UtshovSarga 57
57.1
शोकात् भ्रष्ट स्वरम् अपि श्रुत्वा ते हरि यूथपाः ।
श्रद्दधुः न एव तत् वाक्यम् कर्मणा तस्य शन्किताः ॥४-५७-१॥
Shokat bhrashta svaram api shrutva te hari yuthapah
Shraddadhuh na eva tat vakyam karmana tasya shankitah
57.2
ते प्रायम् उपविष्टाः तु दृष्ट्वा गृध्रम् प्लवंगमाः ।
चक्रुः बुद्धिम् तदा रौद्राम् सर्वान् नः भक्षयिष्यति ॥४-५७-२॥
Te prayam upavishtah tu drishtva gridhram plavangamah
Chakruh buddhim tada raudram sarvan nah bhakshayishyati
57.3
सर्वथा प्रायम् आसीनान् यदि नः भक्षयिष्यति ।
कृत कृत्या भविष्यामः क्षिप्रम् सिद्धिम् इतो गताः ॥४-५७-३॥
Sarvatha prayam asinan yadi nah bhakshayishyati
Krita kritya bhavishyamah kshipram siddhim ito gatah
57.4
एताम् बुद्धिम् ततः चक्रुः सर्वे ते हरि यूथपाः ।
अवतार्य गिरेः शृंगात् गृध्रम् आह अंगदः तदा ॥४-५७-४॥
Etam buddhim tatah chakruh sarve te hari yuthapah
Avatarya gireh shringat gridhram aha angadah tada
57.5
बभूवुः ऋक्षरजो नाम वानरेन्द्रः प्रतापवान् ।
मम आर्यः पार्थिवः पक्षिन् धार्मिकौ तस्य च आत्मजौ ॥४-५७-५॥
Babhuvuh riksharajo nama vanarendrah pratapavan
Mama aryah parthivah pakshin dharmikau tasya cha atmajau
57.6
सुग्रीवः चैव वली च पुत्रौ घन बलौ उभौ ।
लोके विश्रुत कर्मा अभूत् राजा वाली पिता मम ॥४-५७-६॥
Sugrivah chaiva vali cha putrau ghana balau ubhau
Loke vishruta karma abhut raja vali pita mama
57.7
राजा कृत्स्नस्य जगतः इक्ष्वाकूणाम् महारथः ।
रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डका वनम् ॥४-५७-७॥
Raja kritsnasya jagatah ikshvakunam maharathah
Ramo dasharathih shriman pravishto dandaka vanam
57.8
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या च अपि भार्यया ।
पितुः निदेश निरतो धर्मम् पन्थानम् आश्रितः ॥४-५७-८॥
Lakshmanena saha bhratra vaidehya cha api bharyaya
Pituh nidesha nirato dharmam panthanam ashritah
57.9
तस्य भार्या जनस्थानात् रावणेन हृता बलात् ।
रामस्य च पितुः मित्रम् जटायुः नाम गृध्र राट् ॥४-५७-९॥
Tasya bharya janasthanat ravanena hrita balat
Ramasya cha pituh mitram jatayuh nama gridhra rat
57.10
ददर्श सीताम् वैदेहीम् ह्रियमाणाम् विहायसा ।
रावणम् विरथम् कृत्वा स्थापयित्वा च मैथिलीम् ।परिश्रान्तः च वृद्धः च रावणेन हतो रणे ॥४-५७-१०॥
Dadarsha sitam vaidehim hriyamanam vihayasa
Ravanam viratham kritva sthapayitva cha maithilim, parishrantah cha vriddhah cha ravanena hato rane
57.11
एवम् गृध्रो हतः तेन रावणेन बलीयसा ।
संस्कृतः च अपि रामेण गतः च गतिम् उत्तमाम् ॥४-५७-११॥
Evam gridhro hatah tena ravanena baliyasa
Sanskritah cha api ramena gatah cha gatim uttamam
57.12
ततो मम पितृव्येण सुग्रीवेण महात्मना ।
चकार राघवः सख्यम् सः अवधीत् पितरम् मम ॥४-५७-१२॥
Tato mama pitrivyena sugrivena mahatmana
Chakara raghavah sakhyam sah avadhit pitaram mama
57.13
मम पित्रा विरुद्धो हि सुग्रीवः सचिवैः सह ।
निहत्य वालिनम् रामः ततः तम् अभिषेचयत् ॥४-५७-१३॥
Mama pitra viruddho hi sugrivah sachivaih saha
Nihatya valinam ramah tatah tam abhishechayat
57.14
स राज्ये स्थापितः तेन सुग्रीवो वानरेश्वरः ।
राजा वानर मुख्यानाम् तेन प्रस्थापिता वयम् ॥४-५७-१४॥
Sa rajye sthapitah tena sugrivo vanareshvarah
Raja vanara mukhyanam tena prasthapita vayam
57.15
एवम् राम प्रयुक्ताः तु मार्गमाणाः ततः ततः ।
वैदेहीम् न अधिगच्छामो रात्रौ सूर्य प्रभाम् इव ॥४-५७-१५॥
Evam rama prayuktah tu margamanah tatah tatah
Vaidehim na adhigachchhamo ratrau surya prabham iva
57.16
ते वयम् दण्दकारण्यम् विचित्य सुसमाहिताः ।
अज्ञानात् तु प्रविष्टाः स्म धरण्या विवृतम् बिलम् ॥४-५७-१६॥
Te vayam dandakaranyam vichitya susamahitah
Agyanat tu pravishtah sma dharanya vivritam bilam
57.17
मयस्य माया विहितम् तत् बिलम् च विचिन्वताम् ।
व्यतीतः तत्र नः मासः यः राज्ञा समयः कृतः ॥४-५७-१७॥
Mayasya maya vihitam tat bilam cha vichinvatam
Vyatitah tatra nah masah yah ragya samayah kritah
57.18
ते वयम् कपि राजस्य सर्वे वचन कारिणः ।
कृताम् संस्थाम् अतिक्रान्ता भयात् प्रायम् उपासिताः ॥४-५७-१८॥
Te vayam kapi rajasya sarve vachana karinah
Kritam sanstham atikranta bhayat prayam upasitah
57.19
क्रुद्धे तस्मिन् तु काकुत्स्थे सुग्रीवे च स लक्ष्मणे ।
गतानाम् अपि सर्वेषाम् तत्र नः न अस्ति जीवितम् ॥४-५७-१९॥
Kruddhe tasmin tu kakutsthe sugrive cha sa lakshmane
Gatanam api sarvesham tatra nah na asti jivitam