UtshovSarga 5
5.1
सा तु नीलेन विधिवत् स्वारक्षा सुसमाहिता ।
सागरस्य उत्तरे तीरे साधु सेना विनिएशिता ॥६-५-१॥
Sa tu nilena vidhivat svaraksha susamahita
Sagarasya uttare tire sadhu sena vinieshita
5.2
मैन्दः च द्विविधः च उभौ तत्र वानर पुम्गवौ ।
विचेरतुः च ताम् सेनाम् रक्षा अर्थम् सर्वतो दिशम् ॥६-५-२॥
Maindah cha dvividhah cha ubhau tatra vanara pumgavau
Vicheratuh cha tam senam raksha artham sarvato disham
5.3
निविष्टायाम् तु सेनायाम् तीरे नद नदी पतेः ।
पार्श्वस्थम् लक्ष्मणम् दृष्ट्वा रामो वचनम् अब्रवीत् ॥६-५-३॥
Nivishtayam tu senayam tire nada nadi pateh
Parshvastham lakshmanam drishtva ramo vachanam abravit
5.4
शोकः च किल कालेन गच्चता हि अपगच्चति ।
मम च अपश्यतः कान्ताम् अहनि अहनि वर्धते ॥६-५-४॥
Shokah cha kila kalena gachchata hi apagachchati
Mama cha apashyatah kantam ahani ahani vardhate
5.5
न मे दुह्खम् प्रिया दूरे न मे दुह्खम् हृता इति च ।
तद् एव अनुशोचामि वयो अस्या हि अतिवर्तते ॥६-५-५॥
Na me duhkham priya dure na me duhkham hrita iti cha
Tad eva anushochami vayo asya hi ativartate
5.6
वाहि वात यतः कन्या ताम् स्पृष्ट्वा माम् अपि स्पृश ।
त्वयि मे गात्र सम्स्पर्शः चन्द्रे दृष्टि समागमः ॥६-५-६॥
Vahi vata yatah kanya tam sprishtva mam api sprisha
Tvayi me gatra samsparshah chandre drishti samagamah
5.7
तन् मे दहति गात्राणि विषम् पीतम् इव आशये ।
हा नाथ इति प्रिया सा माम् ह्रियमाणा यद् अब्रवीत् ॥६-५-७॥
Tan me dahati gatrani visham pitam iva ashaye
Ha natha iti priya sa mam hriyamana yad abravit
5.8
तद् वियोग इन्धनवता तच् चिन्ता विपुल अर्चिषा ।
रात्रिम् दिवम् शरीरम् मे दह्यते मदन अग्निना ॥६-५-८॥
Tad viyoga indhanavata tach chinta vipula archisha
Ratrim divam shariram me dahyate madana agnina
5.9
अवगाह्य अर्णवम् स्वप्स्ये सौमित्रे भवता विना ।
कथम्चित् प्रज्वलन् कामः समासुप्तम् जले दहेत् ॥६-५-९॥
Avagahya arnavam svapsye saumitre bhavata vina
Kathamchit prajvalan kamah samasuptam jale dahet
5.10
बह्व् एतत् कामयानस्य शक्यम् एतेन जीवितुम् ।
यद् अहम् सा च वाम ऊरुर् एकाम् धरणिम् आश्रितौ ॥६-५-१०॥
Bahv etat kamayanasya shakyam etena jivitum
Yad aham sa cha vama urur ekam dharanim ashritau
5.11
केदारस्य इव केदारः स उदकस्य निरूदकः ।
उपस्नेहेन जीवामि जीवन्तीम् यत् शृणोमि ताम् ॥६-५-११॥
Kedarasya iva kedarah sa udakasya nirudakah
Upasnehena jivami jivantim yat shrinomi tam
5.12
कदा तु खलु सुस्शोणीम् शत पत्र आयत ईक्षणाम् ।
विजित्य शत्रून् द्रक्ष्यामि सीताम् स्फीताम् इव श्रियम् ॥६-५-१२॥
Kada tu khalu susshonim shata patra ayata ikshanam
Vijitya shatrun drakshyami sitam sphitam iva shriyam
5.13
कदा नु चारु बिम्ब ओष्ठम् तस्याः पद्मम् इव आननम् ।
ईषद् उन्नम्य पास्यामि रसायनम् इव आतुरः ॥६-५-१३॥
Kada nu charu bimba oshtham tasyah padmam iva ananam
Ishad unnamya pasyami rasayanam iva aturah
5.14
तौ तस्याः सम्हतौ पीनौ स्तनौ ताल फल उपमौ ।
कदा नु खलु स उत्कम्पौ हसन्त्या माम् भजिष्यतः ॥६-५-१४॥
Tau tasyah samhatau pinau stanau tala phala upamau
Kada nu khalu sa utkampau hasantya mam bhajishyatah
5.15
सा नूनम् असित अपान्गी रक्षो मध्य गता सती ।
मन् नाथा नाथ हीना इव त्रातारम् न अधिगच्चति ॥६-५-१५॥
Sa nunam asita apangi raksho madhya gata sati
Man natha natha hina iva trataram na adhigachchati
5.16
कदा विक्षोभ्य रक्षाम्सि सा विधूय उत्पतिष्यति ।
राक्षसीमध्यगा शेते स्नुषा दशरथस्य च ॥६-५-१६॥
Kada vikshobhya rakshamsi sa vidhuya utpatishyati
Rakshasimadhyaga shete snusha dasharathasya cha
5.17
अविक्षोभ्याणि रक्षाम्सि सा विधूयोत्पतिष्यति ।
विधूय जलदान् नीलान् शशि लेखा शरत्स्व् इव ॥६-५-१७॥
Avikshobhyani rakshamsi sa vidhuyotpatishyati
Vidhuya jaladan nilan shashi lekha sharatsv iva
5.18
स्वभाव तनुका नूनम् शोकेन अनशनेन च ।
भूयस् तनुतरा सीता देश काल विपर्ययात् ॥६-५-१८॥
Svabhava tanuka nunam shokena anashanena cha
Bhuyas tanutara sita desha kala viparyayat
5.19
कदा नु राक्षस इन्द्रस्य निधाय उरसि सायकान् ।
सीताम् प्रत्याहरिष्यामि शोकम् उत्सृज्य मानसम् ॥६-५-१९॥
Kada nu rakshasa indrasya nidhaya urasi sayakan
Sitam pratyaharishyami shokam utsrijya manasam
5.20
कदा नु खलु माम् साध्वी सीता अमर सुता उपमा ।
स उत्कण्ठा कण्ठम् आलम्ब्य मोक्ष्यति आनन्दजम् जलम् ॥६-५-२०॥
Kada nu khalu mam sadhvi sita amara suta upama
Sa utkantha kantham alambya mokshyati anandajam jalam
5.21
कदा शोकम् इमम् घोरम् मैथिली विप्रयोगजम् ।
सहसा विप्रमोक्ष्यामि वासः शुक्ल इतरम् यथा ॥६-५-२१॥
Kada shokam imam ghoram maithili viprayogajam
Sahasa vipramokshyami vasah shukla itaram yatha
5.22
एवम् विलपतस् तस्य तत्र रामस्य धीमतः ।
दिन क्षयान् मन्द वपुर् भास्करो अस्तम् उपागमत् ॥६-५-२२॥
Evam vilapatas tasya tatra ramasya dhimatah
Dina kshayan manda vapur bhaskaro astam upagamat
5.23
आश्वासितो लक्ष्मणेन रामः सम्ध्याम् उपासत ।
स्मरन् कमल पत्र अक्षीम् सीताम् शोक आकुली कृतः ॥६-५-२३॥
Ashvasito lakshmanena ramah samdhyam upasata
Smaran kamala patra akshim sitam shoka akuli kritah