UtshovSarga 40
40.1
श्रुत्वा तु वचनं तस्य वायुसूनोर्महात्मनः ।
उवाचात्महितं वाक्यं सीता सुरसुतोपमा ।। ५.४०.१।।।।
Shrutva tu vachanam tasya vayusunormahatmanah
Uvachatmahitam vakyam sita surasutopama
40.2
त्वां दृष्ट्वा प्रियवक्तारं संप्रहृष्यामि वानर ।
अर्धसञ्जातसस्येव वृष्टिं प्राप्य वसुन्धरा ।। ५.४०.२।।।।
Tvam drishtva priyavaktaram samprahrishyami vanara
Ardhasanjatasasyeva vrishtim prapya vasundhara
40.3
यथा तं पुरुषव्याघ्रं गात्रैः शोकाभिकर्शितैः ।
संस्पृशेयं सकामा ऽहं तथा कुरु दयां मयि ।। ५.४०.३।।।।
Yatha tam purushavyaghram gatraih shokabhikarshitaih
Sansprisheyam sakama ham tatha kuru dayam mayi
40.4
अभिज्ञानं च रामस्य दद्या हरिगणोत्तम ।
क्षिप्तामिषीकां काकस्य कोपादेकाक्षिशातनीम् ।। ५.४०.४।।।।
Abhigyanam cha ramasya dadya hariganottama
Kshiptamishikam kakasya kopadekakshishatanim
40.5
मनःशिलायास्तिलको गण्डपार्श्वे निवेशितः ।
त्वया प्रनष्टे तिलके तं किल स्मर्तुमर्हसि ।। ५.४०.५।।।।
Manahshilayastilako gandaparshve niveshitah
Tvaya pranashte tilake tam kila smartumarhasi
40.6
स वीर्यवान् कथं सीतां हृतां समनुमन्यसे ।
वसन्तीं रक्षसां मध्ये महेन्द्रवरुणोपमः ।। ५.४०.६।।।।
Sa viryavan katham sitam hritam samanumanyase
Vasantim rakshasam madhye mahendravarunopamah
40.7
एष चूडामणिर्दिव्यो मया सुपरिरक्षितः ।
एतं दृष्ट्वा प्रहृष्यामि व्यसने त्वामिवानघ ।। ५.४०.७।।।।
Esha chudamanirdivyo maya suparirakshitah
Etam drishtva prahrishyami vyasane tvamivanagha
40.8
एष निर्यातितः श्रीमान् मया ते वारिसम्भवः ।
अतः परं न शक्ष्यामि जीवितुं शोकलालसा ।। ५.४०.८।।।।
Esha niryatitah shriman maya te varisambhavah
Atah param na shakshyami jivitum shokalalasa
40.9
असह्यानि न दुःखानि वाचश्च हृदयच्छिदः ।
राक्षसीनां सुघोराणां त्वत्कृते मर्षयाम्यहम् ।। ५.४०.९।।।।
Asahyani na duhkhani vachashcha hridayachchhidah
Rakshasinam sughoranam tvatkrite marshayamyaham
40.10
धारयिष्यामि मासं तु जीवितं शत्रुसूदन ।
मासादूर्ध्वं न जीविष्ये त्वया हीना नृपात्मज ।। ५.४०.१०।।।।
Dharayishyami masam tu jivitam shatrusudana
Masadurdhvam na jivishye tvaya hina nripatmaja
40.11
घोरो राक्षसराजो ऽयं दृष्टिश्च न सुखा मयि ।
त्वां च श्रुत्वा विषज्जनं न जीवेयमहं क्षणम् ।। ५.४०.११।।।।
Ghoro rakshasarajo yam drishtishcha na sukha mayi
Tvam cha shrutva vishajjanam na jiveyamaham kshanam
40.12
वैदेह्या वचनं श्रुत्वा करुणं साश्रुभाषितम् ।
तथा ऽब्रवीन्महातेजा हनुमान् मारुतात्मजः ।। ५.४०.१२।।।।
Vaidehya vachanam shrutva karunam sashrubhashitam
Tatha bravinmahateja hanuman marutatmajah
40.13
त्वच्छोकविमुखो रामो देवि सत्येन ते शपे ।
रामे दुःखाभिभूते तु लक्ष्मणः परितप्यते ।। ५.४०.१३।।।।
Tvachchhokavimukho ramo devi satyena te shape
Rame duhkhabhibhute tu lakshmanah paritapyate
40.14
कथंचिद् भवती दृष्टा न कालः परिशोचितुम् ।
इमं मुहूर्तं दुःखानामन्तं द्रक्ष्यामि भामिनि ।। ५.४०.१४।।।।
Kathanchid bhavati drishta na kalah parishochitum
Imam muhurtam duhkhanamantam drakshyami bhamini
40.15
तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ राजपुत्रावरिन्दमौ ।
त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लङ्कां भस्मीकरिष्यतः ।। ५.४०.१५।।।।
Tavubhau purushavyaghrau rajaputravarindamau
Tvaddarshanakritotsahau lankam bhasmikarishyatah
40.16
हत्वा तु समरे क्रूरं रावणं सहबान्धवम् ।
राघवौ त्वां विशालाक्षि स्वां पुरीं प्रापयिष्यतः ।। ५.४०.१६।।।।
Hatva tu samare kruram ravanam sahabandhavam
Raghavau tvam vishalakshi svam purim prapayishyatah
40.17
यत्तु रामो विजानीयादभिज्ञानमनिन्दिते ।
प्रीतिसञ्जननं तस्य भूयस्त्वं दातुमर्हसि ।। ५.४०.१७।।।।
Yattu ramo vijaniyadabhigyanamanindite
Pritisanjananam tasya bhuyastvam datumarhasi
40.18
सा ऽब्रवीद्दत्तमेवेति मया ऽभिज्ञानमुत्तमम् ।
एतदेव हि रामस्य दृष्ट्वा मत्केशभूषणम् ।श्रद्धेयं हनुमन् वाक्यं तव वीर भविष्यति ।। ५.४०.१८।।।।
Sa braviddattameveti maya bhigyanamuttamam
Etadeva hi ramasya drishtva matkeshabhushanam, shraddheyam hanuman vakyam tava vira bhavishyati
40.19
स तं मणिवरं गृह्य श्रीमान् प्लवगसत्तमः ।
प्रणम्य शिरसा देवीं गमनायोपचक्रमे ।। ५.४०.१९।।।।
Sa tam manivaram grihya shriman plavagasattamah
Pranamya shirasa devim gamanayopachakrame
40.20
तमुत्पातकृतोत्साहमवेक्ष्य हरिपुङ्गवम् ।
वर्धमानं महावेगमुवाच जनकात्मजा ।। ५.४०.२०।।।।
Tamutpatakritotsahamavekshya haripungavam
Vardhamanam mahavegamuvacha janakatmaja
40.21
अश्रुपूर्णमुखी दीना बाष्पगद्गदया गिरा ।
। ५.४०.२१।।।।
Ashrupurnamukhi dina bashpagadgadaya gira
40.22
हनुमन् सिंहसङ्काशौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
सुग्रीवं च सहामात्वं सर्वान् ब्रूया ह्यनामयम् ।। ५.४०.२२।।।।
Hanuman sinhasankashau bhratarau ramalakshmanau
Sugrivam cha sahamatvam sarvan bruya hyanamayam
40.23
यथा च स महाबाहुर्मां तारयति राघवः ।
अस्माद्दुःखाम्बुसंरोधात् त्वं समाधातुमर्हसि ।। ५.४०.२३।।।।
Yatha cha sa mahabahurmam tarayati raghavah
Asmadduhkhambusanrodhat tvam samadhatumarhasi
40.24
इमं च तीव्रं मम शोकवेगं रक्षोभिरेभिः परिभर्त्सनं च ।
ब्रूयास्तु रामस्य गतः समीपं शिवश्च ते ऽध्वा ऽस्तु हरिप्रवीर ।। ५.४०.२४।।।।
Imam cha tivram mama shokavegam rakshobhirebhih paribhartsanam cha
Bruyastu ramasya gatah samipam shivashcha te dhva stu haripravira
40.25
स राजपुत्र्या प्रतिवेदितार्थः कपिः कृतार्थः परिहृष्टचेताः ।
अल्पावशेषं प्रसमीक्ष्य कार्यं दिशं ह्युदिचीं मनसा जगाम ।। ५.४०.२५।।
Sa rajaputrya prativeditarthah kapih kritarthah parihrishtachetah
Alpavashesham prasamikshya karyam disham hyudichim manasa jagama