UtshovSarga 22
22.1
अथोवाच रघुश्रेष्ठः सागरम् दारुणम् वचः ।
अद्य त्वाम् शोषयिष्यामि सपातालम् महार्णव ॥६-२२-१॥
Athovacha raghushreshthah sagaram darunam vachah
Adya tvam shoshayishyami sapatalam maharnava
22.2
शरनिर्दग्धतोयस्य परिशुष्कस्य सागर ।
मया निहतसत्त्वस्य पाम्सुरुत्पद्यते महान् ॥६-२२-२॥
Sharanirdagdhatoyasya parishushkasya sagara
Maya nihatasattvasya pamsurutpadyate mahan
22.3
मत्कार्मुकनिसृष्टेन शरवर्षेण सागर ।
परम् तीरम् गमिष्यन्ति पद्भिरेव प्लवङ्गमाः ॥६-२२-३॥
Matkarmukanisrishtena sharavarshena sagara
Param tiram gamishyanti padbhireva plavangamah
22.4
विचिन्वन्नाभिजानासि पौरुषम् वापि विक्रमम् ।
दाव्नवालय सम्तापम् मत्तो नाम गमिष्यसि ॥६-२२-४॥
Vichinvannabhijanasi paurusham vapi vikramam
Davnavalaya samtapam matto nama gamishyasi
22.5
ब्राह्मेणास्त्रेण सम्योज्य ब्रह्मदण्डनिभम् शरम् ।
सम्योज्य धनुषि श्रे ष्ठे विचकर्ष महाबलः ॥६-२२-५॥
Brahmenastrena samyojya brahmadandanibham sharam
Samyojya dhanushi shre shthe vichakarsha mahabalah
22.6
तस्मिन्विकृष्टे सहसा राघवेण शरासने ।
रोदसी सम्पफालेव पर्वताश्च चकम्पिरे ॥६-२२-६॥
Tasminvikrishte sahasa raghavena sharasane
Rodasi sampaphaleva parvatashcha chakampire
22.7
तमश्च लोकमावव्रे दिशश्च न चकाशिरे ।
प्रतिचुक्षुभिरे चाशु सराम्सि सरितस्तदा ॥६-२२-७॥
Tamashcha lokamavavre dishashcha na chakashire
Pratichukshubhire chashu saramsi saritastada
22.8
तिर्यक् च सह नक्षत्रैः सम्गतौ चन्द्रभास्करौ ।
भास्कराम्शुभिरादीप्तम् तमसा च समावृतम् ॥६-२२-८॥
Tiryak cha saha nakshatraih samgatau chandrabhaskarau
Bhaskaramshubhiradiptam tamasa cha samavritam
22.9
प्रचकाशे तदाकाशमुल्काशतविदीपितम् ।
अन्तरिक्षाच्च निर्घाता निर्जग्मुरतुलस्वनाः ॥६-२२-९॥
Prachakashe tadakashamulkashatavidipitam
Antarikshachcha nirghata nirjagmuratulasvanah
22.10
वपुःप्रकर्षेण ववुर्दिव्यमारुतपङ्क्त्यः ।
बभञ्ज च तदा वृक्षान् जलदानुद्वहन् मुहुः ॥६-२२-१०॥
Vapuhprakarshena vavurdivyamarutapanktyah
Babhanja cha tada vrikshan jaladanudvahan muhuh
22.11
आरुजम्श्चैव शैलाग्रान् शिखराणि बभञ्ज च ।
दिवि च स्म महावेगाः सम्हताः समहास्वनाः ॥६-२२-११॥
Arujamshchaiva shailagran shikharani babhanja cha
Divi cha sma mahavegah samhatah samahasvanah
22.12
मुमुचुर्वैद्युतानग्नीम्स्ते महाशनयस्तदा ।
यानि भूतानि दृश्यानि चुक्रुशुश्चाशनेः समम् ॥६-२२-१२॥
Mumuchurvaidyutanagnimste mahashanayastada
Yani bhutani drishyani chukrushushchashaneh samam
22.13
अदृश्यानि च भूतानि मुमुचुर्भैरवस्वनम् ।
शिश्यरे चाभिभूतानि सम्त्रस्ताम्यद्विजन्ति च ॥६-२२-१३॥
Adrishyani cha bhutani mumuchurbhairavasvanam
Shishyare chabhibhutani samtrastamyadvijanti cha
22.14
सम्प्रविव्यथिरे चापि न च पस्पन्दिरे भयात् ।
सहभूतैः सतोयोर्मिः सनागः सहराक्षसः ॥६-२२-१४॥
Sampravivyathire chapi na cha paspandire bhayat
Sahabhutaih satoyormih sanagah saharakshasah
22.15
सहसाभूत्ततो वेगाद्भीमवेगो महोदधिः ।
योजनम् व्यतिचक्राम वेलामन्यत्र सम्प्लवात् ॥६-२२-१५॥
Sahasabhuttato vegadbhimavego mahodadhih
Yojanam vyatichakrama velamanyatra samplavat
22.16
तम् तथा समतिक्रान्तम् नातिचक्राम राघवः ।
समुद्धतममित्रघ्नो रामो नदनदीपतिम् ॥६-२२-१६॥
Tam tatha samatikrantam natichakrama raghavah
Samuddhatamamitraghno ramo nadanadipatim
22.17
ततो मध्यात् समुद्रस्य सागरः स्वयम् उत्थितः ।
उदयन् हि महाशैलान् मेरोर् इव दिवा करः ॥६-२२-१७॥
Tato madhyat samudrasya sagarah svayam utthitah
Udayan hi mahashailan meror iva diva karah
22.18
पन्नगैः सह दीप्त आस्यैः समुद्रः प्रत्यदृश्यत ।
स्निग्ध वैदूर्य सम्काशो जाम्बू नद विभूषितः ॥६-२२-१८॥
Pannagaih saha dipta asyaih samudrah pratyadrishyata
Snigdha vaidurya samkasho jambu nada vibhushitah
22.19
रत्न माल्य अम्बर धरः पद्म पत्र निभ ईक्षणः ।
सर्वपुष्पमयीम् दिव्याम् शिरसा धारयन् स्रजम् ॥६-२२-१९॥
Ratna malya ambara dharah padma patra nibha ikshanah
Sarvapushpamayim divyam shirasa dharayan srajam
22.20
जातरूपमयैश्चैव तपनीयविभूषितो भूषणोत्तमैः ।
आत्मजानाम् च रत्नानाम् भूषितो भूषणोत्तमैः ॥६-२२-२०॥
Jatarupamayaishchaiva tapaniyavibhushito bhushanottamaih
Atmajanam cha ratnanam bhushito bhushanottamaih
22.21
धातुभिर्मण्डितः शैलो विविधैर्हमवानिव ।
एकावलीमध्यगतम् तरलम् पाण्डरप्रभम् ॥६-२२-२१॥
Dhatubhirmanditah shailo vividhairhamavaniva
Ekavalimadhyagatam taralam pandaraprabham
22.22
विपुलेनोरसा बिभ्रत्कौस्तुभस्य सहोदरम् ।
आघूर्णिततरङ्गौघःकालिकानिलसम्कुलः ॥६-२२-२२॥
Vipulenorasa bibhratkaustubhasya sahodaram
Aghurnitatarangaughahkalikanilasamkulah
22.23
गङ्गासिन्धुप्रधानाभिरापगाभिः समावृतः ।
देवतानाम् सरूपाभिर्नानारूपाभिरीश्वरः ॥६-२२-२३॥
Gangasindhupradhanabhirapagabhih samavritah
Devatanam sarupabhirnanarupabhirishvarah
22.24
सागरः समतिक्रम्य पूर्वम् आमन्त्र्य वीर्यवान् ।
अब्रवीत् प्रान्जलिर् वाक्यम् राघवम् शर पाणिनम् ॥६-२२-२४॥
Sagarah samatikramya purvam amantrya viryavan
Abravit pranjalir vakyam raghavam shara paninam
22.25
पृथिवी वायुर् आकाशम् आपो ज्योतिः च राघवः ।
स्वभावे सौम्य तिष्ठन्ति शाश्वतम् मार्गम् आश्रिताः ॥६-२२-२५॥
Prithivi vayur akasham apo jyotih cha raghavah
Svabhave saumya tishthanti shashvatam margam ashritah
22.26
तत् स्वभावो मम अपि एष यद् अगाधो अहम् अप्लवः ।
विकारस् तु भवेद् राध एतत् ते प्रवदामि अहम् ॥६-२२-२६॥
Tat svabhavo mama api esha yad agadho aham aplavah
Vikaras tu bhaved radha etat te pravadami aham
22.27
न कामान् न च लोभाद् वा न भयात् पार्थिव आत्मज ।
रागान्नक्राकुलजलम् स्तम्भयेयम् कथम्चन ॥६-२२-२७॥
Na kaman na cha lobhad va na bhayat parthiva atmaja
Ragannakrakulajalam stambhayeyam kathamchana
22.28
विधास्ये येन गन्तासि विषहिष्ये ह्यहम् तथा ।
न ग्राहा विधमिष्यन्ति यावत्सेना तरिष्यति ॥६-२२-२८॥
Vidhasye yena gantasi vishahishye hyaham tatha
Na graha vidhamishyanti yavatsena tarishyati
22.29
हरीणाम् तरणे राम करिष्यामि यथास्थलम् ।
तमब्रवीत्तदा रामः शृणु मे वरुणालय ॥६-२२-२९॥
Harinam tarane rama karishyami yathasthalam
Tamabravittada ramah shrinu me varunalaya
22.30
अमोघोऽयम् महाबाणः कस्मिन् देशे निपात्यताम् ।
रामस्य वचनम् श्रुत्वा तम् च दृष्ट्वा महाशरम् ॥६-२२-३०॥
Amoghoyam mahabanah kasmin deshe nipatyatam
Ramasya vachanam shrutva tam cha drishtva mahasharam
22.31
महोदधिर्महातेजा राघवम् वाक्यमब्रवीत् ।
उत्तरेणावकाशोऽस्ति कश्चित्पुण्यतरो मम ॥६-२२-३१॥
Mahodadhirmahateja raghavam vakyamabravit
Uttarenavakashosti kashchitpunyataro mama
22.32
द्रुमकुल्य इति ख्यातो लोके ख्यातो यथा भवान् ।
उग्रदर्शनकर्माणो बहवस्तत्र दस्यवः ॥६-२२-३२॥
Drumakulya iti khyato loke khyato yatha bhavan
Ugradarshanakarmano bahavastatra dasyavah
22.33
आभीरप्रमुखाः पापाः पिबन्ति सलिलम् मम ।
तैर्न तत्स्पर्शनम् पापम् सहेयम् पापकर्मभिः ॥६-२२-३३॥
Abhirapramukhah papah pibanti salilam mama
Tairna tatsparshanam papam saheyam papakarmabhih
22.34
अमोघः क्रियताम् राम तत्र तेषु शरोत्तमः ।
तस्य तद्वचनम् श्रुत्वा सागरस्य महात्मनः ॥६-२२-३४॥
Amoghah kriyatam rama tatra teshu sharottamah
Tasya tadvachanam shrutva sagarasya mahatmanah
22.35
मुमोच तम् शरम् दीप्तम् परम् सागरदर्शनात् ।
तेन तन्मरुकान्तारम् प्^इथिव्याम् किल विश्रुतम् ॥६-२२-३५॥
Mumocha tam sharam diptam param sagaradarshanat
Tena tanmarukantaram p^ithivyam kila vishrutam
22.36
विपातितः शरो यत्र वज्राशनिसमप्रभः ।
ननाद च तदा तत्र वसुधा शल्यपीडिता ॥६-२२-३६॥
Vipatitah sharo yatra vajrashanisamaprabhah
Nanada cha tada tatra vasudha shalyapidita
22.37
तस्माद्बाणमुखात्तोयमुत्पपात रसातलात् ।
स बभूव तदा कूपो व्रण इत्येव विश्रुतः ॥६-२२-३७॥
Tasmadbanamukhattoyamutpapata rasatalat
Sa babhuva tada kupo vrana ityeva vishrutah
22.38
सततम् चोत्थितम् तोयम् समुद्रस्येव दृश्यते ।
अवदारणशब्दश्च दारुणः समपद्यत ॥६-२२-३८॥
Satatam chotthitam toyam samudrasyeva drishyate
Avadaranashabdashcha darunah samapadyata
22.39
तस्मात्तद्बाणपातेन अपः कुक्षिष्वशोषयत् ।
विख्यातम् त्रिषु लोकेषु मधुकान्तारमेव च ॥६-२२-३९॥
Tasmattadbanapatena apah kukshishvashoshayat
Vikhyatam trishu lokeshu madhukantarameva cha
22.40
शोषयित्वा तु तम् कुक्षिम् रामो दशरथात्मजः ।
वरम् तस्मै ददौ विद्वान्मरवेऽमरविक्रमः ॥६-२२-४०॥
Shoshayitva tu tam kukshim ramo dasharathatmajah
Varam tasmai dadau vidvanmaravemaravikramah
22.41
पशव्यश्चाल्परोगश्च फलमूलरसायुतः ।
बहुस्नेहो बहुक्षीरः सुगन्धिर्विविधौषधिः ॥६-२२-४१॥
Pashavyashchalparogashcha phalamularasayutah
Bahusneho bahukshirah sugandhirvividhaushadhih
22.42
एवमेतैर्गुणैर्युक्तो बहिभिः सम्युतो मरुः ।
रामस्य वरदानाच्च शिवः पन्था बभूव ह ॥६-२२-४२॥
Evametairgunairyukto bahibhih samyuto maruh
Ramasya varadanachcha shivah pantha babhuva ha
22.43
तस्मिन् दग्धे तदा कुक्षौ समुद्रः सरिताम् पतिः ।
राघवम् सर्वशास्त्रज्ञमिदम् वचनम्ब्रवीत् ॥६-२२-४३॥
Tasmin dagdhe tada kukshau samudrah saritam patih
Raghavam sarvashastragyamidam vachanambravit
22.44
अयम् सौम्य नलो नाम तनुजो विश्व कर्मणः ।
पित्रा दत्त वरः श्रीमान् प्रतिमो विश्व कर्मणः ॥६-२२-४४॥
Ayam saumya nalo nama tanujo vishva karmanah
Pitra datta varah shriman pratimo vishva karmanah
22.45
एष सेतुम् महाउत्साहः करोतु मयि वानरः ।
तम् अहम् धारयिष्यामि तथा हि एष यथा पिता ॥६-२२-४५॥
Esha setum mahautsahah karotu mayi vanarah
Tam aham dharayishyami tatha hi esha yatha pita
22.46
एवम् उक्त्वा उदधिर् नष्टः समुत्थाय नलस् ततः ।
अब्रवीद् वानर श्रेष्ठो वाक्यम् रामम् महाबलः ॥६-२२-४६॥
Evam uktva udadhir nashtah samutthaya nalas tatah
Abravid vanara shreshtho vakyam ramam mahabalah
22.47
अहम् सेतुम् करिष्यामि विस्तीर्णे वरुण आलये ।
पितुः सामर्थ्यम् आस्थाय तत्त्वम् आह महाउदधिः ॥६-२२-४७॥
Aham setum karishyami vistirne varuna alaye
Pituh samarthyam asthaya tattvam aha mahaudadhih
22.48
असौ तु सागरो भीमः सेतुकर्मदिदृक्षया ।
ददौ दण्डभयाद्गाधम् राघवाय महोदधिः ॥६-२२-४८॥
Asau tu sagaro bhimah setukarmadidrikshaya
Dadau dandabhayadgadham raghavaya mahodadhih
22.49
मम मातुर् वरो दत्तो मन्दरे विश्व कर्मणा ।
औरसस् तस्य पुत्रो अहम् सदृशो विश्व कर्मणा ॥६-२२-४९॥
Mama matur varo datto mandare vishva karmana
Aurasas tasya putro aham sadrisho vishva karmana
22.50
औरसस्तस्य पुत्रोऽहम् सदृशो विश्वकर्मणा।
स्मारितोऽस्म्यहमेतेन तत्त्वमाह महोदधिः ॥६-२२-५०॥
Aurasastasya putroham sadrisho vishvakarmana
Smaritosmyahametena tattvamaha mahodadhih
22.51
न च अपि अहम् अनुक्तो वै प्रब्रूयाम् आत्मनो गुणान् ।
समर्थ्श्चाप्यहम् सेतुम् कर्तुम् वै वरुणालये ॥६-२२-५१॥
Na cha api aham anukto vai prabruyam atmano gunan
Samarthshchapyaham setum kartum vai varunalaye
22.52
तस्मादद्यैव बध्नन्तु सेतुम् वानरपुङ्गवाः ।
ततो निसृष्ट रामेण सर्वतो हरि यूथपाः ॥६-२२-५२॥
Tasmadadyaiva badhnantu setum vanarapungavah
Tato nisrishta ramena sarvato hari yuthapah
22.53
अभिपेतुर् महाअरण्यम् हृष्टाः शत सहस्रशः ।
ते नगान् नग सम्काशाः शाखा मृग गण ऋषभाः ॥६-२२-५३॥
Abhipetur mahaaranyam hrishtah shata sahasrashah
Te nagan naga samkashah shakha mriga gana rishabhah
22.54
बभन्जुर् वानरास् तत्र प्रचकर्षुः च सागरम् ।
ते सालैः च अश्व कर्णैः च धवैर् वम्शैः च वानराः ॥६-२२-५४॥
Babhanjur vanaras tatra prachakarshuh cha sagaram
Te salaih cha ashva karnaih cha dhavair vamshaih cha vanarah
22.55
कुटजैर् अर्जुनैस् तालैस् तिकलैस् तिमिशैर् अपि ।
बिल्वकैः सप्तपर्णैश्च कर्णिकारैश्च पुष्पितैः ॥६-२२-५५॥
Kutajair arjunais talais tikalais timishair api
Bilvakaih saptaparnaishcha karnikaraishcha pushpitaih
22.56
चूतैः च अशोक वृक्षैः च सागरम् समपूरयन् ।
समूलामः च विमूलामः च पादपान् हरि सत्तमाः ॥६-२२-५६॥
Chutaih cha ashoka vrikshaih cha sagaram samapurayan
Samulamah cha vimulamah cha padapan hari sattamah
22.57
इन्द्र केतून् इव उद्यम्य प्रजह्रुर् हरयस् तरून् ।
तालान् दाडिमगुल्माम्श्च नारिकेलविभीतकान् ॥६-२२-५७॥
Indra ketun iva udyamya prajahrur harayas tarun
Talan dadimagulmamshcha narikelavibhitakan
22.58
करीरान् बकुलान्निम्बान् समाजह्रुरितस्ततः ।
हस्तिमात्रान् महाकायाः पाषाणाम्श्च महाबलाः ॥६-२२-५८॥
Kariran bakulannimban samajahruritastatah
Hastimatran mahakayah pashanamshcha mahabalah
22.59
पर्वताम्श्च समुत्पाट्य यन्त्रैः परिवहन्ति च ।
प्रक्षिप्यमाणैर् अचलैः सहसा जलम् उद्धतम् ॥६-२२-५९॥
Parvatamshcha samutpatya yantraih parivahanti cha
Prakshipyamanair achalaih sahasa jalam uddhatam
22.60
समुत्पतितम् आकाशम् अपासर्पत् ततस् ततः ।
समुद्रम् क्षोभयामासुर्निपतन्तः समन्ततः ॥६-२२-६०॥
Samutpatitam akasham apasarpat tatas tatah
Samudram kshobhayamasurnipatantah samantatah
22.61
सूत्राण्यन्ये प्रगृह्णन्ति ह्यायतम् शतयोजनम् ।
नलः चक्रे महासेतुम् मध्ये नद नदी पतेः ॥६-२२-६१॥
Sutranyanye pragrihnanti hyayatam shatayojanam
Nalah chakre mahasetum madhye nada nadi pateh
22.62
स तदा क्रियते सेतुर्वानरै र्घोरकर्मभिः ।
दण्डनन्ये प्रगृह्णन्ति विचिन्वन्ति तथापरे ॥६-२२-६२॥
Sa tada kriyate seturvanarai rghorakarmabhih
Dandananye pragrihnanti vichinvanti tathapare
22.63
वानरैः शतशस्तत्र रामस्यज्ञापुरःसरैः ।
मेघाभैः पर्वताभश्च तृणैः काष्ठैर्बबन्धरे ॥६-२२-६३॥
Vanaraih shatashastatra ramasyagyapurahsaraih
Meghabhaih parvatabhashcha trinaih kashthairbabandhare
22.64
पुष्पिताग्रैश्च तरुभिः सेतुम् बध्नन्ति वानराः ।
पाषाणाम्श्च गिरिप्रख्यान् गिरीणाम् शिखराणि च ॥६-२२-६४॥
Pushpitagraishcha tarubhih setum badhnanti vanarah
Pashanamshcha giriprakhyan girinam shikharani cha
22.65
दृश्यन्ते परिधावन्तो गृह्य दानवसम्निभाः ।
शिलानाम् क्षिप्यमाणानाम् शैलानाम् तत्र पात्यताम् ॥६-२२-६५॥
Drishyante paridhavanto grihya danavasamnibhah
Shilanam kshipyamananam shailanam tatra patyatam
22.66
बभूव तुमुलः शब्दस् तदा तस्मिन् महाउदधौ ।
कृतानि प्रथमेनाह्ना योजनानि चतुर्दश ॥६-२२-६६॥
Babhuva tumulah shabdas tada tasmin mahaudadhau
Kritani prathamenahna yojanani chaturdasha
22.67
प्रहृष्टैजसम्काशैस्त्वरमाणैः प्लवङ्गमैः ।
द्वितीयेन तथैवाह्ना योजनानि तु विशतिः ॥६-२२-६७॥
Prahrishtaijasamkashaistvaramanaih plavangamaih
Dvitiyena tathaivahna yojanani tu vishatih
22.68
कृतानि प्लवगैस्तूर्णम् भीमकायैर्महाबलैः ।
अह्ना तृतीयेन तथा योजनानि तु सागरे ॥६-२२-६८॥
Kritani plavagaisturnam bhimakayairmahabalaih
Ahna tritiyena tatha yojanani tu sagare
22.69
त्वरमाणैर्महाकयैरेकविम्शतिरेव च ।
चतुर्थेन तथा चाह्ना द्वाविम्शतिरथापि वा ॥६-२२-६९॥
Tvaramanairmahakayairekavimshatireva cha
Chaturthena tatha chahna dvavimshatirathapi va
22.70
योजनानि महावेगैः कृतानि त्वरितैस्ततः ।
पञ्चमेन तथा चाह्ना प्लवगैः क्षिप्रकारिभिः ॥६-२२-७०॥
Yojanani mahavegaih kritani tvaritaistatah
Panchamena tatha chahna plavagaih kshiprakaribhih
22.71
योजनानि त्रयोविम्शत्सुवेलमधिकृत्य वै ।
स वानरवरः श्रीमान् विश्वकर्मात्मजो बली ॥६-२२-७१॥
Yojanani trayovimshatsuvelamadhikritya vai
Sa vanaravarah shriman vishvakarmatmajo bali
22.72
बबन्ध सागरे सेतुम् यथा चास्य तथा पिता ।
स नलेन कृतः सेतुः सागरे मकर आलये ॥६-२२-७२॥
Babandha sagare setum yatha chasya tatha pita
Sa nalena kritah setuh sagare makara alaye
22.73
शुशुभे सुभगः श्रीमान् स्वाती पथ इव अम्बरे ।
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाः च परम ऋषयः ॥६-२२-७३॥
Shushubhe subhagah shriman svati patha iva ambare
Tato devah sagandharvah siddhah cha parama rishayah
22.74
आगम्य गगने तस्थुर्द्रष्टुकामास्तदद्भुतम् ।
दशयोजनविस्तीर्णम् शतयोजन मायतम् ॥६-२२-७४॥
Agamya gagane tasthurdrashtukamastadadbhutam
Dashayojanavistirnam shatayojana mayatam
22.75
ददृशुर्देवगन्धर्वा नलसेतुम् सुदुष्करम् ।
आप्लवन्तः प्लवन्तः च गर्जन्तः च प्लवम् गमाः ॥६-२२-७५॥
Dadrishurdevagandharva nalasetum sudushkaram
Aplavantah plavantah cha garjantah cha plavam gamah
22.76
तम् अचिन्त्यम् असह्यम् च अद्भुतम् लोम हर्षणम् ।
ददृशुः सर्व भूतानि सागरे सेतु बन्धनम् ॥६-२२-७६॥
Tam achintyam asahyam cha adbhutam loma harshanam
Dadrishuh sarva bhutani sagare setu bandhanam
22.77
तानि कोटि सहस्राणि वानराणाम् महाओजसाम् ।
बध्नन्तः सागरे सेतुम् जग्मुः पारम् महाउदधेः ॥६-२२-७७॥
Tani koti sahasrani vanaranam mahaojasam
Badhnantah sagare setum jagmuh param mahaudadheh
22.78
विशालः सुकृतः श्रीमान् सुभूमिः सुसमाहितः ।
अशोभत महासेतुः सीमन्त इव सागरे ॥६-२२-७८॥
Vishalah sukritah shriman subhumih susamahitah
Ashobhata mahasetuh simanta iva sagare
22.79
ततः परे समुद्रस्य गदा पाणिर् विभीषणः ।
परेषाम् अभिघत अर्थम् अतिष्ठत् सचिवैः सह ॥६-२२-७९॥
Tatah pare samudrasya gada panir vibhishanah
Paresham abhighata artham atishthat sachivaih saha
22.80
सुग्रीवस्तु ततः प्राह रामम् सत्यपराक्रमम् ।
हनुमन्तम् त्वमारोह अङ्गदम् त्वथ लक्ष्मणः ॥६-२२-८०॥
Sugrivastu tatah praha ramam satyaparakramam
Hanumantam tvamaroha angadam tvatha lakshmanah
22.81
अयम् हि विपुलो वीर सागरो मकरालयः ।
वैहायसौ युवामेतौ वानरौ धारयिष्यतः ॥६-२२-८१॥
Ayam hi vipulo vira sagaro makaralayah
Vaihayasau yuvametau vanarau dharayishyatah
22.82
अग्रतस् तस्य सैन्यस्य श्रीमान् रामः सलक्ष्मणः ।
जगाम धन्वी धर्म आत्मा सुग्रीवेण समन्वितः ॥६-२२-८२॥
Agratas tasya sainyasya shriman ramah salakshmanah
Jagama dhanvi dharma atma sugrivena samanvitah
22.83
अन्ये मध्येन गच्चन्ति पार्श्वतो अन्ये प्लवम् गमाः ।
सलिले प्रपतन्ति अन्ये मार्गम् अन्ये न लेभिरे ॥६-२२-८३॥
Anye madhyena gachchanti parshvato anye plavam gamah
Salile prapatanti anye margam anye na lebhire
22.84
केचिद् वैहायस गताः सुपर्णा इव पुप्लुवुः ।
घोषेण महता घोषम् सागरस्य समुच्च्रितम् ॥६-२२-८४॥
Kechid vaihayasa gatah suparna iva pupluvuh
Ghoshena mahata ghosham sagarasya samuchchritam
22.85
भीमम् अन्तर् दधे भीमा तरन्ती हरि वाहिनी ।
वानराणाम् हि सा तीर्णा वाहिनी नल सेतुना ॥६-२२-८५॥
Bhimam antar dadhe bhima taranti hari vahini
Vanaranam hi sa tirna vahini nala setuna
22.86
तीरे निविविशे राज्ञा बहु मूल फल उदके ।
तद् अद्भुतम् राघव कर्म दुष्करम् ।समीक्ष्य देवाः सह सिद्ध चारणैः ।उपेत्य रामम् सहिता महर्षिभिः ।समभ्यषिन्चन् सुशुभिअर् जलैः पृथक् ॥६-२२-८६॥
Tire nivivishe ragya bahu mula phala udake
Tad adbhutam raghava karma dushkaram, samikshya devah saha siddha charanaih, upetya ramam sahita maharshibhih, samabhyashinchan sushubhiar jalaih prithak
22.87
जयस्व शत्रून् नर देव मेदिनीम् ।
ससागराम् पालय शाश्वतीः समाः ।इति इव रामम् नर देव सत्कृतम् ।शुभैर् वचोभिर् विविधैर् अपूजयन् ॥६-२२-८७॥
Jayasva shatrun nara deva medinim
Sasagaram palaya shashvatih samah, iti iva ramam nara deva satkritam, shubhair vachobhir vividhair apujayan