UtshovSarga 6
6.1
पुनरेव अब्रवीत् प्रीतः राघवम् रघुनन्दनम् ।
अयम् आख्याति ते राम सेवकः मन्त्रि सत्तमः ॥४-६-१॥
Punareva abravit pritah raghavam raghunandanam
Ayam akhyati te rama sevakah mantri sattamah
6.2
हनुमान् यन् निमित्तम् त्वम् निर्जनम् वनम् आगतः ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वसतः च वने तव ॥४-६-२॥
Hanuman yan nimittam tvam nirjanam vanam agatah
Lakshmanena saha bhratra vasatah cha vane tava
6.3
रक्षसा अपहृता भार्या मैथिली जनक आत्मजा ।
त्वया वियुक्ता रुदती लक्ष्मणेन च धीमता ॥४-६-३॥
Rakshasa apahrita bharya maithili janaka atmaja
Tvaya viyukta rudati lakshmanena cha dhimata
6.4
अन्तरम् प्रेप्सुना तेन हत्वा गृध्रम् जटायुषम् ।
भार्या वियोगजम् दुःखम् प्रापितः तेन रक्ष्सा ॥४-६-४॥
Antaram prepsuna tena hatva gridhram jatayusham
Bharya viyogajam duhkham prapitah tena rakshsa
6.5
भर्या वियोगजम् दुःखम् न चिरात् त्वम् विमोक्ष्यसे ।
अहम् ताम् आनयिष्यामि नष्टाम् वेदश्रुतीम् इव ॥४-६-५॥
Bharya viyogajam duhkham na chirat tvam vimokshyase
Aham tam anayishyami nashtam vedashrutim iva
6.6
रसातले वा वर्तन्तीम् वर्तन्तीम् वा नभः तले ।
अहम् आनीय दास्यामि तव भार्याम् अरिन्दम ॥४-६-६॥
Rasatale va vartantim vartantim va nabhah tale
Aham aniya dasyami tava bharyam arindama
6.7
इदम् तथ्यम् मम वचः त्वम् अवेहि च राघव ।
न शक्या सा जरयितुम् अपि सः इन्द्रैः सुर असुरैः ॥४-६-७॥
Idam tathyam mama vachah tvam avehi cha raghava
Na shakya sa jarayitum api sah indraih sura asuraih
6.8
तव भार्या महाबाहो भक्ष्यम् विष कृतम् यथा ।
त्यज शोकम् महाबाहो ताम् कान्ताम् आनयामि ते ॥४-६-८॥
Tava bharya mahabaho bhakshyam visha kritam yatha
Tyaja shokam mahabaho tam kantam anayami te
6.9
अनुमानात् तु जानामि मैथिली सा न संशयः ।
ह्रियमाणा मया दृष्टा रक्षसा रौउद्र कर्मणा ॥४-६-९॥
Anumanat tu janami maithili sa na sanshayah
Hriyamana maya drishta rakshasa rauudra karmana
6.10
क्रोशन्ती राम रामेति लक्ष्मणेति च विस्वरम् ।
स्फुरन्ती रावणस्य अन्के पन्नगेन्द्र वधूः यथा ॥४-६-१०॥
Kroshanti rama rameti lakshmaneti cha visvaram
Sphuranti ravanasya anke pannagendra vadhuh yatha
6.11
आत्मना पञ्चमम् माम् हि दृष्ट्वा शैल तले स्थितम् ।
उत्तरीयम् तया त्यक्तम् शुभानि आभरणानि च ॥४-६-११॥
Atmana panchamam mam hi drishtva shaila tale sthitam
Uttariyam taya tyaktam shubhani abharanani cha
6.12
तानि अस्माभिः गृहीतानि निहितानि च राघव ।
आनयिष्यामि अहम् तानि प्रत्यभिज्ञातुम् अर्हसि ॥४-६-१२॥
Tani asmabhih grihitani nihitani cha raghava
Anayishyami aham tani pratyabhigyatum arhasi
6.13
तम् अब्रवीत् ततः रामः सुग्रीवम् प्रिय वादिनम् ।
आनयस्व सखे शीघ्रम् किम् अर्थम् प्रविलम्बसे ॥४-६-१३॥
Tam abravit tatah ramah sugrivam priya vadinam
Anayasva sakhe shighram kim artham pravilambase
6.14
एवम् उक्तः तु सुग्रीवः शैलस्य गहनाम् गुहाम् ।
प्रविवेश ततः शीघ्रम् राघव प्रिय काम्यया ॥४-६-१४॥
Evam uktah tu sugrivah shailasya gahanam guham
Pravivesha tatah shighram raghava priya kamyaya
6.15
उत्तरीयम् गृहीत्वा तु स तानि आभरणानि च ।
इदम् पश्य इति रामाय दर्शयामास वानरः ॥४-६-१५॥
Uttariyam grihitva tu sa tani abharanani cha
Idam pashya iti ramaya darshayamasa vanarah
6.16
ततो गृहीत्वा वासः तु शुभानि आभरणानि च ।
अभवत् बाष्प सम्रुद्धः नीहारेण इव चन्द्रमाः ॥४-६-१६॥
Tato grihitva vasah tu shubhani abharanani cha
Abhavat bashpa samruddhah niharena iva chandramah
6.17
सीता स्नेह प्रवृत्तेन स तु बाष्पेण दूषितः ।
हा प्रिये इति रुदन् धैर्यम् उत्सृज्य न्यपतत् क्षितौ ॥४-६-१७॥
Sita sneha pravrittena sa tu bashpena dushitah
Ha priye iti rudan dhairyam utsrijya nyapatat kshitau
6.18
हृदि कृत्वा स बहुशः तम् अलंकारम् उत्तमम् ।
निशश्वास भृशम् सर्पः बिलस्थ इव रोषितः ॥४-६-१८॥
Hridi kritva sa bahushah tam alankaram uttamam
Nishashvasa bhrisham sarpah bilastha iva roshitah
6.19
अविच्छिन्न अश्रु वेगः तु सौमित्रिम् प्रेक्ष्य पार्श्वतः ।
परिदेवयितुम् दीनम् रामः सम् उपचक्रमे ॥४-६-१९॥
Avichchhinna ashru vegah tu saumitrim prekshya parshvatah
Paridevayitum dinam ramah sam upachakrame
6.20
पश्य लक्ष्मण वैदेह्या संत्यक्तम् ह्रियमाणया ।
उत्तरीयम् इदम् भूमौ शरीराद् भूषणानि च ॥४-६-२०॥
Pashya lakshmana vaidehya santyaktam hriyamanaya
Uttariyam idam bhumau sharirad bhushanani cha
6.21
शाद्वलिन्याम् ध्रुवम् भूम्याम् सीतया ह्रियमाणया ।
उत्सृष्टम् भूषणाम् इदम् तथा रूपम् हि दृश्यते ॥४-६-२१॥
Shadvalinyam dhruvam bhumyam sitaya hriyamanaya
Utsrishtam bhushanam idam tatha rupam hi drishyate
6.22
एवम् उक्तसः तु रामेण लक्ष्मणो वाक्यम् इदम् अब्रवीत् ।
न अहम् जानामि केयूरे न अहम् जानामि कुन्डले ॥४-६-२२॥
Evam uktasah tu ramena lakshmano vakyam idam abravit
Na aham janami keyure na aham janami kundale
6.23
नूपुरे तु अभिजनामि नित्यम् पाद अभिवंदनात् ।
ततः तु राघवो वाक्यम् सुग्रीवम् इदम् अब्रवीत् ॥४-६-२३॥
Nupure tu abhijanami nityam pada abhivandanat
Tatah tu raghavo vakyam sugrivam idam abravit
6.24
ब्रूहि सुग्रीव कम् देशम् ह्रियन्ती लक्षिता त्वया ।
रक्षसा रौद्ररूपेण मम प्राणप्रिया प्रिया ॥४-६-२४॥
Bruhi sugriva kam desham hriyanti lakshita tvaya
Rakshasa raudrarupena mama pranapriya priya
6.25
क्व वा वसति तत् रक्षJः महत् व्यसनदम् मम ।
यन् निमित्तम् अहम् सर्वान् नाशयिष्यामि राक्षसान् ॥४-६-२५॥
Kva va vasati tat rakshaJh mahat vyasanadam mama
Yan nimittam aham sarvan nashayishyami rakshasan
6.26
हरता मैथिलीम् येन माम् च रोषयता ध्रुवम् ।
आत्मनो जीवित अन्ताय मृत्यु द्वारम् अपावृतम् ॥४-६-२६॥
Harata maithilim yena mam cha roshayata dhruvam
Atmano jivita antaya mrityu dvaram apavritam
6.27
मम दयित तमा हृता वनात् रजनिचरेण विमथ्य येन सा ।
कथय मम रिपुम् तम् अद्य वै प्लवगपते यम सन्निधिम् नयामि ॥४-६-२७॥
Mama dayita tama hrita vanat rajanicharena vimathya yena sa
Kathaya mama ripum tam adya vai plavagapate yama sannidhim nayami