UtshovSarga 34
34.1
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान् हरियूथपः ।
दुःखाद्दुःखाभिभूतायाः सान्त्वमुत्तरमब्रवीत् ।। ५.३४.१।।।।
Tasyastadvachanam shrutva hanuman hariyuthapah
Duhkhadduhkhabhibhutayah santvamuttaramabravit
34.2
अहं रामस्य सन्देशाद्देवि दूतस्तवागतः ।
वैदेहि कुशली रामस्त्वां च कौशलमब्रवीत् ।। ५.३४.२।।।।
Aham ramasya sandeshaddevi dutastavagatah
Vaidehi kushali ramastvam cha kaushalamabravit
34.3
यो ब्राह्ममस्त्रं वेदांश्च वेद वेदविदां वरः ।
स त्वां दाशरथी रामो देवि कौशलमब्रवीत् ।। ५.३४.३।।।।
Yo brahmamastram vedanshcha veda vedavidam varah
Sa tvam dasharathi ramo devi kaushalamabravit
34.4
लक्ष्मणश्च महातेजा भर्तुस्ते ऽनुचरः प्रियः ।
कृतवाञ्छोकसन्तप्तः शिरसा ते ऽभिवादनम् ।। ५.३४.४।।।।
Lakshmanashcha mahateja bhartuste nucharah priyah
Kritavanchhokasantaptah shirasa te bhivadanam
34.5
सा तयोः कुशलं देवी निशम्य नरसिंहयोः ।
प्रीतिसंहृष्टसर्वाङ्गी हनुमन्तमथाब्रवीत् ।। ५.३४.५।।।।
Sa tayoh kushalam devi nishamya narasinhayoh
Pritisanhrishtasarvangi hanumantamathabravit
34.6
कल्याणी बत गाथेयं लौकिकी प्रतिभाति मा ।
एति जीवन्तमानन्दो नरं वर्षशतादपि ।। ५.३४.६।।।।
Kalyani bata gatheyam laukiki pratibhati ma
Eti jivantamanando naram varshashatadapi
34.7
तया समागते तस्मिन् प्रीतिरुत्पादिता ऽद्भुता ।
परस्परेण चालापं विश्वस्तौ तौ प्रचक्रतुः ।। ५.३४.७।।।।
Taya samagate tasmin pritirutpadita dbhuta
Parasparena chalapam vishvastau tau prachakratuh
34.8
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान् हरियूथपः ।
सीतायाः शोकदीनायाः समीपमुपचक्रमे ।। ५.३४.८।।।।
Tasyastadvachanam shrutva hanuman hariyuthapah
Sitayah shokadinayah samipamupachakrame
34.9
यथा यथा समीपं स हनुमानुपसर्पति ।
तथा तथा रावणं सा तं सीता परिशङ्कते ।। ५.३४.९।।।।
Yatha yatha samipam sa hanumanupasarpati
Tatha tatha ravanam sa tam sita parishankate
34.10
अहो धिग् दुष्कृतमिदं कथितं हि यदस्य मे ।
रूपान्तरमुपागम्य स एवायं हि रावणः ।। ५.३४.१०।।।।
Aho dhig dushkritamidam kathitam hi yadasya me
Rupantaramupagamya sa evayam hi ravanah
34.11
तामशोकस्य शाखां सा विमुक्ता शोककर्शिता ।
तस्यामेवानवद्याङ्गी धरण्यां समुपाविशत् ।। ५.३४.११।।।।
Tamashokasya shakham sa vimukta shokakarshita
Tasyamevanavadyangi dharanyam samupavishat
34.12
हमुमानपि दुःखार्तां तां दृष्ट्वा भयमोहिताम् ।
अवन्दत महाबाहुस्ततस्तां जनकात्मजाम् ।सा चैनं भयवित्रस्ता भूयो नैवाभ्युदैक्षत ।। ५.३४.१२।।।।
Hamumanapi duhkhartam tam drishtva bhayamohitam
Avandata mahabahustatastam janakatmajam, sa chainam bhayavitrasta bhuyo naivabhyudaikshata
34.13
तं दृष्ट्वा वन्दमानं तु सीता शशिनिभानना ।
अब्रवीद्दीर्घमुच्छ्वस्य वानरं मधुरस्वरा ।।। ५.३४.१३।।।।
Tam drishtva vandamanam tu sita shashinibhanana
Abraviddirghamuchchhvasya vanaram madhurasvara
34.14
मायां प्रविष्टो मायावी यदि त्वं रावणः स्वयम् ।
उत्पादयसि मे भूयः सन्तापं तन्न शोभनम् ।। ५.३४.१४।।।।
Mayam pravishto mayavi yadi tvam ravanah svayam
Utpadayasi me bhuyah santapam tanna shobhanam
34.15
स्वं परित्यज्य रूपं यः परिव्राजकरूपधृत् ।
जनस्थाने मया दृष्टस्त्वं स एवासि रावणः ।। ५.३४.१५।।।।
Svam parityajya rupam yah parivrajakarupadhrit
Janasthane maya drishtastvam sa evasi ravanah
34.16
उपवासकृशां दीनां कामरूप निशाचर ।
सन्तापयसि मां भूयः सन्तप्तां तन्न शोभनम् ।। ५.३४.१६।।।।
Upavasakrisham dinam kamarupa nishachara
Santapayasi mam bhuyah santaptam tanna shobhanam
34.17
अथवा नैतदेवं हि यन्मया परिशङ्कितम् ।
मनसो हि मम प्रीतिरुत्पन्ना तव दर्शनात् ।। ५.३४.१७।।।।
Athava naitadevam hi yanmaya parishankitam
Manaso hi mama pritirutpanna tava darshanat
34.18
यदि रामस्य दूतस्त्वमागतो भद्रमस्तु ते ।
पृच्छामि त्वां हरिश्रेष्ठ प्रिया रामकथा हि मे ।गुणान् रामस्य कथय प्रियस्य मम वानर ।। ५.३४.१८।।।।
Yadi ramasya dutastvamagato bhadramastu te
Prichchhami tvam harishreshtha priya ramakatha hi me, gunan ramasya kathaya priyasya mama vanara
34.19
चित्तं हरसि मे सौम्य नदीकूलं यथा रयः ।
। ५.३४.१९।।मि त्वां हरिश्रेष्ठ प्रिया रामकथा हि मे ।।।
Chittam harasi me saumya nadikulam yatha rayah
, Mi tvam harishreshtha priya ramakatha hi me
34.20
अहो स्वप्नस्य सुखता या ऽहमेंव चिराहृता ।
प्रेषितं नाम पश्यामि राघवेण वनौकसम् ।। ५.३४.२०।।।।
Aho svapnasya sukhata ya hamenva chirahrita
Preshitam nama pashyami raghavena vanaukasam
34.21
स्वप्ने ऽपि यद्यहं वीरं राघवं सहलक्ष्मणम् ।
पश्येयं नावसीदेयं स्वप्नो ऽपि मम मत्सरी ।। ५.३४.२१।।।।
Svapne pi yadyaham viram raghavam sahalakshmanam
Pashyeyam navasideyam svapno pi mama matsari
34.22
नाहं स्वप्नमिमं मन्ये स्वप्ने दृष्ट्वा हि वानरम् ।
न शक्यो ऽभ्युदयः प्राप्तुं प्राप्तश्चाभ्युदयो मम ।। ५.३४.२२।।।।
Naham svapnamimam manye svapne drishtva hi vanaram
Na shakyo bhyudayah praptum praptashchabhyudayo mama
34.23
किन्नु स्याच्चित्तमोहो ऽयं भवेद्वातगतिस्त्वियम् ।
उन्मादजो विकारो वा स्यादियं मृगतृष्णिका ।। ५.३४.२३।।।।
Kinnu syachchittamoho yam bhavedvatagatistviyam
Unmadajo vikaro va syadiyam mrigatrishnika
34.24
अथवा नायमुन्मादो मोहो ऽप्युन्मादलक्षणः ।
संबुद्ध्ये चाहमात्मानमिमं चापि वनौकसम् ।। ५.३४.२४।।।।
Athava nayamunmado moho pyunmadalakshanah
Sambuddhye chahamatmanamimam chapi vanaukasam
34.25
इत्येवं बहुधा सीता संप्रधार्य बलाबलम् ।
रक्षसां कामरूपत्वान्मेने तं राक्षसाधिपम् ।। ५.३४.२५।।।।
Ityevam bahudha sita sampradharya balabalam
Rakshasam kamarupatvanmene tam rakshasadhipam
34.26
एतां बुद्धिं तदा कृत्वा सीता सा तनुमध्यमा ।
न प्रतिव्याजहाराथ वानरं जनकात्मजा ।। ५.३४.२६।।।।
Etam buddhim tada kritva sita sa tanumadhyama
Na prativyajaharatha vanaram janakatmaja
34.27
सीतायाश्चिन्तितं बुद्ध्वा हनुमान् मारुतात्मजः ।
श्रोत्रानुकूलैर्वचनैस्तदा तां सम्प्रहर्षयत् ।। ५.३४.२७।।।।
Sitayashchintitam buddhva hanuman marutatmajah
Shrotranukulairvachanaistada tam sampraharshayat
34.28
आदित्य इव तेजस्वी लोककान्तः शशी यथा ।
राजा सर्वस्य लोकस्य देवो वैश्रवणो यथा ।विक्रमेणोपपन्नश्च यथा विष्णुर्महायशाः ।। ५.३४.२८।।।।
Aditya iva tejasvi lokakantah shashi yatha
Raja sarvasya lokasya devo vaishravano yatha, vikramenopapannashcha yatha vishnurmahayashah
34.29
सत्यवादी मधुरवाग् देवो वाचस्पतिर्यथा ।
रूपवान् सुभगः श्रीमान् कन्दर्प इव मूर्तिमान् ।। ५.३४.२९।।
Satyavadi madhuravag devo vachaspatiryatha
Rupavan subhagah shriman kandarpa iva murtiman
34.30
.स्थानक्रोधः प्रहर्ता च श्रेष्ठो लोके महारथः ।
। ५.३४.३०।।।।
.Sthanakrodhah praharta cha shreshtho loke maharathah
34.31
बाहुच्छायामवष्टब्धो यस्य लोको महात्मनः ।
। ५.३४.३१।।।।
Bahuchchhayamavashtabdho yasya loko mahatmanah
34.32
अपकृष्याश्रमपदान्मृगरूपेण राघवम् ।
शून्ये येनापनीता ऽसि तस्य द्क्ष्यसि यत्फलम् ।। ५.३४.३२।।।।
Apakrishyashramapadanmrigarupena raghavam
Shunye yenapanita si tasya dkshyasi yatphalam
34.33
नचिराद्रावणं सङ्ख्ये यो वधिष्यति वीर्यवान् ।
रोषप्रमुक्तैरिषुभिर्ज्वलद्भिरिव पावकैः ।। ५.३४.३३।।।।
Nachiradravanam sankhye yo vadhishyati viryavan
Roshapramuktairishubhirjvaladbhiriva pavakaih
34.34
तेनाहं प्रेषितो दूतस्त्वत्सकाशमिहागतः ।
त्वद्वियोगेन दुःखार्तः स त्वां कौशलमब्रवीत् ।। ५.३४.३४।।।।
Tenaham preshito dutastvatsakashamihagatah
Tvadviyogena duhkhartah sa tvam kaushalamabravit
34.35
लक्ष्मणश्च महातेजाः सुमित्रानन्दवर्धनः ।
अभिवाद्य महाबाहुः स त्वां कौशलमब्रवीत् ।। ५.३४.३५।।।।
Lakshmanashcha mahatejah sumitranandavardhanah
Abhivadya mahabahuh sa tvam kaushalamabravit
34.36
रामस्य च सखा देवि सुग्रीवो नाम वानरः ।
राजा वानरमुख्यानां स त्वां कौशलमब्रवीत् ।। ५.३४.३६।।।।
Ramasya cha sakha devi sugrivo nama vanarah
Raja vanaramukhyanam sa tvam kaushalamabravit
34.37
नित्यं स्मरति रामस्त्वां ससुग्रीवः सलक्ष्मणः ।
दिष्ट्या जीवसि वैदेहि राक्षसीवशमागता ।। ५.३४.३७।।।।
Nityam smarati ramastvam sasugrivah salakshmanah
Dishtya jivasi vaidehi rakshasivashamagata
34.38
नचिराद्द्रक्ष्यसे रामं लक्ष्मणं च महाबलम् ।
मध्ये वानरकोटीनां सुग्रीवं चामितौजसम् ।। ५.३४.३८।।।।
Nachiraddrakshyase ramam lakshmanam cha mahabalam
Madhye vanarakotinam sugrivam chamitaujasam
34.39
अहं सुग्रीवसचिवो हनुमान्नाम वानरः ।
प्रविष्टो नगरीं लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम् ।। ५.३४.३९।।।।
Aham sugrivasachivo hanumannama vanarah
Pravishto nagarim lankam langhayitva mahodadhim
34.40
कृत्वा मूर्ध्नि पदन्यासं रावणस्य दुरात्मनः ।
त्वां द्रष्टुमुपयातो ऽहं समाश्रित्य पराक्रमम् ।। ५.३४.४०।।।।
Kritva murdhni padanyasam ravanasya duratmanah
Tvam drashtumupayato ham samashritya parakramam
34.41
नाहमस्मि तथा देवि यथा मामवगच्छसि ।
विशङ्का त्यज्यतामेषा श्रद्धत्स्व वदतो मम ।। ५.३४.४१।।
Nahamasmi tatha devi yatha mamavagachchhasi
Vishanka tyajyatamesha shraddhatsva vadato mama