UtshovSarga 64
64.1
आख्याता गृध्र राजेन समुत्प्लुत्य प्लवंगमाः ।
संगताः प्रीति संयुक्ता विनेदुः सिंह विक्रमाः ॥४-६४-१॥
Akhyata gridhra rajena samutplutya plavangamah
Sangatah priti sanyukta vineduh sinha vikramah
64.2
संपातेः वचनम् श्रुत्वा हरयो रावण क्षयम् ।
हृष्टाः सागरम् आजग्मुः सीता दर्शन कान्क्षिणः ॥४-६४-२॥
Sampateh vachanam shrutva harayo ravana kshayam
Hrishtah sagaram ajagmuh sita darshana kankshinah
64.3
अभिक्रम्य तु तम् देशम् ददृशुर् भीम विक्रमाः ।
कृत्स्नम् लोकस्य महतः प्रतिबिंबम् इव स्थितम् ॥४-६४-३॥
Abhikramya tu tam desham dadrishur bhima vikramah
Kritsnam lokasya mahatah pratibimbam iva sthitam
64.4
दक्षिणस्य समुद्रस्य समासाद्य उत्तराम् दिशम् ।
संनिवेशम् ततः चक्रुः सहिता वानर उत्तमाः ॥४-६४-४॥
Dakshinasya samudrasya samasadya uttaram disham
Sannivesham tatah chakruh sahita vanara uttamah
64.5
प्रसुप्तम् इव च अन्यत्र क्रीडन्तम् इव च अन्यतः ।
क्वचित् पर्वत मात्रैः च जल राशिभिः आवृतम् ॥४-६४-५॥
Prasuptam iva cha anyatra kridantam iva cha anyatah
Kvachit parvata matraih cha jala rashibhih avritam
64.6
संकुलम् दानव इन्द्रैः च पाताल तल वासिभिः ।
रोम हर्ष करम् दृष्ट्वा विषेदुः कपिकुंजराः ॥४-६४-६॥
Sankulam danava indraih cha patala tala vasibhih
Roma harsha karam drishtva visheduh kapikunjarah
64.7
आकाशम् इव दुष्पारम् सागरम् प्रेक्ष्य वानराः ।
विषेदुः सहिता सर्वे कथम् कार्यम् इति ब्रुवन् ॥४-६४-७॥
Akasham iva dushparam sagaram prekshya vanarah
Visheduh sahita sarve katham karyam iti bruvan
64.8
विषण्णाम् वाहिनीम् दृष्ट्वा सागरस्य निरीक्षणात् ।
आश्वासयामास हरीन् भय आर्तान् हरि सत्तमः ॥४-६४-८॥
Vishannam vahinim drishtva sagarasya nirikshanat
Ashvasayamasa harin bhaya artan hari sattamah
64.9
न विषादे मनः कार्यम् विषादो दोषवत्तरः ।
विषादो हन्ति पुरुषम् बालम् क्रुद्ध इव उरगः ॥४-६४-९॥
Na vishade manah karyam vishado doshavattarah
Vishado hanti purusham balam kruddha iva uragah
64.10
यो विषादो प्रसहते विक्रमे समुपस्थिते ।
तेजसा तस्य हीनस्य पुरुष अर्थो न सिद्ध्यति ॥४-६४-१०॥
Yo vishado prasahate vikrame samupasthite
Tejasa tasya hinasya purusha artho na siddhyati
64.11
तस्याम् रात्र्याम् व्यतीतायाम् अंगदो वानरैः सह ।
हरि वृद्धैः समागम्य पुनर् मंत्रम् अमंत्रयत् ॥४-६४-११॥
Tasyam ratryam vyatitayam angado vanaraih saha
Hari vriddhaih samagamya punar mantram amantrayat
64.12
सा वानराणाम् ध्वजिनी परिवार्य अंगदम् बभौ ।
वासवम् परिवार्य इव मरुताम् वाहिनी स्थिता ॥४-६४-१२॥
Sa vanaranam dhvajini parivarya angadam babhau
Vasavam parivarya iva marutam vahini sthita
64.13
को अन्यः ताम् वानरीम् सेनाम् शक्तः स्तंभयितुम् भवेत् ।
अन्यत्र वालि तनयात् अन्यत्र च हनूमतः ॥४-६४-१३॥
Ko anyah tam vanarim senam shaktah stambhayitum bhavet
Anyatra vali tanayat anyatra cha hanumatah
64.14
ततः तान् हरि वृद्धान् च तत् च सैन्यम् अरिन्दमः ।
अनुमान्य अंगदः श्रीमान् वाक्यम् अर्थवत् अब्रवीत् ॥४-६४-१४॥
Tatah tan hari vriddhan cha tat cha sainyam arindamah
Anumanya angadah shriman vakyam arthavat abravit
64.15
क इदानीम् महातेजा लंघयिष्यति सागरम् ।
कः करिष्यति सुग्रीवम् सत्य सन्धम् अरिन्दमम् ॥४-६४-१५॥
Ka idanim mahateja langhayishyati sagaram
Kah karishyati sugrivam satya sandham arindamam
64.16
को वीरो योजन शतम् लंघयेत प्लवंगमाः ।
इमान् च यूथपान् सर्वान् मोचयेत् को महाभयात् ॥४-६४-१६॥
Ko viro yojana shatam langhayeta plavangamah
Iman cha yuthapan sarvan mochayet ko mahabhayat
64.17
कस्य प्रसादात् दारान् च पुत्रान् चैव गृहाणि च ।
इतो निवृत्ताः पश्येम सिद्ध अर्थाः सुखिनो वयम् ॥४-६४-१७॥
Kasya prasadat daran cha putran chaiva grihani cha
Ito nivrittah pashyema siddha arthah sukhino vayam
64.18
कस्य प्रसादात् रामम् च लक्ष्मणम् च महाबलम् ।
अभिगच्छेम संहृष्टाः सुग्रीवम् च महाबलम् ॥४-६४-१८॥
Kasya prasadat ramam cha lakshmanam cha mahabalam
Abhigachchhema sanhrishtah sugrivam cha mahabalam
64.19
यदि कश्चित् समर्थो वः सागर प्लवने हरिः ।
स ददातु इह नः शीघ्रम् पुण्याम् अभय दक्षिणाम् ॥४-६४-१९॥
Yadi kashchit samartho vah sagara plavane harih
Sa dadatu iha nah shighram punyam abhaya dakshinam
64.20
अंगदस्य वचः श्रुत्वा न कश्चित् किंचित् अब्रवीत् ।
स्तिमिता इव अभवत् सर्वा सा तत्र हरि वाहिनी ॥४-६४-२०॥
Angadasya vachah shrutva na kashchit kinchit abravit
Stimita iva abhavat sarva sa tatra hari vahini
64.21
पुनर् एव अंगदः प्राह तान् हरीन् हरि सत्तमः ।
सर्वे बलवताम् श्रेष्ठा भवन्तो दृढ विक्रमाः ।व्यपदेश्य कुले जाताः पूजिताः च अपि अभीक्ष्णशः ॥४-६४-२१॥
Punar eva angadah praha tan harin hari sattamah
Sarve balavatam shreshtha bhavanto dridha vikramah, vyapadeshya kule jatah pujitah cha api abhikshnashah
64.22
न हि वो गमने संगः कदाचित् अपि कस्यचित् भवेत् ।
ब्रुवध्वम् यस्य या शक्तिः प्लवने प्लवगर्षभाः ॥४-६४-२२॥
Na hi vo gamane sangah kadachit api kasyachit bhavet
Bruvadhvam yasya ya shaktih plavane plavagarshabhah