेष्टन्तो रामिप्रियचिकीर्षवः।
यन्निमित्तं हि युद्ध्यामो हता सा जनकात्मजा ।। ६.८२.२२ ।।
Tyaktva pranan viveshtanto ramipriyachikirshavah
Yannimittam hi yuddhyamo hata sa janakatmaja
82.23
इममर्थं हि विज्ञाप्य रामं सुग्रीवमेव च।
तौ यत् प्रतिविधास्येते तत् करिष्यामहे वयम् ।। ६.८२.२३ ।।
Imamartham hi vigyapya ramam sugrivameva cha
Tau yat pratividhasyete tat karishyamahe vayam
82.24
इत्युक्त्वा वानरश्रेष्ठो वारयन् सर्ववानरान्।
शनैः शनैरसंत्रस्तः सबलः सन्न्यवर्तत ।। ६.८२.२४ ।।
Ityuktva vanarashreshtho varayan sarvavanaran
Shanaih shanairasantrastah sabalah sannyavartata
82.25
ततः प्रेक्ष्य हनूमन्तं व्रजन्तं यत्र राघवः।
स होतुकामो दुष्टात्मा गतश्चैत्यनिकुम्भिलाम् ।। ६.८२.२५ ।।
Tatah prekshya hanumantam vrajantam yatra raghavah
Sa hotukamo dushtatma gatashchaityanikumbhilam
82.26
निकुम्भिलामधिष्ठाय पावकं जुहवेन्द्रजित् ।
। ६.८२.२६ ।।
Nikumbhilamadhishthaya pavakam juhavendrajit
82.27
यज्ञभूम्यां तु विधिवत् पावकस्तेन रक्षसा।
हूयमानः प्रजज्वाल मांसशोणितभुक् तदा ।। ६.८२.२७ ।।
Yagyabhumyam tu vidhivat pavakastena rakshasa
Huyamanah prajajvala mansashonitabhuk tada
82.28
सो ऽर्चिःपिनद्धो ददृशे होमशोणिततर्पितः।
सन्ध्यागत इवादित्यः सुतीव्रो ऽग्निः समुत्थितः ।। ६.८२.२८ ।।
So rchihpinaddho dadrishe homashonitatarpitah
Sandhyagata ivadityah sutivro gnih samutthitah
82.29
अथेन्द्रजिद्राक्षसभूतये तु जुहाव हव्यं विधिना विधानवित्।
दृष्ट्वा व्यतिष्ठन्त च राक्षसास्ते महासमूहेषु नयानयज्ञाः ।। ६.८२.२९ ।।
Athendrajidrakshasabhutaye tu juhava havyam vidhina vidhanavit
Drishtva vyatishthanta cha rakshasaste mahasamuheshu nayanayagyah
82.30
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे द्व्यशीततमः सर्गः ।
। ८२ ।।
Ityarshe shrimadramayane valmikiye adikavye shrimadyuddhakande dvyashitatamah sargah