UtshovSarga 113
113.1
रावणं निहतं श्रुत्वा राघवेण महात्मना ।
अन्तःपुराद्विनिष्पेतू राक्षस्यः शोककर्शिताः ।। ६.११३.१ ।।
Ravanam nihatam shrutva raghavena mahatmana
Antahpuradvinishpetu rakshasyah shokakarshitah
113.2
वार्यमाणाः सुबहुशो वेष्टन्त्यः क्षितिपांसुषु ।
विमुक्तकेश्यो दुःखार्ता गावो वत्सहता इव ।। ६.११३.२ ।।
Varyamanah subahusho veshtantyah kshitipansushu
Vimuktakeshyo duhkharta gavo vatsahata iva
113.3
उत्तरेण विनिष्क्रम्य द्वारेण सह राक्षसैः ।
प्रविश्यायो धनं घोरं विचिन्वन्त्यो हतं पतिम् ।। ६.११३.३ ।।
Uttarena vinishkramya dvarena saha rakshasaih
Pravishyayo dhanam ghoram vichinvantyo hatam patim
113.4
राजपुत्रेति वादिन्यो हा नाथेति च सर्वशः ।
परिपेतुः कबन्धाङ्कां महीं शोणितकर्दमाम् ।। ६.११३.४ ।।
Rajaputreti vadinyo ha natheti cha sarvashah
Paripetuh kabandhankam mahim shonitakardamam
113.5
ता बाष्पपरिपूर्णाक्ष्यो भर्तृशोकपराजिताः ।
करेण्व इव नर्दन्त्यो विनेदुर्हतयूथपाः ।। ६.११३.५ ।।
Ta bashpaparipurnakshyo bhartrishokaparajitah
Karenva iva nardantyo vinedurhatayuthapah
113.6
ददृशुस्तं महावीर्यं महाकायं महाद्युतिम् ।
रावणं निहतं भूमौ नीलाञ्जनचयोपमम् ।। ६.११३.६ ।।
Dadrishustam mahaviryam mahakayam mahadyutim
Ravanam nihatam bhumau nilanjanachayopamam
113.7
ताः पतिं सहसा दृष्ट्वा शयानं रणपांसुषु ।
निपेतुस्तस्य गात्रेषु च्छिन्ना वनलता इव ।। ६.११३.७ ।।
Tah patim sahasa drishtva shayanam ranapansushu
Nipetustasya gatreshu chchhinna vanalata iva
113.8
बहुमानात् परिष्वज्य काचिदेनं रुरोद ह ।
चरणौ काचिदालिङ्ग्य काचित् कण्ठे ऽवलम्ब्य च ।। ६.११३.८ ।।
Bahumanat parishvajya kachidenam ruroda ha
Charanau kachidalingya kachit kanthe valambya cha
113.9
उद्धृत्य च भुजौ काचिद्भूमौ स्म परिवर्तते ।
हतस्य वदनं दृष्ट्वा काचिन्मोहमुपागमत् ।। ६.११३.९ ।।
Uddhritya cha bhujau kachidbhumau sma parivartate
Hatasya vadanam drishtva kachinmohamupagamat
113.10
काचिदङ्के शिरः कृत्वा रुरोद मुखमीक्षती ।
स्नापयन्ती मुखं बाष्पैस्तुषारैरिव पङ्कजम् ।। ६.११३.१० ।।
Kachidanke shirah kritva ruroda mukhamikshati
Snapayanti mukham bashpaistusharairiva pankajam
113.11
एवमार्ताः पतिं दृष्ट्वा रावणं निहतं भुवि ।
चुक्रुशुर्बहुधा शोकाद्भूयस्ताः पर्यदेवयन् ।। ६.११३.११ ।।
Evamartah patim drishtva ravanam nihatam bhuvi
Chukrushurbahudha shokadbhuyastah paryadevayan
113.12
येन वित्रासितः शक्रो येन वित्रासितो यमः ।
येन वैश्रवणो राजा पुष्पकेण वियोजितः ।। ६.११३.१२ ।।
Yena vitrasitah shakro yena vitrasito yamah
Yena vaishravano raja pushpakena viyojitah
113.13
गन्धर्वाणामृषीणां च सुराणां च महात्मनाम् ।
भयं येन महद्दत्तं सो ऽयं शेते रणे हतः ।। ६.११३.१३ ।।
Gandharvanamrishinam cha suranam cha mahatmanam
Bhayam yena mahaddattam so yam shete rane hatah
113.14
असुरेभ्यः सुरेभ्यो वा पन्नगेभ्यो ऽपि वा तथा ।
न भयं यो विजानाति तस्येदं मानुषाद्भयम् ।। ६.११३.१४ ।।
Asurebhyah surebhyo va pannagebhyo pi va tatha
Na bhayam yo vijanati tasyedam manushadbhayam
113.15
अवध्यो देवतानां यस्तथा दानवरक्षसाम् ।
हतः सो ऽयं रणे शेते मानुषेण पदातिना ।। ६.११३.१५ ।।
Avadhyo devatanam yastatha danavarakshasam
Hatah so yam rane shete manushena padatina
113.16
यो न शक्यः सुरैर्हन्तुं न यक्षैर्नासुरैस्तथा ।
सो ऽयं कश्चिदिवासत्त्वो मृत्युं मर्त्येन लम्भितः ।। ६.११३.१६ ।।
Yo na shakyah surairhantum na yakshairnasuraistatha
So yam kashchidivasattvo mrityum martyena lambhitah
113.17
एवं वदन्त्यो बहुधा रुरुदुस्तस्य ताः स्त्रियः ।
भूय एव च दुःखार्ता विलेपुश्च पुनःपुनः ।। ६.११३.१७ ।।
Evam vadantyo bahudha rurudustasya tah striyah
Bhuya eva cha duhkharta vilepushcha punahpunah
113.18
अशृण्वता च सुहृदां सततं हितवादिनाम् ।
मरणायाहृता सीता घातिताश्च निशाचराः ।। ६.११३.१८ ।।
Ashrinvata cha suhridam satatam hitavadinam
Maranayahrita sita ghatitashcha nishacharah
113.19
एताः सममिदानीं ते वयमात्मा च पातिताः ।
ब्रुवाणो ऽपि हितं वाक्यमिष्टो भ्राता विबीषणः ।धृष्टं परुषितो मोहात्त्वया ऽ ऽत्मवधकाङ्क्षिणा ।। ६.११३.१९ ।।
Etah samamidanim te vayamatma cha patitah
Bruvano pi hitam vakyamishto bhrata vibishanah, dhrishtam parushito mohattvaya tmavadhakankshina
113.20
यदि निर्यातिता ते स्यात् सीता रामाय मैथिली ।
न नः स्याद् व्यसनं घोरमिदं मूलहरं महत् ।। ६.११३.२० ।।
Yadi niryatita te syat sita ramaya maithili
Na nah syad vyasanam ghoramidam mulaharam mahat
113.21
वृत्तकामो भवेद्भ्राता रामो मित्रकुलं भवेत् ।
वयं चाविधवाः सर्वाः सकामा न च शत्रवः ।। ६.११३.२१ ।।
Vrittakamo bhavedbhrata ramo mitrakulam bhavet
Vayam chavidhavah sarvah sakama na cha shatravah
113.22
त्वया पुनर्नृशंसेन सीतां संरुन्धता बलात् ।
राक्षसा वयमात्मा च त्रयं तुल्यं निपातितम् ।। ६.११३.२२ ।।
Tvaya punarnrishansena sitam sanrundhata balat
Rakshasa vayamatma cha trayam tulyam nipatitam
113.23
न कामकारः कामं वा तव राक्षसपुङ्गव ।
दैवं चेष्टयते सर्वं हतं दैवेन हन्यते ।। ६.११३.२३ ।।
Na kamakarah kamam va tava rakshasapungava
Daivam cheshtayate sarvam hatam daivena hanyate
113.24
वानराणां विनाशो ऽयं रक्षसां च महाहवे ।
तव चैव महाबाहो दैवयोगादुपागतः ।। ६.११३.२४ ।।
Vanaranam vinasho yam rakshasam cha mahahave
Tava chaiva mahabaho daivayogadupagatah
113.25
नैवार्थेन न कामेन विक्रमेण न चाज्ञया ।
शक्या दैवगतिर्लोके निवर्तयितुमुद्यता ।। ६.११३.२५ ।।
Naivarthena na kamena vikramena na chagyaya
Shakya daivagatirloke nivartayitumudyata
113.26
विलेपुरेवं दीनास्ता राक्षसाधिपयोषितः ।
कुरर्य इव दुःखार्ता बाष्पपर्याकुलेक्षणाः ।। ६.११३.२६ ।।
Vilepurevam dinasta rakshasadhipayoshitah
Kurarya iva duhkharta bashpaparyakulekshanah
113.27
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे त्रयोदशोत्तरशततमः सर्गः ।
। ११३ ।।
Ityarshe shrimadramayane valmikiye adikavye shrimadyuddhakande trayodashottarashatatamah sargah