UtshovSarga 66
66.1
अनेक शत साहस्रीम् विषण्णाम् हरि वाहिनीम् ।
जांबवान् समुदीक्ष्य एवम् हनुमंतम् अथ अब्रवीत् ॥४-६६-१॥
Aneka shata sahasrim vishannam hari vahinim
Jambavan samudikshya evam hanumantam atha abravit
66.2
वीर वानर लोकस्य सर्व शास्त्र विदाम् वर ।
तूष्णीम् एकांतम् आश्रित्य हनुमन् किम् न जल्पसि ॥४-६६-२॥
Vira vanara lokasya sarva shastra vidam vara
Tushnim ekantam ashritya hanuman kim na jalpasi
66.3
हनुमन् हरि राजस्य सुग्रीवस्य समो हि असि ।
राम लक्ष्मणयोः च अपि तेजसा च बलेन च ॥४-६६-३॥
Hanuman hari rajasya sugrivasya samo hi asi
Rama lakshmanayoh cha api tejasa cha balena cha
66.4
अरिष्टनेमिनः पुत्रो वैनतेयो महाबलः ।
गरुत्मान् इव विख्यात उत्तमः सर्व पक्षिणाम् ॥४-६६-४॥
Arishtaneminah putro vainateyo mahabalah
Garutman iva vikhyata uttamah sarva pakshinam
66.5
बहुशो हि मया दृष्टः सागरे स महाबलः ।
भुजगान् उद्धरन् पक्षी महावेगो महायशाः ॥४-६६-५॥
Bahusho hi maya drishtah sagare sa mahabalah
Bhujagan uddharan pakshi mahavego mahayashah
66.6
पक्षयोः यत् बलम् तस्य तावत् भुज बलम् तव ।
विक्रमः च अपि वेगः च न ते तेन अपहीयते ॥४-६६-६॥
Pakshayoh yat balam tasya tavat bhuja balam tava
Vikramah cha api vegah cha na te tena apahiyate
66.7
बलम् बुद्धिः च तेजः च सत्त्वम् च हरि सत्तम ।
विशिष्टम् सर्व भूतेषु किम् आत्मानम् न सज्जसे ॥४-६६-७॥
Balam buddhih cha tejah cha sattvam cha hari sattama
Vishishtam sarva bhuteshu kim atmanam na sajjase
66.8
अप्सर अप्सरसाम् श्रेष्ठा विख्याता पुंजिकस्थला ।
अंजना इति परिख्याता पत्नी केसरिणो हरेः ॥४-६६-८॥
Apsara apsarasam shreshtha vikhyata punjikasthala
Anjana iti parikhyata patni kesarino hareh
66.9
विख्याता त्रिषु लोकेषु रूपेणा अप्रतिमा भुवि ।
अभिशापात् अभूत् तात कपित्वे काम रूपिणी ॥४-६६-९॥
Vikhyata trishu lokeshu rupena apratima bhuvi
Abhishapat abhut tata kapitve kama rupini
66.10
दुहिता वानर इन्द्रस्य कुंजरस्य महात्मनः ।
मानुषम् विग्रहम् कृत्वा रूप यौवन शालिनी ॥४-६६-१०॥
Duhita vanara indrasya kunjarasya mahatmanah
Manusham vigraham kritva rupa yauvana shalini
66.11
विचित्र माल्य आभरणा कदाचित् क्षौम धारिणी ।
अचरत् पर्वतस्य अग्रे प्रावृड् अंबुद सन्निभे ॥४-६६-११॥
Vichitra malya abharana kadachit kshauma dharini
Acharat parvatasya agre pravrid ambuda sannibhe
66.12
तस्या वस्त्रम् विशालाक्ष्याः पीतम् रक्त दशम् शुभम् ।
स्थितायाः पर्वतस्य अग्रे मारुतो अपहरत् शनैः ॥४-६६-१२॥
Tasya vastram vishalakshyah pitam rakta dasham shubham
Sthitayah parvatasya agre maruto apaharat shanaih
66.13
स ददर्श ततः तस्या वृत्तौ ऊरू सुसंहतौ ।
स्तनौ च पीनौ सहितौ सुजातम् चारु च आननम् ॥४-६६-१३॥
Sa dadarsha tatah tasya vrittau uru susanhatau
Stanau cha pinau sahitau sujatam charu cha ananam
66.14
ताम् बलात् आयत श्रोणीम् तनु मध्याम् यशस्विनीम् ।
दृष्ट्वा एव शुभ सर्वान्गीम् पवनः काम मोहितः ॥४-६६-१४॥
Tam balat ayata shronim tanu madhyam yashasvinim
Drishtva eva shubha sarvangim pavanah kama mohitah
66.15
स ताम् भुजाभ्याम् दीर्घाभ्याम् पर्यष्वजत मारुतः ।
मन्मथ आविष्ट सर्वान्गो गत आत्मा ताम् अनिन्दिताम् ॥४-६६-१५॥
Sa tam bhujabhyam dirghabhyam paryashvajata marutah
Manmatha avishta sarvango gata atma tam aninditam
66.16
सा तु तत्र एव संभ्रांता सुवृत्ता वाक्यम् अब्रवीत् ।
एक पत्नी व्रतम् इदम् को नाशयितुम् इच्छति ॥४-६६-१६॥
Sa tu tatra eva sambhranta suvritta vakyam abravit
Eka patni vratam idam ko nashayitum ichchhati
66.17
अंजनाया वचः श्रुत्वा मारुतः प्रत्यभाषत ।
न त्वाम् हिंसामि सुश्रोणि मा भूत् ते मनसोइ भयम् ॥४-६६-१७॥
Anjanaya vachah shrutva marutah pratyabhashata
Na tvam hinsami sushroni ma bhut te manasoi bhayam
66.18
मनसा अस्मि गतो यत् त्वाम् परिष्वज्य यशस्विनि ।
वीर्यवान् बुद्धि संपन्नः पुत्रः तव भविष्यति ॥४-६६-१८॥
Manasa asmi gato yat tvam parishvajya yashasvini
Viryavan buddhi sampannah putrah tava bhavishyati
66.19
महासात्त्वो महातेज महाबल पराक्रमः ।
लंघने प्लवने चैव भविष्यति मया समः ॥४-६६-१९॥
Mahasattvo mahateja mahabala parakramah
Langhane plavane chaiva bhavishyati maya samah
66.20
एवम् उक्ता ततः तुष्टा जननी ते महाकपेः ।
गुहायाम् त्वाम् महाबाहो प्रजज्ञे प्लवगर्षभ ॥४-६६-२०॥
Evam ukta tatah tushta janani te mahakapeh
Guhayam tvam mahabaho prajagye plavagarshabha
66.21
अभ्युत्थितम् ततः सूर्यम् बालो दृष्ट्वा महा वने ।
फलंचेतिजिघृक्षुस्त्वमुत्प्लुत्याभ्युत्पतोदिवम् - यद्वा -फलम् च इति जिघृक्षुः त्वम् उत्प्लुत्य अभिउत्पतो दिवम् ॥४-६६-२१॥
Abhyutthitam tatah suryam balo drishtva maha vane
Phalanchetijighrikshustvamutplutyabhyutpatodivam - yadva -phalam cha iti jighrikshuh tvam utplutya abhiutpato divam
66.22
शतानि त्रीणि गत्वा अथ योजनानाम् महाकपे ।
तेजसा तस्य निर्धूतो न विषादम् ततो गतः ॥४-६६-२२॥
Shatani trini gatva atha yojananam mahakape
Tejasa tasya nirdhuto na vishadam tato gatah
66.23
त्वाम् अपि उपगतम् तूर्णम् अंतरीक्षम् महाकपे ।
क्षिप्तम् इन्द्रेण ते वज्रम् कोप आविष्टेन तेजसा ॥४-६६-२३॥
Tvam api upagatam turnam antariksham mahakape
Kshiptam indrena te vajram kopa avishtena tejasa
66.24
तदा शैलाग्र शिखरे वामो हनुर् अभज्यत ।
ततो हि नाम धेयम् ते हनुमान् इति कीर्तितम् ॥४-६६-२४॥
Tada shailagra shikhare vamo hanur abhajyata
Tato hi nama dheyam te hanuman iti kirtitam
66.25
ततः त्वाम् निहतम् दृष्ट्वा वायुः गन्ध वहः स्वयम् ।
त्रैलोक्यम् भृश संक्रुद्धो न ववौ वै प्रभंजनः ॥४-६६-२५॥
Tatah tvam nihatam drishtva vayuh gandha vahah svayam
Trailokyam bhrisha sankruddho na vavau vai prabhanjanah
66.26
संभ्रांताः च सुराः सर्वे त्रैलोक्ये क्षुभिते सति ।
प्रसादयन्ति संक्रुद्धम् मारुतम् भुवनेश्वराः ॥४-६६-२६॥
Sambhrantah cha surah sarve trailokye kshubhite sati
Prasadayanti sankruddham marutam bhuvaneshvarah
66.27
प्रसादिते च पवने ब्रह्मा तुभ्यम् वरम् ददौ ।
अशस्त्र वध्यताम् तात समरे सत्य विक्रम ॥४-६६-२७॥
Prasadite cha pavane brahma tubhyam varam dadau
Ashastra vadhyatam tata samare satya vikrama
66.28
वज्रस्य च निपातेन विरुजम् त्वाम् समीक्ष्य च ।
सहस्र नेत्रः प्रीत आत्मा ददौ ते वरम् उत्तमम् ॥४-६६-२८॥
Vajrasya cha nipatena virujam tvam samikshya cha
Sahasra netrah prita atma dadau te varam uttamam
66.29
स्वच्छंदतः च मरणम् तव स्यात् इति वै प्रभो ।
स त्वम् केसरिणः पुत्रः क्षेत्रजो भीम विक्रमः ॥४-६६-२९॥
Svachchhandatah cha maranam tava syat iti vai prabho
Sa tvam kesarinah putrah kshetrajo bhima vikramah
66.30
मारुतस्य औरसः पुत्रः तेजसा च अपि तत् समः ।
त्वम् हि वायु सुतो वत्स प्लवने च अपि तत् समः ॥४-६६-३०॥
Marutasya aurasah putrah tejasa cha api tat samah
Tvam hi vayu suto vatsa plavane cha api tat samah
66.31
वयम् अद्य गत प्राणा भवान् अस्मासु सांप्रतम् ।
दाक्ष्य विक्रम संपन्नः कपि राज इव अपरः ॥४-६६-३१॥
Vayam adya gata prana bhavan asmasu sampratam
Dakshya vikrama sampannah kapi raja iva aparah
66.32
त्रिविक्रमे मया तात स शैल वन कानना ।
त्रिः सप्त कृत्वः पृथिवी परिक्रान्ता प्रदक्षिणम् ॥४-६६-३२॥
Trivikrame maya tata sa shaila vana kanana
Trih sapta kritvah prithivi parikranta pradakshinam
66.33
तथा च ओषधयो अस्माभिः संचिता देव शासनात् ।
निर्मथ्यम् अमृतम् याभिः तदा तदानीम् नो महत् बलम् ॥४-६६-३३॥
Tatha cha oshadhayo asmabhih sanchita deva shasanat
Nirmathyam amritam yabhih tada tadanim no mahat balam
66.34
स इदानीम् अहम् वृद्धः परिहीन पराक्रमः ।
साम्प्रतम् कालम् अस्माकम् भवान् सर्व गुण अन्वितः ॥४-६६-३४॥
Sa idanim aham vriddhah parihina parakramah
Sampratam kalam asmakam bhavan sarva guna anvitah
66.35
तत् विजृंभस्व विक्रांतः प्लवताम् उत्तमो हि असि ।
त्वत् वीर्यम् द्रष्टु कामा इयम् सर्वा वानर वाहिनी ॥४-६६-३५॥
Tat vijrimbhasva vikrantah plavatam uttamo hi asi
Tvat viryam drashtu kama iyam sarva vanara vahini
66.36
उत्तिष्ठ हरि शार्दूल लंघयस्व महा अर्णवम् ।
परा हि सर्व भूतानाम् हनुमन् या गतिः तव ॥४-६६-३६॥
Uttishtha hari shardula langhayasva maha arnavam
Para hi sarva bhutanam hanuman ya gatih tava
66.37
विषाण्णा हरयः सर्वे हनुमन् किम् उपेक्षसे ।
विक्रमस्व महावेग विष्णुः त्रीन् विक्रमान् इव ॥४-६६-३७॥
Vishanna harayah sarve hanuman kim upekshase
Vikramasva mahavega vishnuh trin vikraman iva
66.38
ततः कपीनाम् ऋषभेण चोदितःप्रतीत वेगः पवन आत्मजः कपिः ।
प्रहर्षयन् ताम् हरि वीर वाहिनीम्चकार रूपम् महत् आत्मनः तदा ॥४-६६-३८॥
Tatah kapinam rishabhena choditahpratita vegah pavana atmajah kapih
Praharshayan tam hari vira vahinimchakara rupam mahat atmanah tada