UtshovSarga 19
19.1
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सीता रौद्रस्य रक्षसः ।
आर्ता दीनस्वरा दीनं प्रत्युवाच शनैर्वचः ।। ५.१९.१।।।।
Tasya tadvachanam shrutva sita raudrasya rakshasah
Arta dinasvara dinam pratyuvacha shanairvachah
19.2
दुःखार्ता रुदती सीता वेपमाना तपस्विनी ।
चिन्तयन्ती वरारोहा पतिमेव पतिव्रता ।। ५.१९.२।।।।
Duhkharta rudati sita vepamana tapasvini
Chintayanti vararoha patimeva pativrata
19.3
तृणमन्तरतः कृत्वा प्रत्युवाच शुचिस्मिता ।
निवर्तय मनो मत्तः स्वजने क्रियतां मनः ।। ५.१९.३।।।।
Trinamantaratah kritva pratyuvacha shuchismita
Nivartaya mano mattah svajane kriyatam manah
19.4
न मां प्रार्थयितुं युक्तस्त्वं सिद्धिमिव पापकृत् ।
अकार्यं न मया कार्यमेकपत्न्या विगर्हितम् ।कुलं सम्प्राप्तया पुण्यं कुले महति जातया ।।५.१९.४।।।।
Na mam prarthayitum yuktastvam siddhimiva papakrit
Akaryam na maya karyamekapatnya vigarhitam, kulam sampraptaya punyam kule mahati jataya
19.5
एवमुक्त्वा तु वैदेही रावणं तं यशस्विनी ।
राक्षसं पृष्ठतः कृत्वा भूयो वचनमब्रवीत् ।। ५.१९.५।।।।
Evamuktva tu vaidehi ravanam tam yashasvini
Rakshasam prishthatah kritva bhuyo vachanamabravit
19.6
नाहमौपयिकी भार्या परभार्या सती तव ।
साधु धर्ममवेक्षस्व साधु साधुव्रतं चर ।। ५.१९.६।।।।
Nahamaupayiki bharya parabharya sati tava
Sadhu dharmamavekshasva sadhu sadhuvratam chara
19.7
यथा तव तथान्येषां रक्ष्या दारा निशाचर ।
आत्मानमुपमां कृत्वा स्वेषु दारेषु रम्यताम् ।। ५.१९.७।।।।
Yatha tava tathanyesham rakshya dara nishachara
Atmanamupamam kritva sveshu dareshu ramyatam
19.8
अतुष्टं स्वेषु दारेषु चपलं चलितेन्द्रियम् ।
नयन्ति निकृतिप्रज्ञां परदाराः पराभवम् ।। ५.१९.८।।।।
Atushtam sveshu dareshu chapalam chalitendriyam
Nayanti nikritipragyam paradarah parabhavam
19.9
इह सन्तो न वा सन्ति सतो वा नानुवर्तसे ।
वचो मिथ्या प्रणीतात्मा पथ्यमुक्तं विचक्षणैः ।। ५.१९.९।।।।
Iha santo na va santi sato va nanuvartase
Vacho mithya pranitatma pathyamuktam vichakshanaih
19.10
अकृतात्मानमासाद्य राजानमनये रतम् ।
समृद्धानि विनश्यन्ति राष्ट्राणि नगराणि च ।। ५.१९.१०।।।।
Akritatmanamasadya rajanamanaye ratam
Samriddhani vinashyanti rashtrani nagarani cha
19.11
तथेयं त्वां समासाद्य लङ्का रत्नौघ सङ्कुला ।
अपराधात्तवैकस्य नचिराद्विनशिष्यति ।। ५.१९.११।।।।
Tatheyam tvam samasadya lanka ratnaugha sankula
Aparadhattavaikasya nachiradvinashishyati
19.12
स्वकृतैर्हन्यमानस्य रावणादीर्घदर्शिनः ।
अभिनन्दन्ति भूतानि विनाशे पापकर्मणः ।। ५.१९.१२।।।।
Svakritairhanyamanasya ravanadirghadarshinah
Abhinandanti bhutani vinashe papakarmanah
19.13
एवं त्वां पापकर्माणं वक्ष्यन्ति निकृता जनाः ।
दिष्ट्यैतद्व्यसनं प्राप्तो रौद्र इत्येव हर्षिताः ।। ५.१९.१३।।।।
Evam tvam papakarmanam vakshyanti nikrita janah
Dishtyaitadvyasanam prapto raudra ityeva harshitah
19.14
शक्या लोभयितुं नाहमैश्वर्येण धनेन वा ।
अनन्या राघवेणाहं भास्करेण प्रभा यथा ।। ५.१९.१४।।।।
Shakya lobhayitum nahamaishvaryena dhanena va
Ananya raghavenaham bhaskarena prabha yatha
19.15
उपधाय भुजं तस्य लोकनाथस्य सत्कृतम् ।
कथं नामोपधास्यामि भुजमन्यस्य कस्य चित् ।। ५.१९.१५।।।।
Upadhaya bhujam tasya lokanathasya satkritam
Katham namopadhasyami bhujamanyasya kasya chit
19.16
अहमौपयिकी भार्या तस्यैव वसुधापतेः ।
व्रतस्नातस्य विप्रस्य विद्येव विदितात्मनः ।। ५.१९.१६।।।।
Ahamaupayiki bharya tasyaiva vasudhapateh
Vratasnatasya viprasya vidyeva viditatmanah
19.17
साधु रावण रामेण मां समानय दुःखिताम् ।
वने वाशितया सार्धं करेण्वेव गजाधिपम् ।। ५.१९.१७।।।।
Sadhu ravana ramena mam samanaya duhkhitam
Vane vashitaya sardham karenveva gajadhipam
19.18
मित्रमौपयिकं कर्तुं रामः स्थानं परीप्सता ।
वधं चानिच्छता घोरं त्वयासौ पुरुषर्षभः ।। ५.१९.१८।।।।
Mitramaupayikam kartum ramah sthanam paripsata
Vadham chanichchhata ghoram tvayasau purusharshabhah
19.19
वर्जयेद्वज्रमुत्सृष्टं वर्जयेदन्तकश् चिरम् ।
त्वद्विधं न तु सङ्क्रुद्धो लोकनाथः स राघवः ।। ५.१९.१९।।।।
Varjayedvajramutsrishtam varjayedantakash chiram
Tvadvidham na tu sankruddho lokanathah sa raghavah
19.20
रामस्य धनुषः शब्दं श्रोष्यसि त्वं महास्वनम् ।
शतक्रतुविसृष्टस्य निर्घोषमशनेरिव ।। ५.१९.२०।।।।
Ramasya dhanushah shabdam shroshyasi tvam mahasvanam
Shatakratuvisrishtasya nirghoshamashaneriva
19.21
इह शीघ्रं सुपर्वाणो ज्वलितास्या इवोरगाः ।
इषवो निपतिष्यन्ति रामलक्ष्मणलक्षणाः ।। ५.१९.२१।।।।
Iha shighram suparvano jvalitasya ivoragah
Ishavo nipatishyanti ramalakshmanalakshanah
19.22
रक्षांसि परिनिघ्नन्तः पुर्यामस्यां समन्ततः ।
असम्पातं करिष्यन्ति पतन्तः कङ्कवाससः ।। ५.१९.२२।।।।
Rakshansi parinighnantah puryamasyam samantatah
Asampatam karishyanti patantah kankavasasah
19.23
राक्षसेन्द्रमहासर्पान्स रामगरुडो महान् ।
उद्धरिष्यति वेगेन वैनतेय इवोरगान् ।। ५.१९.२३।।।।
Rakshasendramahasarpansa ramagarudo mahan
Uddharishyati vegena vainateya ivoragan
19.24
अपनेष्यति मां भर्ता त्वत्तः शीघ्रमरिन्दमः ।
असुरेभ्यः श्रियं दीप्तां विष्णुस्त्रिभिरिव क्रमैः ।। ५.१९.२४।।।।
Apaneshyati mam bharta tvattah shighramarindamah
Asurebhyah shriyam diptam vishnustribhiriva kramaih
19.25
जनस्थाने हतस्थाने निहते रक्षसां बले ।
अशक्तेन त्वया रक्षः कृतमेतदसाधु वै ।। ५.१९.२५।।।।
Janasthane hatasthane nihate rakshasam bale
Ashaktena tvaya rakshah kritametadasadhu vai
19.26
आश्रमं तु तयोः शून्यं प्रविश्य नरसिंहयोः ।
गोचरं गतयोर्भ्रात्रोरपनीता त्वयाधम ।। ५.१९.२६।।।।
Ashramam tu tayoh shunyam pravishya narasinhayoh
Gocharam gatayorbhratrorapanita tvayadhama
19.27
न हि गन्धमुपाघ्राय रामलक्ष्मणयोस्त्वया ।
शक्यं सन्दर्शने स्थातुं शुना शार्दूलयोरिव ।। ५.१९.२७।।।।
Na hi gandhamupaghraya ramalakshmanayostvaya
Shakyam sandarshane sthatum shuna shardulayoriva
19.28
तस्य ते विग्रहे ताभ्यां युगग्रहणमस्थिरम् ।
वृत्रस्येवेन्द्रबाहुभ्यां बाहोरेकस्य निग्रहः ।। ५.१९.२८।।।।
Tasya te vigrahe tabhyam yugagrahanamasthiram
Vritrasyevendrabahubhyam bahorekasya nigrahah
19.29
क्षिप्रं तव स नाथो मे रामः सौमित्रिणा सह ।
तोयमल्पमिवादित्यः प्राणानादास्यते शरैः ।। ५.१९.२९।।
Kshipram tava sa natho me ramah saumitrina saha
Toyamalpamivadityah prananadasyate sharaih