UtshovSarga 25
25.1
तथा तासां वदन्तीनां परुषं दारुणं बहु ।
राक्षसीनामसौम्यानां रुरोद जनकात्मजा ।। ५.२५.१।।।।
Tatha tasam vadantinam parusham darunam bahu
Rakshasinamasaumyanam ruroda janakatmaja
25.2
एवमुक्ता तु वैदेही राक्षसीभिर्मनस्विनी ।
उवाच परमत्रस्ता बाष्पगद्गदया गिरा ।। ५.२५.२।।।।
Evamukta tu vaidehi rakshasibhirmanasvini
Uvacha paramatrasta bashpagadgadaya gira
25.3
न मानुषी राक्षसस्य भार्या भवितुमर्हति ।
कामं खादत मां सर्वा न करिष्यामि वो वचः ।। ५.२५.३।।।।
Na manushi rakshasasya bharya bhavitumarhati
Kamam khadata mam sarva na karishyami vo vachah
25.4
सा राक्षसीमध्यगता सीता सुरसुतोपमा ।
न शर्म लेभे दुःखार्ता रावणेन च तर्जिता ।। ५.२५.४।।।।
Sa rakshasimadhyagata sita surasutopama
Na sharma lebhe duhkharta ravanena cha tarjita
25.5
वेपते स्माधिकं सीता विशन्तीवाङ्गमात्मनः ।
वने यूथपरिभ्रष्टा मृगी कोकैरिवार्दिता ।। ५.२५.५।।।।
Vepate smadhikam sita vishantivangamatmanah
Vane yuthaparibhrashta mrigi kokairivardita
25.6
सा त्वशोकस्य विपुलां शाखामालम्ब्य पुष्पिताम् ।
चिन्तयामास शोकेन भर्तारं भग्नमानसा ।। ५.२५.६।।।।
Sa tvashokasya vipulam shakhamalambya pushpitam
Chintayamasa shokena bhartaram bhagnamanasa
25.7
सा स्नापयन्ती विपुलौ स्तनौ नेत्रजलस्रवैः ।
चिन्तयन्ती न शोकस्य तदा ऽन्तमधिगच्छति ।। ५.२५.७।।।।
Sa snapayanti vipulau stanau netrajalasravaih
Chintayanti na shokasya tada ntamadhigachchhati
25.8
सा वेपमाना पतिता प्रवाते कदली यथा ।
राक्षसीनां भयत्रस्ता विवर्णवदना ऽभवत् ।। ५.२५.८।।।।
Sa vepamana patita pravate kadali yatha
Rakshasinam bhayatrasta vivarnavadana bhavat
25.9
तस्याः सा दीर्घविपुला वेपन्त्या सीतया तदा ।
ददृशे कम्पिनी वेणी व्यालीव परिसर्पती ।। ५.२५.९।।।।
Tasyah sa dirghavipula vepantya sitaya tada
Dadrishe kampini veni vyaliva parisarpati
25.10
सा निःश्वसन्ती दुःखार्ता शोकोपहतचेतना ।
आर्ता व्यसृजदश्रूणि मैथिली विललाप ह ।। ५.२५.१०।।।।
Sa nihshvasanti duhkharta shokopahatachetana
Arta vyasrijadashruni maithili vilalapa ha
25.11
रा रामेति च दूःखार्ता हा पुनर्लक्ष्मणेति च ।
हा श्वश्रु मम कौसल्ये हा सुमित्रेति भामिनी ।। ५.२५.११।।।।
Ra rameti cha duhkharta ha punarlakshmaneti cha
Ha shvashru mama kausalye ha sumitreti bhamini
25.12
लोकप्रवादः सत्यो ऽयं पण्डितैः समुदाहृतः ।
अकाले दुर्लभो मृत्युः स्त्रिया वा पुरुषस्य वा ।। ५.२५.१२।।।।
Lokapravadah satyo yam panditaih samudahritah
Akale durlabho mrityuh striya va purushasya va
25.13
यत्राहमेवं क्रूराभी राक्षसीभिरिहार्दिता ।
जीवामि हीना रामेण मुहूर्तमपि दुःखिता ।। ५.२५.१३।।।।
Yatrahamevam krurabhi rakshasibhirihardita
Jivami hina ramena muhurtamapi duhkhita
25.14
एषा ऽल्पपुण्या कृपणा विनशिष्याम्यनाथवत् ।
समुद्रमध्ये नौः पूर्णा वायुवेगैरिवाहता ।। ५.२५.१४।।।।
Esha lpapunya kripana vinashishyamyanathavat
Samudramadhye nauh purna vayuvegairivahata
25.15
भर्तारं तमपश्यन्ती राक्षसीवशमागता ।
सीदामि खलु शोकेन कूलं तोयहतं यथा ।। ५.२५.१५।।।।
Bhartaram tamapashyanti rakshasivashamagata
Sidami khalu shokena kulam toyahatam yatha
25.16
तं पद्मदलपत्रक्षं सिंहविक्रान्तगामिनम् ।
धन्याः पश्यन्ति मे नाथं कृतज्ञं प्रियवादिनम् ।। ५.२५.१६।।।।
Tam padmadalapatraksham sinhavikrantagaminam
Dhanyah pashyanti me natham kritagyam priyavadinam
25.17
सर्वथा तेन हीनाया रामेण विदितात्मना ।
तीक्ष्णं विषमिवास्वाद्य दुर्लभं मम जीवितम् ।। ५.२५.१७।।।।
Sarvatha tena hinaya ramena viditatmana
Tikshnam vishamivasvadya durlabham mama jivitam
25.18
कीदृशं तु मया पापं पुरा जन्मान्तरे कृतम् ।
येनेदं प्राप्यते दुःखं मया घोरं सुदारुणम् ।। ५.२५.१८।।।।
Kidrisham tu maya papam pura janmantare kritam
Yenedam prapyate duhkham maya ghoram sudarunam
25.19
जीवितं त्यक्तुमिच्छामि शोकेन महता वृता ।
राक्षसीभिश्च रक्ष्यन्त्या रामो नासाद्यते मया ।। ५.२५.१९।।।।
Jivitam tyaktumichchhami shokena mahata vrita
Rakshasibhishcha rakshyantya ramo nasadyate maya
25.20
धिगस्तु खलु मानुष्यं धिगस्तु परवश्यताम् ।
न शक्यं यत् परित्यक्तुमात्मच्छन्देन जीवितम् ।। ५.२५.२०।।
Dhigastu khalu manushyam dhigastu paravashyatam
Na shakyam yat parityaktumatmachchhandena jivitam