UtshovSarga 7
7.1
एवम् उक्तः तु सुग्रीवः रामेण आर्तेन वानरः ।
अब्रवीत् प्राञ्जलिः वाक्यम् सबाष्पम् बाष्प गद्गदः ॥४-७-१॥
Evam uktah tu sugrivah ramena artena vanarah
Abravit pranjalih vakyam sabashpam bashpa gadgadah
7.2
न जाने निलयम् तस्य सर्वथा पाप रक्षसः ।
सामर्थ्यम् विक्रमम् वा अपि दौष्कुलेयस्य वा कुलम् ॥४-७-२॥
Na jane nilayam tasya sarvatha papa rakshasah
Samarthyam vikramam va api daushkuleyasya va kulam
7.3
सत्यम् तु प्रतिजानामि त्यज शोकम् अरिन्दम ।
करिष्यामि तथा यत्नम् यथा प्राप्स्यसि मैथिलीम् ॥४-७-३॥
Satyam tu pratijanami tyaja shokam arindama
Karishyami tatha yatnam yatha prapsyasi maithilim
7.4
रावणम् सगणम् हत्वा परितोष्य आत्म पौरुषम् ।
तथा अस्मि कर्ता नचिराद् यथा प्रीतो भविष्यसि ॥४-७-४॥
Ravanam saganam hatva paritoshya atma paurusham
Tatha asmi karta nachirad yatha prito bhavishyasi
7.5
अलम् वैक्लव्यम् आलम्ब्य धैर्यम् आत्मगतम् स्मर ।
त्वत् विधानाम् न सदृशम् ईदृशम् बुद्धि लाघवम् ॥४-७-५॥
Alam vaiklavyam alambya dhairyam atmagatam smara
Tvat vidhanam na sadrisham idrisham buddhi laghavam
7.6
मया अपि व्यसनम् प्राप्तम् भार्या विरहजम् महत् ।
न अहम् एवम् हि शोचामि धैर्यम् न च परित्यजे ॥४-७-६॥
Maya api vyasanam praptam bharya virahajam mahat
Na aham evam hi shochami dhairyam na cha parityaje
7.7
न अहम् ताम् अनुशोचामि प्राकृतो वानरो अपि सन् ।
महात्मा च विनीतः च किम् पुनर् धृतिमान् महान् ॥४-७-७॥
Na aham tam anushochami prakrito vanaro api san
Mahatma cha vinitah cha kim punar dhritiman mahan
7.8
बाष्पम् आपतितम् धैर्यात् निग्रहीतुम् त्वम् अर्हसि ।
मर्यादाम् सत्त्व युक्तानाम् धृतिम् न उत्स्रष्टुम् अर्हसि ॥४-७-८॥
Bashpam apatitam dhairyat nigrahitum tvam arhasi
Maryadam sattva yuktanam dhritim na utsrashtum arhasi
7.9
व्यसने वा अर्थ कृच्छ्रे वा भये वा जीवितान्तगे ।
विमृशन् वै स्वया बुद्ध्या धृतिमान् न अवसीदति ॥४-७-९॥
Vyasane va artha krichchhre va bhaye va jivitantage
Vimrishan vai svaya buddhya dhritiman na avasidati
7.10
बालिशस् तु नरो नित्यम् वैक्लब्यम् योऽनुवर्तते ।
स मज्जति अवशः शोके भार आक्रान्ता इव नौः जले ॥४-७-१०॥
Balishas tu naro nityam vaiklabyam yonuvartate
Sa majjati avashah shoke bhara akranta iva nauh jale
7.11
एषो अन्जलिः मया बद्धः प्रणयात् त्वाम् प्रसादये ।
पौरुषम् श्रय शोकस्य न अन्तरम् दातुम् अर्हसि ॥४-७-११॥
Esho anjalih maya baddhah pranayat tvam prasadaye
Paurusham shraya shokasya na antaram datum arhasi
7.12
ये शोकम् अनुवर्तन्ते न तेषाम् विद्यते सुखम् ।
तेजः च क्षीयते तेषाम् न त्वम् शोचितुम् अर्हसि ॥४-७-१२॥
Ye shokam anuvartante na tesham vidyate sukham
Tejah cha kshiyate tesham na tvam shochitum arhasi
7.13
शोकेन अभिप्रपन्नस्य जीविते च अपि संशयः ।
स शोकम् त्यज राजेन्द्र धैर्यम् आश्रय केवलम् ॥४-७-१३॥
Shokena abhiprapannasya jivite cha api sanshayah
Sa shokam tyaja rajendra dhairyam ashraya kevalam
7.14
हितम् वयस्य भावेन ब्रूमि न उपदिशामि ते ।
वयस्यताम् पूजयन् मे न त्वम् शोचितुम् अर्हसि ॥४-७-१४॥
Hitam vayasya bhavena brumi na upadishami te
Vayasyatam pujayan me na tvam shochitum arhasi
7.15
मधुरम् सान्त्वितः तेन सुग्रीवेण स राघवः ।
मुखम् अश्रु परि क्लिन्नम् वस्त्र अन्तेन प्रमार्जयत् ॥४-७-१५॥
Madhuram santvitah tena sugrivena sa raghavah
Mukham ashru pari klinnam vastra antena pramarjayat
7.16
प्रकृतिः स्थः तु काकुत्स्थः सुग्रीव वचनात् प्रभुः ।
संपरिष्वज्य सुग्रीवम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥४-७-१६॥
Prakritih sthah tu kakutsthah sugriva vachanat prabhuh
Samparishvajya sugrivam idam vachanam abravit
7.17
कर्तव्यम् यत् वयस्येन स्निग्धेन च हितेन च ।
अनुरूपम् च युक्तम् च कृतम् सुग्रीव तत् त्वया ॥४-७-१७॥
Kartavyam yat vayasyena snigdhena cha hitena cha
Anurupam cha yuktam cha kritam sugriva tat tvaya
7.18
एष च प्रकृतिः स्थः अहम् अनुनीतः त्वया सखे ।
दुर्लभो हि ईदृशो बन्धुः अस्मिन् काले विशेषतः ॥४-७-१८॥
Esha cha prakritih sthah aham anunitah tvaya sakhe
Durlabho hi idrisho bandhuh asmin kale visheshatah
7.19
किम् तु यत्नः त्वया कार्यो मैथिल्याः परिमार्गणे ।
राक्षसस्य च रौद्रस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥४-७-१९॥
Kim tu yatnah tvaya karyo maithilyah parimargane
Rakshasasya cha raudrasya ravanasya duratmanah
7.20
मया च यद् अनुष्ठेयम् विस्रब्धेन तत् उच्यताम् ।
वर्षासु इव च सुक्षेत्रे सर्वम् संपद्यते तव ॥४-७-२०॥
Maya cha yad anushtheyam visrabdhena tat uchyatam
Varshasu iva cha sukshetre sarvam sampadyate tava
7.21
मया च यदिदम् वाक्यम् अभिमानात् समीरितम् ।
तत् त्वया हरिशार्दूल तत् त्वम् इति उपधार्यताम् ॥४-७-२१॥
Maya cha yadidam vakyam abhimanat samiritam
Tat tvaya harishardula tat tvam iti upadharyatam
7.22
अनृतम् न उक्त पूर्वम् मे न च वक्ष्ये कदाचन ।
एतत् ते प्रतिजानामि सत्येन एव शपामि अहम् ॥४-७-२२॥
Anritam na ukta purvam me na cha vakshye kadachana
Etat te pratijanami satyena eva shapami aham
7.23
ततः प्रहृष्टः सुग्रीवः वानरैः सचिवैः सह ।
राघवस्य वचः श्रुत्वा प्रतिज्ञातम् विशेषतः ॥४-७-२३॥
Tatah prahrishtah sugrivah vanaraih sachivaih saha
Raghavasya vachah shrutva pratigyatam visheshatah
7.24
एवम् एकान्त संपृक्तौ ततः तौ नर वानरौ ।
उभौ अन्योन्य सदृशम् सुख दुःखम् अभाष्ताम् ॥४-७-२४॥
Evam ekanta sampriktau tatah tau nara vanarau
Ubhau anyonya sadrisham sukha duhkham abhashtam
7.25
महानुभावस्य वचो निशम्यहरिर् नृपाणाम् अधिपस्य तस्य ।
कृतम् स मेने हरिवीर मुख्यःतदा च कार्यम् हृदयेन विद्वान् ॥४-७-२५॥
Mahanubhavasya vacho nishamyaharir nripanam adhipasya tasya
Kritam sa mene harivira mukhyahtada cha karyam hridayena vidvan