Sarga 47

47.1

दर्शनार्थम् तु वैदेह्याः सर्वतः कपि कुंजराः ।
व्यादिष्टाः कपि राजेन यथा उक्तम् जग्मुर् अंजसा ॥४-४७-१॥

Darshanartham tu vaidehyah sarvatah kapi kunjarah
Vyadishtah kapi rajena yatha uktam jagmur anjasa

ते सरांसि सरित् कक्षान् आकाशम् नगराणि च ।
नदी दुर्गान् तथा शैलान् विचिन्वन्ति समन्ततः ॥४-४७-२॥

Te saransi sarit kakshan akasham nagarani cha
Nadi durgan tatha shailan vichinvanti samantatah

सुग्रीवेण समाख्याताः सर्वे वानर यूथपाः ।
तत्र देशान् प्रविचिन्वन्ति स शैल वन काननान् ॥४-४७-३॥

Sugrivena samakhyatah sarve vanara yuthapah
Tatra deshan pravichinvanti sa shaila vana kananan

विचिन्त्य दिवसम् सर्वे सीता अधिगमने धृताः ।
समायान्ति स्म मेदिन्याम् निशा कालेषु वानराः ॥४-४७-४॥

Vichintya divasam sarve sita adhigamane dhritah
Samayanti sma medinyam nisha kaleshu vanarah

सर्व ऋतुकान् च देशेषु वानराः स फलान् द्रुमान् ।
आसाद्य रजनीम् शय्याम् चक्रुः सर्वेषु अहस्सु ते ॥४-४७-५॥

Sarva ritukan cha desheshu vanarah sa phalan druman
Asadya rajanim shayyam chakruh sarveshu ahassu te

तत् अहः प्रथमम् कृत्वा मासे प्रस्रवणम् गताः ।
कपि राजेन संगम्य निराशाः कपि कुंजराः ॥४-४७-६॥

Tat ahah prathamam kritva mase prasravanam gatah
Kapi rajena sangamya nirashah kapi kunjarah

विचित्य तु दिशम् पूर्वाम् यथा उक्ताम् सचिवैः सह ।
अदृष्ट्वा विनतः सीताम् आजगाम महाबलः ॥४-४७-७॥

Vichitya tu disham purvam yatha uktam sachivaih saha
Adrishtva vinatah sitam ajagama mahabalah

दिशम् अपि उत्तराम् सर्वाम् विविच्य स महाकपिः ।
आगतः सह सैन्येन वीरः शतबलिः तदा ॥४-४७-८॥

Disham api uttaram sarvam vivichya sa mahakapih
Agatah saha sainyena virah shatabalih tada

सुषेणः पश्चिमाम् आशाम् विविच्य सह वानरैः ।
समेत्य मासे पूर्णे तु सुग्रीवम् उपचक्रमे ॥४-४७-९॥

Sushenah pashchimam asham vivichya saha vanaraih
Sametya mase purne tu sugrivam upachakrame

तम् प्रस्रवण पृष्ठस्थम् समासाद्य अभिवाद्य च ।
आसीनम् सह रामेण सुग्रीवम् इदम् अब्रुवन् ॥४-४७-१०॥

Tam prasravana prishthastham samasadya abhivadya cha
Asinam saha ramena sugrivam idam abruvan

विचिताः पर्वताः सर्वे वनानि गहनानि च ।
निम्नगाः सागर अन्ताः च सर्वे जनपदाः तथा ॥४-४७-११॥

Vichitah parvatah sarve vanani gahanani cha
Nimnagah sagara antah cha sarve janapadah tatha

गुहाः च विचिताः सर्वा याः च ते परिकीर्तिताः ।
विचिताः च महागुल्मा लता वितत संतताः ॥४-४७-१२॥

Guhah cha vichitah sarva yah cha te parikirtitah
Vichitah cha mahagulma lata vitata santatah

गहनेषु च देशेषु दुर्गेषु विषमेषु च ।
सत्त्वानि अतिप्रमाणानि विचितानि हतानि च ।ये चैव गहना देशा विचिताः ते पुनः पुनः ॥४-४७-१३॥

Gahaneshu cha desheshu durgeshu vishameshu cha
Sattvani atipramanani vichitani hatani cha, ye chaiva gahana desha vichitah te punah punah

उदार सत्त्व अभिजनो हनूमान्स मैथिलीम् ज्ञास्यसि वानरेन्द्र ।
दिशम् तु याम् एव गता तु सीताताम् आस्थितो वायु सुतो हनूमान् ॥४-४७-१४॥

Udara sattva abhijano hanumansa maithilim gyasyasi vanarendra
Disham tu yam eva gata tu sitatam asthito vayu suto hanuman