UtshovSarga 33
33.1
सो ऽवतीर्य द्रुमात्तस्माद्विद्रुमप्रतिमाननः ।
विनीतवेषः कृपणः प्रणिपत्योपसृत्य च ।। ५.३३.१।।।।
So vatirya drumattasmadvidrumapratimananah
Vinitaveshah kripanah pranipatyopasritya cha
33.2
तामब्रवीन्महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः ।
शिरस्यञ्जलिमाधाय सीतां मधुरया गिरा ।। ५.३३.२।।।।
Tamabravinmahateja hanuman marutatmajah
Shirasyanjalimadhaya sitam madhuraya gira
33.3
कानु पद्मपलाशाक्षि क्लिष्टकौशेयवासिनि ।
द्रुमस्य शाखामालम्ब्य तिष्ठसि त्वमनिन्दिते ।। ५.३३.३।।।।
Kanu padmapalashakshi klishtakausheyavasini
Drumasya shakhamalambya tishthasi tvamanindite
33.4
किमर्थं तव नेत्राभ्यां वारि स्रवति शोकजम् ।
पुण्डरीकपलाशाभ्यां विप्रकीर्णमिवोदकम् ।। ५.३३.४।।।।
Kimartham tava netrabhyam vari sravati shokajam
Pundarikapalashabhyam viprakirnamivodakam
33.5
सुराणामसुराणां वा नागगन्धर्वरक्षसाम् ।
यक्षाणां किन्नराणां वा का त्वं भवसि शोभने ।। ५.३३.५।।।।
Suranamasuranam va nagagandharvarakshasam
Yakshanam kinnaranam va ka tvam bhavasi shobhane
33.6
का त्वं भवसि रुद्राणां मरुतां वा वरानने ।
वसूनां वा वरारोहे देवता प्रतिभासे मे ।। ५.३३.६।।।।
Ka tvam bhavasi rudranam marutam va varanane
Vasunam va vararohe devata pratibhase me
33.7
किन्नु चन्द्रमसा हीना पतिता विबुधालयात् ।
रोहिणी ज्योतिषां श्रेष्ठा श्रेष्ठसर्वगुणान्विता ।। ५.३३.७।।।।
Kinnu chandramasa hina patita vibudhalayat
Rohini jyotisham shreshtha shreshthasarvagunanvita
33.8
का त्वं भवसि कल्याणि कत्वमनिन्दितलोचने ।
। ५.३३.८।।।।
Ka tvam bhavasi kalyani katvamaninditalochane
33.9
कोपाद्वा यदि वा मोहाद्भर्तारमसितेक्षणे ।
वसिष्ठं कोपयित्वा त्वं नासिकल्याण्यरुन्धती ।। ५.३३.९।।।।
Kopadva yadi va mohadbhartaramasitekshane
Vasishtham kopayitva tvam nasikalyanyarundhati
33.10
को नु पुत्रः पिता भ्राता भर्ता वा ते सुमध्यमे ।
अस्माल्लोकादमुं लोकं गतं त्वमनुशोचसि ।। ५.३३.१०।।।।
Ko nu putrah pita bhrata bharta va te sumadhyame
Asmallokadamum lokam gatam tvamanushochasi
33.11
रोदनादतिनिःश्वासाद्भूतमिसंस्पर्शनादपि ।
न त्वां देवीमहं मन्ये राज्ञः संज्ञावधारणात् ।। ५.३३.११।।।।
Rodanadatinihshvasadbhutamisansparshanadapi
Na tvam devimaham manye ragyah sangyavadharanat
33.12
व्यञ्जनानि च ते यानि लक्षणामनि च लक्षये ।
महिषी भूमिपालस्य राजकन्या ऽसि मे मता ।। ५.३३.१२।।।।
Vyanjanani cha te yani lakshanamani cha lakshaye
Mahishi bhumipalasya rajakanya si me mata
33.13
रावणेन जनस्थानाद् बलादपहृता यदि ।
सीता त्वमसि भद्रं ते तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ।। ५.३३.१३।।।।
Ravanena janasthanad baladapahrita yadi
Sita tvamasi bhadram te tanmamachakshva prichchhatah
33.14
यथा हि तव वै दैन्यं रूपं चाप्यतिमानुषम् ।
तपसा चान्वितो वेषस्त्वं राममहिषी ध्रुवम् ।। ५.३३.१४।।।।
Yatha hi tava vai dainyam rupam chapyatimanusham
Tapasa chanvito veshastvam ramamahishi dhruvam
33.15
सा तस्य वचनं श्रुत्वा रामकीर्तनहर्षिता ।
उवाच वाक्यं वैदेही हनुमन्तं द्रुमाश्रितम् ।। ५.३३.१५।।।।
Sa tasya vachanam shrutva ramakirtanaharshita
Uvacha vakyam vaidehi hanumantam drumashritam
33.16
पृथिव्यां राजसिहानां मुख्यस्य विदितात्मनः ।
स्नुषा दशरथस्याहं शत्रुसैन्यप्रतापिनः ।। ५.३३.१६।।।।
Prithivyam rajasihanam mukhyasya viditatmanah
Snusha dasharathasyaham shatrusainyapratapinah
33.17
दुहिता जनकस्याहं वैदेहस्य महात्मनः ।
सीता च नाम नाम्ना ऽहं भार्या रामस्य धीमतः ।। ५.३३.१७।।।।
Duhita janakasyaham vaidehasya mahatmanah
Sita cha nama namna ham bharya ramasya dhimatah
33.18
समा द्वादश तत्राहं राघवस्य निवेशने ।
भुञ्जाना मानुषान् भोगान् सर्वकामसमृद्धिनी ।। ५.३३.१८।।।।
Sama dvadasha tatraham raghavasya niveshane
Bhunjana manushan bhogan sarvakamasamriddhini
33.19
तत्र त्रयोदशे वर्षे राज्येनेक्ष्वाकुनन्दनम् ।
अभिषेचयितुं राजा सोपाध्यायः प्रचक्रमे ।। ५.३३.१९।।।।
Tatra trayodashe varshe rajyenekshvakunandanam
Abhishechayitum raja sopadhyayah prachakrame
33.20
तस्मिन् संभ्रियमाणे तु राघवस्याभिषेचने ।
कैकेयी नाम भर्तारं देवी वचनमब्रवीत् ।। ५.३३.२०।।।।
Tasmin sambhriyamane tu raghavasyabhishechane
Kaikeyi nama bhartaram devi vachanamabravit
33.21
न पिबेयं न खादेयं प्रत्यहं मम भोजनम् ।
एष मे जीवितस्यान्तो रामो यद्यभिषिच्यते ।। ५.३३.२१।।।।
Na pibeyam na khadeyam pratyaham mama bhojanam
Esha me jivitasyanto ramo yadyabhishichyate
33.22
यत्तदुक्तं त्वया वाक्यं प्रीत्या नृपतिसत्तम ।
तच्चेन्न वितथं कार्यं वनं गच्छतु राघवः ।। ५.३३.२२।।।।
Yattaduktam tvaya vakyam pritya nripatisattama
Tachchenna vitatham karyam vanam gachchhatu raghavah
33.23
स राजा सत्यवाग् देव्या वरदानमनुस्मरन् ।
मुमोह वचनं श्रुत्वा कैकेय्याः क्रूरमप्रियम् ।। ५.३३.२३।।।।
Sa raja satyavag devya varadanamanusmaran
Mumoha vachanam shrutva kaikeyyah kruramapriyam
33.24
ततस्तु स्थविरो राजा सत्ये धर्मे व्यवस्थितः ।
ज्येष्ठं यशस्विनं पुत्रं रुदन् राज्यमयाचत ।। ५.३३.२४।।।।
Tatastu sthaviro raja satye dharme vyavasthitah
Jyeshtham yashasvinam putram rudan rajyamayachata
33.25
स पितुर्वचनं श्रीमानभिषेकात् परं प्रियम् ।
मनसा पूर्वमासाद्य वाचा प्रतिगृहीतवान् ।। ५.३३.२५।।।।
Sa piturvachanam shrimanabhishekat param priyam
Manasa purvamasadya vacha pratigrihitavan
33.26
दद्यान्न प्रतिगृह्णीयान्न ब्रूयात् किंचिदप्रियम् ।
अपि जीवितहेतोर्वा रामः सत्यपराक्रमः ।। ५.३३.२६।।।।
Dadyanna pratigrihniyanna bruyat kinchidapriyam
Api jivitahetorva ramah satyaparakramah
33.27
स विहायोत्तरीयाणि महार्हाणि महायशाः ।
विसृज्य मनसा राज्यं जनन्यै मां समादिशत् ।। ५.३३.२७।।।।
Sa vihayottariyani maharhani mahayashah
Visrijya manasa rajyam jananyai mam samadishat
33.28
सा ऽहं तस्याग्रतस्तूर्णं प्रस्थिता वनचारिणी ।
न हि मे तेन हीनाया वासः स्वर्गे ऽपि रोचते ।। ५.३३.२८।।।।
Sa ham tasyagratasturnam prasthita vanacharini
Na hi me tena hinaya vasah svarge pi rochate
33.29
प्रागेव तु महाभागः सौमित्रिर्मित्रनन्दनः ।
पूर्वजस्यानुयात्रार्थे द्रुमचीररैलङ्कृतः ।। ५.३३.२९।।।।
Prageva tu mahabhagah saumitrirmitranandanah
Purvajasyanuyatrarthe drumachirarailankritah
33.30
त वयं भर्तुरादेशं बहुमान्य दृढव्रताः ।
प्रविष्टाः स्म पुरा ऽदृष्टं वन गम्भीरदर्शनम् ।। ५.३३.३०।।।।
Ta vayam bharturadesham bahumanya dridhavratah
Pravishtah sma pura drishtam vana gambhiradarshanam
33.31
वसतो दणऽडकारण्ये तस्याहममितौजसः ।
रक्षसा ऽपहृता भार्या रावणेन दुरात्मना ।। ५.३३.३१।।।।
Vasato danadakaranye tasyahamamitaujasah
Rakshasa pahrita bharya ravanena duratmana
33.32
द्वौ मासौ तेन मे कालो जीवितानुग्रहः कृतः ।
ऊर्ध्वं द्वाभ्यां तु मासाभ्यां ततस्त्यक्ष्यामि जीवितम् ।। ५.३३.३२।।
Dvau masau tena me kalo jivitanugrahah kritah
Urdhvam dvabhyam tu masabhyam tatastyakshyami jivitam