UtshovSarga 31
31.1
एवं बहुविधां चिन्तां चिन्तयित्वा महाकपिः ।
संश्रवे मधुरं वाक्यं वैदेह्या व्याजहार ह ।। ५.३१.१।।।।
Evam bahuvidham chintam chintayitva mahakapih
Sanshrave madhuram vakyam vaidehya vyajahara ha
31.2
राजा दशरथो नाम रथकुञ्जरवाजिमान् ।
पुण्यशीलो महाकीर्तिर्ऋजुरासीन्महायशाः ।। ५.३१.२।।।।
Raja dasharatho nama rathakunjaravajiman
Punyashilo mahakirtirrijurasinmahayashah
31.3
राजर्षीणां गुणश्रेष्टस्तपसा चर्षिभिः समः ।
चक्रवर्तिकुले जातः पुरन्दरसमो बले ।। ५.३१.३।।।।
Rajarshinam gunashreshtastapasa charshibhih samah
Chakravartikule jatah purandarasamo bale
31.4
अहिसारतिरक्षुद्रौ घृणी सत्यपराक्रमः ।
मुख्यश्चेक्ष्वाकुवंशस्य लक्ष्मीवाँल्लक्ष्मिवर्धनः ।। ५.३१.४।।।।
Ahisaratirakshudrau ghrini satyaparakramah
Mukhyashchekshvakuvanshasya lakshmivanllakshmivardhanah
31.5
पार्थिवव्यञ्जनैर्युक्तः पृथुश्रीः पार्थिवर्षभः ।
पृथिव्यां चतुरन्तायां विश्रुतः सुखदः सुखी ।। ५.३१.५।।।।
Parthivavyanjanairyuktah prithushrih parthivarshabhah
Prithivyam chaturantayam vishrutah sukhadah sukhi
31.6
तस्य पुत्रः प्रियो ज्येष्ठस्ताराधिपनिभाननः ।
रामो नाम विशेषज्ञः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ।। ५.३१.६।।।।
Tasya putrah priyo jyeshthastaradhipanibhananah
Ramo nama visheshagyah shreshthah sarvadhanushmatam
31.7
रक्षिता स्वस्य धर्मस्य स्वजनस्य च रक्षिता ।
रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य च परन्तपः ।। ५.३१.७।।।।
Rakshita svasya dharmasya svajanasya cha rakshita
Rakshita jivalokasya dharmasya cha parantapah
31.8
तस्य सत्याभिसन्धस्य वृद्धस्य वचनात् पितुः ।
सभार्यः सह च भ्रात्रा वीरः प्रव्राजितो वनम् ।। ५.३१.८।।।।
Tasya satyabhisandhasya vriddhasya vachanat pituh
Sabharyah saha cha bhratra virah pravrajito vanam
31.9
तेन तत्र महारण्ये मृगयां परिधावता ।
राक्षसा निहताः शूरा बहवः कामरूपिणः ।। ५.३१.९।।।।
Tena tatra maharanye mrigayam paridhavata
Rakshasa nihatah shura bahavah kamarupinah
31.10
जनस्थानवधं श्रुत्वा हतौ च खरदूषणौ ।
ततस्त्वमर्षापहृता जानकी रावणेन तु ।वञ्जयित्वा वने रामं मृगरूपेण मायया ।। ५.३१.१०।।।।
Janasthanavadham shrutva hatau cha kharadushanau
Tatastvamarshapahrita janaki ravanena tu, vanjayitva vane ramam mrigarupena mayaya
31.11
स मार्गमाणस्तां देवीं रामः सीतामनिन्दिताम् ।
आससाद वने मित्रं सुग्रीवं नाम वानरम् । ।। ५.३१.११।।।।
Sa margamanastam devim ramah sitamaninditam
Asasada vane mitram sugrivam nama vanaram,
31.12
ततः स वालिनं हत्वा रामः परपुरञ्जयः ।
प्रायच्छत् कपिराज्यं तत् सुग्रीवाय महाबलः ।। ५.३१.१२।।।।
Tatah sa valinam hatva ramah parapuranjayah
Prayachchhat kapirajyam tat sugrivaya mahabalah
31.13
सुग्रीवेणापि सन्दिष्टा हरयः कामरूपिणः ।
दिक्षु सर्वासु तां देवीं विचिन्वन्ति सहस्रशः ।। ५.३१.१३।।।।
Sugrivenapi sandishta harayah kamarupinah
Dikshu sarvasu tam devim vichinvanti sahasrashah
31.14
अहं संपातिवचनाच्छतयोजनमायतम् ।
अस्या हेतोर्विशालाक्ष्याः सागरं वेगवान् प्लुतः ।। ५.३१.१४।।।।
Aham sampativachanachchhatayojanamayatam
Asya hetorvishalakshyah sagaram vegavan plutah
31.15
यथारूपां यथावर्णां यथालक्ष्मीं च निश्चिताम् ।
अश्रौषं राघवस्याहं सेयमासादिता मया ।। ५.३१.१५।।।।
Yatharupam yathavarnam yathalakshmim cha nishchitam
Ashrausham raghavasyaham seyamasadita maya
31.16
विररामैव मुक्त्वा ऽसौ वाचं वानरपुङ्गवः ।
जानकी चापि तच्छृत्वा विस्मयं परमं गता ।। ५.३१.१६।।।।
Viraramaiva muktva sau vacham vanarapungavah
Janaki chapi tachchhritva vismayam paramam gata
31.17
ततः सा वक्रकेशान्ता सुकेशी केशसंवृतम् ।
उन्नम्य वदनं भीरुः शिंशुपावृक्षमैक्षत ।। ५.३१.१७।।।।
Tatah sa vakrakeshanta sukeshi keshasanvritam
Unnamya vadanam bhiruh shinshupavrikshamaikshata
31.18
निशम्य सीता वचनं कपेश्च दिशश्च सर्वाः प्रदिशश्च वीक्ष्य ।
स्वयं प्रहर्षं परमं जगाम सर्वात्मना राममनुस्मरन्ती ।। ५.३१.१८।।।।
Nishamya sita vachanam kapeshcha dishashcha sarvah pradishashcha vikshya
Svayam praharsham paramam jagama sarvatmana ramamanusmaranti
31.19
सा तिर्यगूर्ध्वं च तथाप्यधस्तान्निरीक्षमाणा तमचिन्त्यबुद्धिम् ।
ददर्श पिङ्गाधिपतेरमात्यं वातात्मजं सूर्यमिवोदयस्थम् ।। ५.३१.१९।।
Sa tiryagurdhvam cha tathapyadhastannirikshamana tamachintyabuddhim
Dadarsha pingadhipateramatyam vatatmajam suryamivodayastham