UtshovSarga 77
77.1
निकुम्भो भ्रातरं दृष्ट्वा सुग्रीवेण निपातितम्।
प्रदहन्निव कोपेन वानरेन्द्रमवैक्षत ।। ६.७७.१ ।।
Nikumbho bhrataram drishtva sugrivena nipatitam
Pradahanniva kopena vanarendramavaikshata
77.2
ततः स्रग्दामसन्नद्धं दत्तपञ्चाङ्गुलं शुभम्।
आददे परिघं वीरो नगेन्द्रशिखरोपमम् ।। ६.७७.२ ।।
Tatah sragdamasannaddham dattapanchangulam shubham
Adade parigham viro nagendrashikharopamam
77.3
हेमपट्टपरिक्षिप्तं वज्रविद्रुमभूषितम्।
यमदण्डोपमं भीमं रक्षसां भयनाशनम् ।। ६.७७.३ ।।
Hemapattaparikshiptam vajravidrumabhushitam
Yamadandopamam bhimam rakshasam bhayanashanam
77.4
तमाविध्य महातेजाः शक्रध्वजसमं तदा।
विननाद विवृत्तास्यो निकुम्भो भीम विक्रमः ।। ६.७७.४ ।।
Tamavidhya mahatejah shakradhvajasamam tada
Vinanada vivrittasyo nikumbho bhima vikramah
77.5
उरोगतेन निष्केण भुजस्थैरङ्गदैरपि।
कुण्डलाभ्यां च चित्राभ्यां मालया च विचित्रया ।। ६.७७.५ ।।
Urogatena nishkena bhujasthairangadairapi
Kundalabhyam cha chitrabhyam malaya cha vichitraya
77.6
निकुम्भो भूषणैर्भाति तेन स्म परिघेण च।
यथेन्द्रधनुषा मेघः सविद्युत् स्तनयित्नुमान् ।। ६.७७.६ ।।
Nikumbho bhushanairbhati tena sma parighena cha
Yathendradhanusha meghah savidyut stanayitnuman
77.7
परिघाग्रेण पुस्फोट वातग्रन्थिर्महात्मनः।
प्रजज्वाल सघोषश्च विधूम इव पावकः ।। ६.७७.७ ।।
Parighagrena pusphota vatagranthirmahatmanah
Prajajvala saghoshashcha vidhuma iva pavakah
77.8
नगर्या विटपावत्या गन्धर्वभवनोत्तमैः।
सह चैवामरावत्या सर्वैश्च भवनैः सह ।। ६.७७.८ ।।
Nagarya vitapavatya gandharvabhavanottamaih
Saha chaivamaravatya sarvaishcha bhavanaih saha
77.9
सतारग्रहनक्षत्रं सचन्द्रं समहाग्रहम्।
निकुम्भपरिघाघूर्णं भ्रमतीव नभस्स्थलम् ।। ६.७७.९ ।।
Sataragrahanakshatram sachandram samahagraham
Nikumbhaparighaghurnam bhramativa nabhassthalam
77.10
दुरासदश्च सञ्जज्ञे परिघाभरणप्रभः।
कपीनां स निकुम्भाग्निर्युगान्ताग्निरिवोत्थितः ।। ६.७७.१० ।।
Durasadashcha sanjagye parighabharanaprabhah
Kapinam sa nikumbhagniryugantagnirivotthitah
77.11
राक्षसा वानराश्चापि न शेकुः स्पन्दितुं भयात्।
हनुमांस्तु विवृत्योरस्तस्थौ प्रमुखतो बली ।। ६.७७.११ ।।
Rakshasa vanarashchapi na shekuh spanditum bhayat
Hanumanstu vivrityorastasthau pramukhato bali
77.12
परिघोपमबाहुस्तु परिघं भास्करप्रभम्।
बली बलवतस्तस्य पातयामास वक्षसि ।। ६.७७.१२ ।।
Parighopamabahustu parigham bhaskaraprabham
Bali balavatastasya patayamasa vakshasi
77.13
स्थिरे तस्योरसि व्यूढे परिघः शतधा कृतः।
विशीर्यमाणः सहसा उल्काशतमिवाम्बरे ।। ६.७७.१३ ।।
Sthire tasyorasi vyudhe parighah shatadha kritah
Vishiryamanah sahasa ulkashatamivambare
77.14
स तु तेन प्रहारेण विचचाल महाकपिः।
परिघेण समाधूतो यथाभूमिचले ऽचलः ।। ६.७७.१४ ।।
Sa tu tena praharena vichachala mahakapih
Parighena samadhuto yathabhumichale chalah
77.15
स तदा ऽभिहतस्तेन हनुमान् प्लवगोत्तमः।
मुष्टिं संवर्तयामास बलेनातिमहाबलः ।। ६.७७.१५ ।।
Sa tada bhihatastena hanuman plavagottamah
Mushtim sanvartayamasa balenatimahabalah
77.16
तमुद्यम्य महातेजा निकुम्भोरसि वीर्यवान्।
अभिचिक्षेप वेगेन वेगवान् वायुविक्रमः ।। ६.७७.१६ ।।
Tamudyamya mahateja nikumbhorasi viryavan
Abhichikshepa vegena vegavan vayuvikramah
77.17
ततः पुस्फोट चर्मास्य प्रसुस्राव च शोणितम्।
मुष्टिना तेन सञ्जज्ञे ज्वाला विद्युदिवोत्थिता ।। ६.७७.१७ ।।
Tatah pusphota charmasya prasusrava cha shonitam
Mushtina tena sanjagye jvala vidyudivotthita
77.18
स तु तेन प्रहारेण निकुम्भो विचचाल ह।
स्वस्थश्चापि निजग्राह हनुमन्तं महाबलम् ।। ६.७७.१८ ।।
Sa tu tena praharena nikumbho vichachala ha
Svasthashchapi nijagraha hanumantam mahabalam
77.19
विचुक्रुशुस्तदा सङ्ख्ये भीमं लङ्कानिवासिनः।
निकुम्भेनोद्यतं दृष्ट्वा हनुमन्तं महाबलम् ।। ६.७७.१९ ।।
Vichukrushustada sankhye bhimam lankanivasinah
Nikumbhenodyatam drishtva hanumantam mahabalam
77.20
स तदा ह्रियमाणो ऽपि कुम्भकर्णात्मजेन ह।
आजघानानिलसुतो वज्रकल्पेन मुष्टिना ।। ६.७७.२० ।।
Sa tada hriyamano pi kumbhakarnatmajena ha
Ajaghananilasuto vajrakalpena mushtina
77.21
आत्मानं मोचयित्वा ऽथ क्षितावभ्यवपद्यत।
हनुमानुन्ममाथाशु निकुम्भं मारुतात्मजः ।। ६.७७.२१ ।।
Atmanam mochayitva tha kshitavabhyavapadyata
Hanumanunmamathashu nikumbham marutatmajah
77.22
निक्षिप्य परमायत्तो निकुम्भं निष्पिपेष ह।
उत्पत्य चास्य वेगेन पपातोरसि वीर्यवान् ।। ६.७७.२२ ।।
Nikshipya paramayatto nikumbham nishpipesha ha
Utpatya chasya vegena papatorasi viryavan
77.23
परिगृह्य च बाहुभ्यां परिवृत्य शिरोधराम्।
उत्पाटयामास शिरो भैरवं नदतो महत् ।। ६.७७.२३ ।।
Parigrihya cha bahubhyam parivritya shirodharam
Utpatayamasa shiro bhairavam nadato mahat
77.24
अथ विनदति सादिते निकुम्भे पवनसुतेन रणे बभूव युद्धम्।
दशरथसुतराक्षसेन्द्रसून्वोर्भृशतरमागतरोषयोः सुभीमम् ।। ६.७७.२४ ।।
Atha vinadati sadite nikumbhe pavanasutena rane babhuva yuddham
Dasharathasutarakshasendrasunvorbhrishataramagataroshayoh subhimam
77.25
व्यपेते तु जीवे निकुम्भस्य हृष्टा विनेदुः प्लवङ्गा दिशः सस्वनुश्च।
चचालेव चोर्वी पफालेव च द्यौर्भयं राक्षसानां बलं चाविवेश ।। ६.७७.२५ ।।
Vyapete tu jive nikumbhasya hrishta vineduh plavanga dishah sasvanushcha
Chachaleva chorvi paphaleva cha dyaurbhayam rakshasanam balam chavivesha
77.26
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे सप्तसप्ततितमः सर्गः ।
। ७७ ।।
Ityarshe shrimadramayane valmikiye adikavye shrimadyuddhakande saptasaptatitamah sargah