UtshovSarga 41
41.1
स च वाग्भिः प्रशन्ताभिर्गमिष्यन् पूजितस्तया ।
तस्माद्देशादपक्रम्य चिन्तयामास वानरः ।। ५.४१.१।।।।
Sa cha vagbhih prashantabhirgamishyan pujitastaya
Tasmaddeshadapakramya chintayamasa vanarah
41.2
अल्पशेषमिदं कार्यं दृष्टेयमसितेक्षणा ।
त्रीनुपायानतिक्रम्य चतुर्थ इह दृश्यते ।। ५.४१.२।।।।
Alpasheshamidam karyam drishteyamasitekshana
Trinupayanatikramya chaturtha iha drishyate
41.3
न साम रक्षस्सु गुणाय कल्पते न दानमर्थोपचितेषु युज्यते ।
न भेदसाध्या बलदर्पिता जनाः पराक्रमस्त्वेव ममेह रोचते ।। ५.४१.३।।।।
Na sama rakshassu gunaya kalpate na danamarthopachiteshu yujyate
Na bhedasadhya baladarpita janah parakramastveva mameha rochate
41.4
न चास्य कार्यस्य पराक्रमादृते विनिश्चयः कश्चिदिहोपपद्यते ।
हतप्रवीरा हि रणे राक्षसाः कथंचिदीयुर्यदिहाद्य मार्दवम् ।। ५.४१.४।।।।
Na chasya karyasya parakramadrite vinishchayah kashchidihopapadyate
Hatapravira hi rane rakshasah kathanchidiyuryadihadya mardavam
41.5
कार्ये कर्मणि निर्दिष्टे यो बहून्यपि साधयेत् ।
पूर्वकार्याविरोधेन स कार्यं कर्तुमर्हति ।। ५.४१.५।।।।
Karye karmani nirdishte yo bahunyapi sadhayet
Purvakaryavirodhena sa karyam kartumarhati
41.6
न ह्येकः साधको हेतुः स्वल्पस्यापीह कर्मणः ।
यो ह्यर्थं बहुधा वेद स समर्थो ऽर्थसाधने ।। ५.४१.६।।।।
Na hyekah sadhako hetuh svalpasyapiha karmanah
Yo hyartham bahudha veda sa samartho rthasadhane
41.7
इहैव तावत् कृतनिश्चयो ह्याहं यदि व्रजेयं प्लवगेश्वरालयम् ।
परात्मसंमर्दविशेषतत्त्ववित् ततः कृतं स्यान्मम भर्तृशासनम् ।। ५.४१.७।।।।
Ihaiva tavat kritanishchayo hyaham yadi vrajeyam plavageshvaralayam
Paratmasammardavisheshatattvavit tatah kritam syanmama bhartrishasanam
41.8
कथं नु खल्वद्य भवेत् सुखागतं प्रसह्य युद्धं मम राक्षसैः सह ।
तथैव खल्वात्मबलं च सारवत् संमानयेन्मां च रणे दशाननः ।। ५.४१.८।।।।
Katham nu khalvadya bhavet sukhagatam prasahya yuddham mama rakshasaih saha
Tathaiva khalvatmabalam cha saravat sammanayenmam cha rane dashananah
41.9
ततः समासाद्य रणे दशाननं समन्त्रिवर्गं सबलप्रयायिनम् ।
हृदि स्थितं तस्य मतं बलं च वै सुखेन मत्वा ऽहमितः पुनर्व्रजे ।। ५.४१.९।।।।
Tatah samasadya rane dashananam samantrivargam sabalaprayayinam
Hridi sthitam tasya matam balam cha vai sukhena matva hamitah punarvraje
41.10
इदमस्य नृशंसस्य नन्दनोपममुत्तमम् ।
वनं नेत्रमनःकान्तं नानाद्रुमलतायुतम् ।। ५.४१.१०।।।।
Idamasya nrishansasya nandanopamamuttamam
Vanam netramanahkantam nanadrumalatayutam
41.11
इदं विध्वंसयिष्यामि शुष्कं वनमिवानलः ।
अस्मिन् भग्ने ततः कोपं करिष्यति दशाननः ।। ५.४१.११।।।।
Idam vidhvansayishyami shushkam vanamivanalah
Asmin bhagne tatah kopam karishyati dashananah
41.12
ततो महत् साश्वमहारथद्विपं बलं समादेक्ष्यति राक्षसाधिपः ।
त्रिशूलकालायसपट्टसायुधं ततो महद्युद्धमिदं भविष्यति ।। ५.४१.१२।।।।
Tato mahat sashvamaharathadvipam balam samadekshyati rakshasadhipah
Trishulakalayasapattasayudham tato mahadyuddhamidam bhavishyati
41.13
अहं तु तैः संयति चण्डविक्रमैः समेत्य रक्षोभिरसह्यविक्रमः ।
निहत्य तद्रावणचोदितं बलं सुखं गमिष्यामि कपीश्वरालयम् ।। ५.४१.१३।।।।
Aham tu taih sanyati chandavikramaih sametya rakshobhirasahyavikramah
Nihatya tadravanachoditam balam sukham gamishyami kapishvaralayam
41.14
ततो मारुतवत् क्रुद्धो मारुतिर्भीमविक्रमः ।
उरुवेगेन महता द्रुमान् क्षेप्तुमथारभत् ।। ५.४१.१४।।।।
Tato marutavat kruddho marutirbhimavikramah
Uruvegena mahata druman ksheptumatharabhat
41.15
ततस्तु हनुमान् वीरो बभञ्च प्रमदावनम् ।
मत्तद्विजसमाघुष्टं नानाद्रुमलतायुतम् ।। ५.४१.१५।।।।
Tatastu hanuman viro babhancha pramadavanam
Mattadvijasamaghushtam nanadrumalatayutam
41.16
तद्वनं मथितैर्वृक्षैर्भिन्नैश्च सलिलाशयैः ।
चूर्णितैः पर्वताग्रैश्च बभूवाप्रियदर्शनम् ।। ५.४१.१६।।।।
Tadvanam mathitairvrikshairbhinnaishcha salilashayaih
Churnitaih parvatagraishcha babhuvapriyadarshanam
41.17
नानाशकुन्तविरुतैः प्रभिन्नैः सलिलाशयैः ।
ताम्रैः किसलयैः क्लान्तैः क्लान्तद्रुमलतायुतम् ।न बभौ तद्वनं तत्र दावानलहतं यथा ।। ५.४१.१७।।।।
Nanashakuntavirutaih prabhinnaih salilashayaih
Tamraih kisalayaih klantaih klantadrumalatayutam, na babhau tadvanam tatra davanalahatam yatha
41.18
व्याकुलावरणा रेजुर्विह्वला इव ता लताः ।
। ५.४१.१८।। किसलयैः क्लान्तैः क्लान्तद्रुमलतायुतम् ।।।
Vyakulavarana rejurvihvala iva ta latah
, Kisalayaih klantaih klantadrumalatayutam
41.19
लतागृहैश्चित्रगृहैश्च नाशितैर्महोरगैर्व्यालमृगैश्च निर्धुतैः ।
शिलागृहैरुन्मथितैस्तथा गृहैः प्रनष्टरूपं तदभून्महद्वनम् ।। ५.४१.१९।।।।
Latagrihaishchitragrihaishcha nashitairmahoragairvyalamrigaishcha nirdhutaih
Shilagrihairunmathitaistatha grihaih pranashtarupam tadabhunmahadvanam
41.20
सा विह्वला ऽशोकलताप्रताना वनस्थली शोकलताप्रताना ।
जाता दशास्यप्रमदावनस्य कपेर्बलाद्धि प्रमदावनस्य ।। ५.४१.२०।।।।
Sa vihvala shokalatapratana vanasthali shokalatapratana
Jata dashasyapramadavanasya kaperbaladdhi pramadavanasya
41.21
स तस्य कृत्वा ऽर्थपतेर्महाकपिर्महद्व्यलीकं मनसो महात्मनः ।
युयुत्सुरेको बहुभिर्महाबलैः श्रिया ज्वलंस्तोरणमास्थितः कपिः ।। ५.४१.२१।।
Sa tasya kritva rthapatermahakapirmahadvyalikam manaso mahatmanah
Yuyutsureko bahubhirmahabalaih shriya jvalanstoranamasthitah kapih